Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ουράνια λαμπυρίσματα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ουράνια λαμπυρίσματα

  • A-
  • A+

Επειτα από προσεκτική ανάγνωση και μελέτη της ποιητικής συλλογής «Φεγγαροκουβέντες και γρίφοι της άμμου» του συγγραφέα Δημήτρη Τσινικόπουλου, εύλογα καταλήγει κανείς στο συμπέρασμα ότι δικαίως συγκαταλέγεται η προσφορά του στη σύγχρονη ελληνική ποίηση.

Δημήτρης Τσινικόπουλος
«Φεγγαροκουβέντες και γρίφοι της άμμου»
Εκδόσεις Πνοές Λόγου και Τέχνης
Αθήνα, 2017, σελ. 104

Μολονότι σήμερα μια μικρή μερίδα ανθρώπων μπορεί να εκτιμήσει βαθιά το είδος της ποιητικής τέχνης, για όποιον λοιπόν τη μελετάει και εμβαθύνει σ' αυτήν, το συγκεκριμένο ποιητικό εγχείρημα αποτελεί ένα όμορφο μαργαριτάρι που εμπλουτίζει την ελληνική λογοτεχνία.

Επομένως, θα ήθελα εν συντομία να προσεγγίσω αυτό το έργο ως φιλόλογος-κριτικός λογοτεχνίας και να τονίσω τα σημεία, τα οποία προσωπικά εκτίμησα σε αυτή τη συλλογή. Αρχικά, λοιπόν, θα αναφέρω το πόσο άρρηκτα συνυφασμένες είναι και οι τρεις ενότητες που απαρτίζουν τη συλλογή. Μπορεί να τις διαχωρίζουν διαφορετικά χρονικά διαστήματα, κατά τα οποία ο ποιητής επιχείρησε να τις συνθέσει, ωστόσο τις διακρίνει μια αρμονία, καθώς ο θεματικός άξονας του έργου αυτού παραμένει ο ίδιος από την αρχή ώς το τέλος.

Και οι τρεις ενότητες είναι γραμμένες σε τρίστιχα κατά το πρότυπο των ιαπωνικών χαϊκού. Παρ' όλο που πρόκειται μόνο για λίγους στίχους σε κάθε στροφή, μεταδίδουν όμως με ζωντάνια τις σκέψεις, τις παρατηρήσεις και τα αισθήματα του συγγραφέα. Σε κάθε ενότητα κυριαρχούν εικόνες της φύσης με κυρίαρχο τον ρόλο του φεγγαριού ιδιαίτερα στην πρώτη ενότητα. Το φεγγάρι προσωποποιείται. Αποκτάει υπόσταση. Ταυτότητα. Χαρακτήρα. Με τη δημιουργία εικόνων πετυχαίνει ο ποιητής να καταστήσει τον αναγνώστη συμμέτοχο στα βιώματα του ίδιου, διότι ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να οραματιστεί το τοπίο και να ταυτιστεί με τις λυρικές περιγραφές.

Επιπλέον, είναι αξιοσημείωτο το πώς ο συγγραφέας επιστρατεύει ομόρριζες ή παράγωγες λέξεις, οι οποίες ζωντανεύουν το περιεχόμενο των στίχων. Θα επισημάνω την πρώτη στροφή της πρώτης ενότητας ως παράδειγμα:

Φεγγάρι σταλάζει
Απ’ το φεγγίτη
Λούζομαι το φως του

Συν τοις άλλοις, αντιλαμβάνεται κανείς πως ο Δημήτρης Τσινικόπουλος χειρίζεται άριστα την ελληνική γλώσσα, εφόσον χρησιμοποιεί σχήματα λόγου, όπως είναι η παρήχηση. Ακολουθεί ένα παράδειγμα κι εδώ:

Σελήνη αιώνες
δεσπόζεις στους ουρανούς
Αδέσποτη δέσποινα

Από την άλλη, σε κάποια άλλα σημεία της συλλογής του κυριαρχεί ο διάλογος μεταξύ του ποιητή και του προσωποποιημένου φεγγαριού:

Λυπημένο φεγγάρι
παρακαλώ σε, γίνε
μισό, μη σε μισήσω

Απευθυνόμενος ο συγγραφέας στο φεγγάρι σε δεύτερο πρόσωπο και σε προστακτική, προσδίδει ζωντάνια και παραστατικότητα στις εικόνες του. Επίσης, είναι εμφανές πως έχει δεχτεί επιρροές από άλλα λογοτεχνικά ρεύματα, όπως είναι ο υπερρεαλισμός. Προσκομίζω ως παράδειγμα την εξής στροφή:

Φεγγάρι κρε-
μάστηκε στη στέγη
Ο σκύλος αλυχτά

Περιγράφονται ενέργειες, στις οποίες μόνο μια ζωντανή οντότητα μπορεί να προβεί. Πώς θα μπορούσε άλλωστε το φεγγάρι να κρεμαστεί; Εκεί έγκειται ο υπερρεαλισμός. Σε εικόνες έξω από τη σφαίρα του πραγματικού. Αυτή είναι, όμως, αν μου επιτρέπεται, και η ομορφιά στην ποίηση. Να προσδίδει κανείς ύπαρξη σε κάτι που θεωρητικά είναι ανύπαρκτο.

Αξίζει να επισημανθούν κάποιες στροφές που παρουσιάζονται αρηματικές, χωρίς τη χρήση ρήματος. Αυτομάτως, όλη η έμφαση δίνεται στα ουσιαστικά και στα επίθετα. Παραθέτω μια στροφή:

Βράχοι αγέρωχοι
Οι λέξεις χαράδρες
Αδηφάγες

Επιπρόσθετα, συχνά εμφανίζονται ομόηχες λέξεις, που ναι μεν ηχούν παρόμοια στα αφτιά μας, έχουν ωστόσο διαφορετική σημασία.

Θέρος-έρως
Ενα κορμί αναρριγά
Στον άνεμο

Παρόμοια, ο ποιητής σε άλλες περιπτώσεις επιχειρεί να δημιουργήσει εικόνες με παρώνυμα, δηλαδή με λέξεις που µοιάζουν κάπως στην προφορά, αλλά έχουν διαφορετική σηµασία. Αναφέρω πάλι μια ανάλογη στροφή:

Ηδονή και οδύνη
Στα κράσπεδα του έρωτα
Το συναμφότερον

Καταλήγοντας στην τελευταία του ενότητα, εντύπωση μου προκάλεσε το γεγονός ότι ο Δημήτρης Τσινικόπουλος μέσα από τη χρωματισμένη με εικόνες ποιητική του διάθεση εκθέτει προβλήματα της εποχής μας, όπως για παράδειγμα η θέση του χρήματος στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου. Αυτό διαφαίνεται στην εξής στροφή:

Πολλοί για λεφτά
μιλούν· λιγώνονται οι
λίγοι για λέξεις

Αυτό το γεγονός καθιστά την ποίησή του διαχρονικής αξίας και καθολικής ισχύος. Εκθέτει προβληματισμούς και πραγματικότητες που αγγίζουν τις ημέρες που διανύουμε. Η ποίησή του αποτελεί ένα διαμάντι στον κυκεώνα αναγνωσμάτων που κυκλοφορούν στα βιβλιοπωλεία και όποιος αληθινά διαθέτει αγαθή προαίρεση και είναι σε θέση να εκτιμήσει το ποιητικό είδος, θα γευτεί τον λυρισμό και τον ποιητικό οίστρο του συγγραφέα.

Θα ήθελα να κλείσω τον σχολιασμό μου με τα εξής λόγια του ποιητή Σεφέρη: «Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα». Ας αναπνέουμε, λοιπόν, μέσα από την ποίηση.

*Φιλόλογος

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η ρίμα και το ρήμα
Την έχει δουλέψει με πολύ κόπο τη νέα ποιητική συλλογή του ο Θωμάς Κιάος (γεν. 1979). Περιέχει γερούς, δυνατούς στίχους και αξιοπρόσεκτη, πολυτυπική ρίμα και ρίχνει το βάρος του στο ρήμα, κάτι που τον...
Η ρίμα και το ρήμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τρυφερή ποίηση με σκληρές λέξεις
«Ε,μην το παίρνεις τοις μετρητοίς, παιδί μου» [εάν είσαι ποιητής]. Και, επίσης: «εάν είσαι ποιητής, μην επισκεφτείς τους συγγενείς σου... θα σε βάλουν να πεις ότι δεν είσαι αυτό που είσαι». Στα Εξάρχεια ζει η...
Τρυφερή ποίηση με σκληρές λέξεις
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η οντολογία του φαντασιακού
Οι κριτικές αυτές συμπυκνώνουν τους κύριους τόπους των κριτικών που ασκήθηκαν στο έργο του και από αυτήν την άποψη έχει μοναδικό ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κανείς τις απαντήσεις σε αυτές άμεσα από τον...
Η οντολογία του φαντασιακού
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η ποίηση ως ιδρυτική δύναμη
Εχουμε έτσι μια πλούσια, θεσπέσια, αντιφατική και αρμονική παράδοση από την ανατολή ακόμη του γραπτού πολιτισμού, που υμνεί ταυτόχρονα το άτομο και το έθνος. Ο Ηλίας Γκρης φαίνεται να τα γνωρίζει όλα αυτά. Οι...
Η ποίηση ως ιδρυτική δύναμη
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Λογοτεχνική βραδιά
Σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη βραδιά εξαιτίας της εξόντωσης των Κούρδων που επιχειρείται στη Ροζάβα, η γκαλερί Αγριλίδες, το Σάββατο 12  Οκτωβρίου, 8.00 μ.μ., παρουσιάζει τα βιβλία του Κούρδου συγγραφέα και...
Λογοτεχνική βραδιά
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Για την οντολογία του Καρούζου
«Σας μιλώ από ένα υπόγειο. Σας μιλώ από το υπερώο της Ελλάδος», μας λέει ο Καρούζος σε ένα στίχο του. Αυτός ο άνθρωπος, λέει μια φίλη μου, είχε όση κόλαση χρειαζόταν και όσο παράδεισο ήθελε. Δεν έχω ακούσει...
Για την οντολογία του Καρούζου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας