Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Λεξικογραφώντας το ελευθεριακό σύμπαν
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Λεξικογραφώντας το ελευθεριακό σύμπαν

  • A-
  • A+

Τα τελευταία χρόνια κάτι δείχνει να αλλάζει με την ελληνική βιβλιοπαραγωγή γύρω από τη μελέτη του ελευθεριακού και αναρχικού/αντιεξουσιαστικού κινήματος.

Ενώ μέχρι πριν από λίγα χρόνια δύσκολα θα συναντούσε κανείς βιβλία που να καταπιάνονται με την ιστορική μελέτη του εγχώριου αναρχικού κινήματος, το τελευταίο διάστημα όλο και περισσότερες εκδόσεις κάνουν την εμφάνισή τους προσπαθώντας να αποτυπώσουν ιστορικές και κοινωνιολογικές πτυχές του αναρχικού φαινομένου.

Το Αναρχικό Λεξικό του Γιάννη Φούντα αναμφίβολα αποτελεί μια τέτοια προσπάθεια, η οποία δεν καταπιάνεται μόνο με το εγχώριο αναρχικό κίνημα αλλά και με το παγκόσμιο.

Αντικρίζοντας ο αναγνώστης τους δύο τόμους του Λεξικού, πριν καν περιηγηθεί στις σελίδες του, νομίζω ότι το πρώτο πράγμα που του έρχεται στο μυαλό είναι η έκπληξη για τον όγκο δουλειάς που πρέπει να διαχειρίστηκε ο συγγραφέας μέχρι να φτάσει στην τελική του μορφή.

Ανοίγοντας τις σελίδες, η έκπληξη αυτή επιβεβαιώνεται, μια και ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με το σύνολο ενός άκρως ενδιαφέροντος πονήματος, με έναν πλούτο παραθέσεων ιστορικών στοιχείων και δεδομένων που αφορούν τις περιπλανήσεις στα σπλάχνα, στις παρυφές και στα νεφελώματα του ελευθεριακού σύμπαντος.

Η γλώσσα και η γραφή του Γιάννη Φούντα είναι παιγνιώδης και σαρκαστική, λιτή και σαγηνευτική, αποφεύγοντας τη σοβαροφάνεια και τους ακαδημαϊσμούς, αλλά διατηρώντας τη σοβαρότητα και την εγκυκλοπαιδική πληρότητα που απαιτεί μια τέτοια δουλειά, καθιστώντας έτσι την περιπλάνηση στον φαντασμαγορικό κόσμο της αναρχίας ένα γοητευτικό αναγνωστικό ταξίδι − χαρακτηριστικό δείγμα αριστοτεχνικής γραφής αποτελεί ο πρόλογος του βιβλίου.

Μέσα από τις σελίδες του δίτομου έργου παρατίθενται πρόσωπα που έπαιξαν κύριο ή δευτερεύοντα ρόλο στην ανάπτυξη και την παρουσία του αναρχικού κινήματος, ρεύματα σκέψης και ιδεολογίες (-ισμοί) που συντάχθηκαν με την απαίτηση για μια αυτόνομη και ελεύθερη κοινωνία, έργα τέχνης, βιβλία, περιοδικά, γεγονότα και ιστορικά συμβάντα, που έχουν να κάνουν με τη σύνολη έκφραση και αποτύπωση των ελευθεριακών ιδεών τόσο στο κοινωνικοϊστορικό πεδίο όσο και στο πεδίο των ιδεών και των σημασιών.

Ετσι, για παράδειγμα, μπορούν να συνυπάρχουν ο Ρώσος θεωρητικός του αναρχισμού Πιότρ Κροπότκιν με τον Αρη Αλεξάνδρου, η μαχητική Εμα Γκόλντμαν μαζί με την πρωτόπλαστη Εύα, η εξέγερση της Κροστάνδης μαζί με την Γκουέρνικα του Πικάσο, ο αναρχικός Χρήστος Κωνσταντινίδης μαζί με τον Βίλχελμ Ράιχ, οι πρώτες σοσιαλιστικές και αναρχίζουσες ομάδες του 19ου αιώνα με τη Βίλα Αμαλίας και το Νοσότρος κ.ο.κ.

Η προσπάθεια για να ρίξει κάποιος μια αχτίδα φωτός στη συνήθως σκοτεινή ύλη της Ιστορίας από την οποία είναι καμωμένο το ελευθεριακό σύμπαν δεν είναι μια εύκολη υπόθεση, ειδικά όταν αυτό το σύμπαν πρέπει κανείς να το αναζητήσει σε απύθμενα χωροχρονικά βάθη, που φωτίζονται «μόνο κατά περιόδους από λαμπερές κοινωνικές εκρήξεις και την ανταύγεια που αυτές καταλείπουν όταν τις καταπίνουν οι μαύρες τρύπες του κόσμου της κυριαρχίας».

Ο Φούντας καταφέρνει να μείνει μακριά από τον ζηλωτισμό μιας αναρχικής ιστορίας της αναρχίας, από σχετικιστικά σχήματα και επιστημονισμούς.

Το Λεξικό του αποτελεί ένα όχημα για τον αναγνώστη −ή τον «συνταξιδιώτη»− προσφέροντάς του «την ελευθερία να φιλοτεχνήσει, αν θέλει, από μόνος του το ψηφιδωτό ενός τετραδιάστατου παγκόσμιου ελευθεριακού χάρτη με την αρωγή μιας έντυπης “χρονομηχανής”, έστω κι αν αυτή είναι σκεπασμένη από την αναπόφευκτη πάχνη μιας ματιάς συγκρατημένα εικονοκλαστικής και ανυστερόβουλα υποκειμενικής».

Το Αναρχικό Λεξικό επρόκειτο να κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Βιβλιοπέλαγος. Η πρόωρη αναχώρηση του εκδότη Μιχάλη Πρωτοψάλτη για το Ελευθεριακό Σύμπαν ανέστειλε την έκδοση και τελικά κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις των Συναδέλφων – να σημειώσουμε ότι το Βιβλιοπέλαγος συνεχίζει την εκδοτική του δραστηριότητα υπό την ευθύνη μιας αξιόλογης ομάδας ανθρώπων, στενών φίλων και συνοδοιπόρων του Πρωτοψάλτη.

Ας κλείσουμε το παρόν άρθρο με το λήμμα του Γιάννη Φούντα για τον αγαπημένο του φίλο, και έναν δικό μας ελάχιστο φόρο τιμής στην προσφορά του Πρωτοψάλτη στα καθ’ ημάς ελευθεριακά τεκταινόμενα.

Πρωτοψάλτης, Μιχαήλ (αναρχ.) Ενας ορθόδοξος αναρχικός «αριστοκράτης βάνδαλος» με σημαντική συμβολή στα μεταπολιτευτικά ελευθεριακά τεκταινόμενα. Πολυπράγμων, πληθωρικός και τελειομανής, καθηγητής, εκδότης, επιμελητής, συγγραφέας, ραδιοφωνικός εκφωνητής (στον Τυφλοπόντικα FM) και παραλίγο διπλωματούχος… καπετάνιος. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1958 και στα 56 χρόνια της μεστής ζωής του πρόλαβε, ανάμεσα σε πορείες, συγκρούσεις, κατ’ οίκον έρευνες, φυλακίσεις, έρωτες, να σπουδάσει Φυσική και Σκηνοθεσία Κινηματογράφου, να εκδώσει δύο ιστορικά αντιεξουσιαστικά περιοδικά, τον Κόκορα που Λαλεί στο Σκοτάδι (1977-81) και τα Ανθη του Κακού (1987-93), να πρωτοστατήσει στη σύσταση των Οικολόγων Εναλλακτικών (1989) ως μέλος της ελευθεριακής μπουκτσινικής τάσης τους και να ιδρύσει τον εκδοτικό οίκο Βιβλιοπέλαγος.

Πέθανε πρόωρα −όπως και οι ιδεολογικοί και εκδοτικοί μέντορες και φίλοι του Χρήστος Κωνσταντινίδης και Νίκος Μπαλής− στις 19 Μαΐου του 2014 και κηδεύτηκε δύο μέρες αργότερα, παρουσία πλήθους συντρόφων σύμπαντος του ελευθεριακού φάσματος, καταλείποντας: ένα σημαντικότατο ελευθεριακό αρχείο, ένα άκρως ενδιαφέρον εκδοτικό πρόγραμμα, ρηξικέλευθα πολιτικά σχέδια «για μια αναρχική Ευρώπη» επί χάρτου και μια ανέκδοτη συγγραφική παραγωγή (δοκίμιο, μυθιστόρημα) στην οποία δεσπόζει ένα έργο ζωής, το Ανθολόγιο Αναρχίας, όπου με εκτενή εισαγωγή, επιλογή κειμένων, υπομνηματισμό, συνεντεύξεις, καταγράφει και διασώζει από ενδεχόμενη λήθη, άψογα ταξινομημένη την ελληνική παραγωγή των τελευταίων δεκαετιών.

*Εκδότης

Επιμέλεια: Γιώργος Σταματόπουλος

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Σχέσεις αντίθεσης και συνεργασίας
Ο αναρχισμός και ο μαρξισμός αποτέλεσαν δύο αρκετά διακριτά ρεύματα αυτής της εναντίωσης στο καπιταλιστικό οικοδόμημα και φαντασιακό. Απότοκα των θεωρητικών και πραξεολογικών αναζητήσεων του Διαφωτισμού,...
Σχέσεις αντίθεσης και συνεργασίας
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο Τσάπλιν, ο Χίτλερ και «Ο μεγάλος δικτάτορας»
Οταν ο φίρερ αντέγραψε την εμφάνιση του «ανθρωπάκου» για να εμπνεύσει στο πλήθος συμπάθεια και πώς ο θρυλικός ηθοποιός τον διακωμώδησε στην κορυφαία ταινία του.
Ο Τσάπλιν, ο Χίτλερ και «Ο μεγάλος δικτάτορας»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ενοχες γερμανικές αλήθειες για την Ελλάδα
Συγγραφέας αιχμηρών αστυνομικών μυθιστορημάτων, ο Βόλφγκανγκ Σορλάου στρέφει τον φακό του στην καπιταλιστική κρίση, το πολιτικό έγκλημα, τον ναζισμό, τη γερμανική κοινωνία και τις αποσιωπημένες πτυχές του...
Ενοχες γερμανικές αλήθειες για την Ελλάδα
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Συνομολόγηση με το κακό του ναζισμού
Από την πρώτη σελίδα του βιβλίου «Μεφίστο» του Klaus Mann, ξέρεις ότι έχεις μπροστά σου ένα κλασικό έργο. Δεν είναι μόνο η τόσο δυνατή γραφή όσο το ότι γρήγορα νιώθεις τον ίλιγγο μιας ερμηνείας που διαρκώς σου...
Συνομολόγηση με το κακό του ναζισμού
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Το Xριστόψωμο ή το δολοφονικό παρασκεύασμα της «κακής πενθεράς»
Ενα χριστουγεννιάτικο διήγημα-θρίλερ από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Αυτό που επιλέξαμε είναι το πρώτο που δημοσίευσε ο Παπαδιαμάντης και έφερε τον υπότιτλο «Διήγημα πρωτότυπον».
Το Xριστόψωμο ή το δολοφονικό παρασκεύασμα της «κακής πενθεράς»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ενα ρέκβιεμ για την Κομμούνα μεταμφιεσμένο σε νουάρ
Σύμφωνα με όσα λέει στις συνεντεύξεις του ο Γάλλος συγγραφέας Ερβέ Λε Κορ, το νέο μυθιστόρημα του «Στον ίσκιο της πυρκαγιάς» αντλεί την έμπνευσή του από το δοκίμιο του Ιταλού στοχαστή Εντσο Τραβέρσο «Αριστερή...
Ενα ρέκβιεμ για την Κομμούνα μεταμφιεσμένο σε νουάρ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας