Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πικρά μυστικά

Brit Bennett. «Οι Μητέρες». Μυθιστόρημα. Μετάφραση: Αννα Μαραγκάκη. Πόλις, 2019, σελ. 352
 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πικρά μυστικά

  • A-
  • A+

«Δεν είμαστε σαν κι εκείνους τους “πολεμιστές της προσευχής”. Αυτή την έκφραση θα την επινόησε σίγουρα κάποιος άντρας – οι άντρες νομίζουν πως κάθε δύσκολο πράγμα είναι πόλεμος. Η προσευχή όμως είναι μια υπόθεση πολύ πιο λεπτή απ’ τη μάχη, ιδίως η διαμεσολαβητική προσευχή. Δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα· παίρνεις πάνω σου το φορτίο κάποιου άλλου, που μπορεί να μην τον ξέρεις καθόλου. Κλείνεις τα μάταια σου κι ακούς το αίτημά του. Κι έπειτα πρέπει να γλιστρήσεις μέσα στο σώμα αυτού του ανθρώπου. Να γίνεις η Τρέισι Ρόμπινσον, που καίγεται για ένα ουίσκι· ή ο σύζυγος της Σίντι Χάρις, που ελέγχει κρυφά το κινητό της γυναίκας του· ή ο Ερλ Βέρνον, που προσπαθεί να ξεμπερδέψει τα λιγδιασμένα μαλλιά της πρεζούς κόρης του».

Αυτά λένε οι «Μητέρες», οι ηλικιωμένες γυναίκες που διακρίνονται για την ηθική τους ακεραιότητα και το βαθύ θρησκευτικό τους αίσθημα. Χάρη σε αυτά τα χαρακτηριστικά σε ορισμένες αφροαμερικανικές εκκλησίες ο πάστορας και οι πιστοί αναγνωρίζουν σε αυτές μία ειδική αποστολή, που συνίσταται στο να καθοδηγούν και να συμβουλεύουν τις νεότερες γυναίκες, κυρίως σε θέματα που αφορούν τον οικογενειακό βίο. Στο πρώτο μυθιστόρημα της Brit Bennett, «Οι Μητέρες», είναι η κοινότητα γυναικών του Παρεκκλησίου του Ανωγείου, που αφηγείται τα γεγονότα στη μικρή πόλη του Οσιανσάιντ της Καλιφόρνιας των Ηνωμένων Πολιτειών και που στρέφονται γύρω από τον έρωτα δυο νέων ανθρώπων, του Λουκ Σέπαρντ και της Νάντια Τέρνερ.

Η κοινότητα αυτή στον εντός του μυθιστορήματος χώρο λειτουργεί περίπου όπως ο χορός των αρχαίων ελληνικών τραγωδιών. Πρόκειται για ένα ομοιογενές και χωρίς εξατομίκευση σύνολο που αντανακλά τον ηθικό, κυρίως, ρόλο του στην κοινωνία από την οποία εκπορεύεται. Οι μεμονωμένες αναφορές σε κάποιες γυναίκες αυτής της κοινότητας δείχνουν κοινές καταβολές και κοινούς σκοπούς. «Προσπαθήσαμε ν’ αγαπήσουμε τον κόσμο. Καθαρίζαμε τις βρομιές του […]. Μα ο κόσμος δεν μας ήθελε κι έτσι αποτραβηχτήκαμε και δώσαμε όλη μας την αγάπη στο Ανώγειο».

Μα και εκεί, στο παρεκκλήσι του Ανωγείου, ο κόσμος δεν απαλλάσσεται από τα πάθη του ή τις αμαρτίες του. Η μητέρα της Νάντια Τέρνερ, της δεκαεφτάχρονης Αφροαμερικανής και κεντρικής ηρωίδας του βιβλίου, αυτοκτόνησε. Ο πατέρας της, ανήμπορος να παρακολουθήσει την κόρη του, ζει σε μια εσωστρεφή κατάσταση που προκαλεί κυρίως τον οίκτο της κοινότητας. Η Νάντια μπλέκεται ερωτικά με τον Λουκ, τον γιο του πάστορα του Ανωγείου και μη εξελίξιμο, λόγω ενός τραυματισμού, ταλέντο του αμερικανικού φούτμπολ. Καρπός του εφηβικού έρωτά τους, ένα παιδί που ποτέ δεν ήρθε στον κόσμο. Η Νάντια προβαίνει σε έκτρωση, κρατώντας για τον εαυτό της αυτή τη δοκιμασία. Μην ανήκοντας όμως στον μέσο όρο των νέων της κοινότητας, φεύγει να σπουδάσει νομικά στο Μίσιγκαν. Αφήνει πίσω την πολύ καλή της φίλη, Ομπρεϊ Εβανς, μία κακοποιημένη από τον πατριό της έφηβη, που ζούσε με την ομοφυλόφιλη αδελφή της. Η Ομπρεϊ ερωτεύεται τον Λουκ και αποφασίζει να τον παντρευτεί. Η Νάντια επιστρέφει στο Οσιανσάιντ για να προσέξει τον τραυματισμένο πατέρα της. Και ό,τι αφέθηκε στο παρελθόν αγιάτρευτο, ξαναγυρνά στη ζωή της γιατί στη μοίρα δεν αρέσουν οι μισοτελειωμένες υποθέσεις.

Ποιες είναι οι Μητέρες τελικά; Η συσσωρευμένη εμπειρία παθών και ενοχών; Το άγρυπνο μάτι μιας κοινωνίας που ηθικολογεί στιγματίζοντας; Ή μήπως τελικά αυτό που ίσως όλοι μοιάζουμε έστω και για λίγο; Κάπου στο τέλος η Bennett γράφει: «Εκείνο το φθινόπωρο η Νάντια Τέρνερ έγινε μια καλή μητέρα […] Τα θελήματα που έκανε τα έβλεπε σαν μια πράξη μεταμέλειας, σαν να μετρούσε χάντρες στο ροζάριο: κάθε χιλιόμετρο και μια προσευχή […] Αν εργαζόταν αφιλοκερδώς, αν έδειχνε καλοσύνη σε ανθρώπους που δεν είχαν να της προσφέρουν τίποτα σε αντάλλαγμα, ίσως να ξεπλένονταν οι αμαρτίες της».

Η Brit Bennett κινείται με πολλή άνεση στα αφηγηματικά της επίπεδα που αποδίδονται εξαιρετικά από τη μεταφράστρια Αννα Μαραγκάκη. Αν και η ιστορία μοιάζει πολυπαιγμένη, καταφέρνει να δώσει το ψυχολογικό βάθος που απαιτείται στους ήρωές της, για να κρατήσει συναισθηματικά τον αναγνώστη, χρησιμοποιώντας από τη μία την εσωτερική αφήγηση των Μητέρων, από την άλλη την εξωτερική του τρίτου αφηγητή. Αποφεύγει τους δραματισμούς και με μία χαμηλών τόνων διήγηση, που όταν χρειάζεται μετατρέπεται σε κρεσέντο, φέρνει στην επιφάνεια τα προβλήματα των κλειστών κοινωνιών, των δογματισμών, των εκτρώσεων, των παράνομων ερώτων και των ενοχών που συνοδεύουν τις επιλογές κυρίως των νέων ανθρώπων.

Οταν πια, υπό το σκάνδαλο του ένοχου μυστικού, πέφτει η αυλαία του Ανωγείου, οι παρακμάζουσες Μητέρες, στο τέλος του μυθιστορήματος, επιδίδονται στο ιδιότυπο χορικό τους. Η Brit Bennett δεν κλείνει τον κύκλο της αμαρτίας και της συγχώρεσης. Οι Μητέρες μπορεί να δρουν αφηγηματικά σε δραματικό υπερσυντέλικο, αλλά, προσεγγίζοντας τις πολλές εκδοχές του μέλλοντος της Νάντια Τέρνερ, βλέπουν τη δική τους αναγέννηση.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μνήμη είναι όσα θυμούνται οι άλλοι από εσένα
Ο Χούλιο Κορτάσαρ πέθανε στο Παρίσι το 1984, σε ηλικία 69 ετών. Ηδη όμως από τη δεκαετία του ’50 ισχυριζόταν, σε τοποθετήσεις και συνεντεύξεις του, πως ο «λογοτεχνικός ήρωας» δεν υφίσταται πια και πως, στην...
Μνήμη είναι όσα θυμούνται οι άλλοι από εσένα
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μεγάλα στοιχήματα μιας μεγάλης γιορτής
Μια μεγάλη βιβλιοφιλική γιορτή με παγκόσμιο χρώμα με στοιχήματα που μεγεθύνονται καθώς καλούνται να εφαρμοστούν σε μια χώρα ζαλισμένη από απανωτές κρίσεις. Μιλούν οκτώ πρόσωπα, που εμπλέκονται ενεργά στην...
Μεγάλα στοιχήματα μιας μεγάλης γιορτής
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μετανάστης σε έναν μη τόπο
Ενα μυθιστόρημα που θυμίζει στην ανθρωπότητα τι συμβαίνει όταν το μίσος για τον άλλο γίνεται συστατικό στοιχείο της ζωής. Ο Μπόσβιτς (Boschwitz) γεννήθηκε στο Βερολίνο το 1915, έγραψε αυτό το βιβλίο και το...
Μετανάστης σε έναν μη τόπο
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Κόντρα στο εθνικιστικό παραλήρημα
Τα επεισόδια της νέας ελληνοτουρκικής κρίσης διαδέχονται το ένα το άλλο με αυξημένη συχνότητα. Αυτή η έκδοση του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου περιλαμβάνει μια σειρά κείμενα που εξηγούν τις αιτίες και τις στροφές...
Κόντρα στο εθνικιστικό παραλήρημα
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Ο “κανόνας” δεν έχει τίποτα το έμφυτο»
«Χωρίς εξαιρέσεις, η κανονικότητα αποκτά ολοκληρωτικό χαρακτήρα», υποστηρίζει ο ποιητς και ψυχαναλυτής Θανάσης Χατζόπουλος, με αφορμή το δεύτερο πεζογραφικό βιβλίο του «Ιστορικός Ενεστώς».
«Ο “κανόνας” δεν έχει τίποτα το έμφυτο»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Φορώντας μια ξαστεριά στα μάτια…»
Ο προβληματισμός και η αγωνία για το αναπότρεπτο του θανάτου εκφράστηκαν στην ποίηση της Κικής Δημουλά μέσα από την ποιητική του εφήμερου σώματος ήδη από την πρώιμη συλλογή Ερεβος (1956), όταν φορώντας μια...
«Φορώντας μια ξαστεριά στα μάτια…»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας