Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ελληνικό βιβλίο: επανεκκίνηση τώρα, με διεθνή προοπτική

Εκθεση Βιβλίου του Παρισιού - Livre Paris 2018

Ελληνικό βιβλίο: επανεκκίνηση τώρα, με διεθνή προοπτική

  • A-
  • A+

Πρέπει να πιστεύουμε στην ουτοπία. Μπορούμε να πλησιάσουμε αυτό που φαίνεται αδύνατο

Το υπογράμμισε ο Κώστας Γαβράς μπροστά στο πολυπληθές και προσηλωμένο κοινό της ανοιχτής εκδήλωσης που διοργάνωσε το περασμένο Σάββατο το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ), με παρόντα τον πρόεδρό του, καθηγητή Κωνσταντίνο Τσουκαλά, στην καρδιά της Εκθεσης Βιβλίου του Παρισιού (Livre Paris 15-19/3).

Ο διεθνούς φήμης σκηνοθέτης μίλησε αιχμηρά για τη δημοκρατία στον 21ο αιώνα, για τις αμαρτίες των παραδοσιακών πολιτικών κομμάτων στην Ελλάδα και για τη δική του διαδρομή, με αφορμή την επικείμενη έκδοση των απομνημονευμάτων του με τίτλο «Và là oῠ il est impossible d’ aller», κατά λέξη «Πήγαινε εκεί όπου είναι αδύνατο να πας».

Την Κυριακή, στην ίδια βασική σκηνή του Livre Paris, ανέβηκαν η Ερση Σωτηροπούλου και ο Χρήστος Οικονόμου, πεζογράφοι με αιχμηρή ματιά, βραβευμένοι με γαλλικά βραβεία το 2017 για το μυθιστόρημα «Τι μένει από τη νύχτα» (Πατάκης) και τη συλλογή διηγημάτων «Κάτι θα γίνει, θα δεις» (Πόλις).

Και οι δύο μετείχαν σε μια διεισδυτική συζήτηση για τη λογοτεχνία και την κρίση την οποία συντόνιζε ο Μανώλης Πιμπλής, υπεύθυνος των Διεθνών Εκθέσεων στο ΕΙΠ.

Εκεί, ο πρύτανης των μεταφραστών και εκδότης Μισέλ Βόλκοβιτς υπογράμμισε ότι οι συγκεκριμένοι συγγραφείς λειτούργησαν «ως προφήτες» και με τα βιβλία τους προανήγγειλαν την κρίση. «Τα σύγχρονα ελληνικά γράμματα» σχολίασε, «παρουσιάζουν έναν απίστευτο πλούτο, μια πρωτοτυπία και μια ζωντάνια εντυπωσιακή, και υπάρχουν επίμονοι εκδότες που τα αναδεικνύουν στη Γαλλία. Ωστόσο, ως λογοτεχνικό σύνολο παραμένουν ακόμα παραγνωρισμένα».

Με αυτές τις εκδηλώσεις, που πραγματοποιήθηκαν στα γαλλικά και προσέλκυσαν ένα ανήσυχο κοινό, και παράλληλα με τις στρατηγικές επαγγελματικές συναντήσεις που είχε η ομάδα του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, η φετινή Εκθεση Βιβλίου του Παρισιού έγινε άτυπα το εφαλτήριο για την πολλαπλή επανεκκίνηση μιας συγκροτημένης, ορθολογικής και στοχευμένης προσπάθειας για να αναδειχθεί διεθνώς ο δυναμισμός του ελληνικού βιβλίου, λογοτεχνικού και επιστημονικού, και, μέσα από αυτό, η διανόηση του τόπου και το σύνθετο προφίλ της σύγχρονης Ελλάδας.

Κομβική σημασία εδώ έχει η πρόσφατη διασφάλιση από πλευράς του υπουργείου Πολιτισμού της τριετούς χρηματοδότησης για τη συμμετοχή στις Διεθνείς Εκθέσεις από το πρόγραμμα των Δημοσίων Επενδύσεων, κάτι που θα επιτρέψει τον έγκαιρο προγραμματισμό των δράσεων του ΕΙΠ με σύγχρονους και εξωστρεφείς όρους.

Αντίστοιχα, συμβολικό βάρος είχε και η διακριτική παρουσία στο Παρίσι της Σίσσυς Παπαθανασίου, νέας διευθύντριας Γραμμάτων του ΥΠΠΟΑ, η οποία έχει στόχο να ξαναζωντανέψει αυτή τη Διεύθυνση που είχε καταργηθεί το 2014 επί υπουργίας Κώστα Τασούλα, με τις δραστηριότητές της να παραμένουν υποβαθμισμένες μέχρι τον περασμένο Φεβρουάριο και την αλλαγή του Οργανισμού του ΥΠΠΟΑ.

Εκτιμώντας λοιπόν ότι η γαλλική αγορά του βιβλίου είναι πιο κοσμοπολίτικη και πιο ανοικτή στις μικρές γλώσσες και στα ποιοτικά κριτήρια απ’ ό,τι η πολύ μεγαλύτερη αλλά και δυσπρόσιτη αγγλοσαξονική αγορά, ο δημοσιογράφος και κριτικός βιβλίου Μανώλης Πιμπλής, υπεύθυνος του ΕΙΠ για τις Διεθνείς Εκθέσεις (Παρίσι, Μπολόνια, Θεσσαλονίκη, Μόσχα, Πεκίνο, Φρανκφούρτη), μαζί με τη συντονίστρια της ελληνικής παρουσίας Νόπη Χατζηγεωργίου και την ομάδα του, προχώρησε σε συνεννοήσεις για στενότερη συνεργασία: με την Ομοσπονδία των Γάλλων Εκδοτών (BIEF), με τους δραστήριους εκδότες (και) ελληνικής λογοτεχνίας Quidam και Cambourakis, με τον επικεφαλής του Φεστιβάλ Βαλκανικής Λογοτεχνίας στη Γαλλία, με την εκπρόσωπο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας και με άλλους παράγοντες του βιβλίου ενόψει και της φετινής Διεθνούς Εκθεσης της Θεσσαλονίκης (3-6/5/2018), όπου τιμώμενες θα είναι οι χώρες της γαλλοφωνίας.

Βασικό εργαλείο στα χέρια της ελληνικής ομάδας ήταν η έκδοση του ΕΙΠ «Sans Frontieres» («Χωρίς Σύνορα»), που για πρώτη φορά καταγράφει όλα τα έργα συγγραφέων από την Ελλάδα που είναι διαθέσιμα στη γαλλική γλώσσα -συνολικά 538 τίτλοι- από ένα σύνολο 920 τίτλων οι οποίοι έχουν εκδοθεί μετά το 1980 (αλλά ένα μεγάλο μέρος τους είναι εξαντλημένο).

Εκεί καταγράφονται επιπλέον δέκα υπό έκδοση τίτλοι, όπως: τα Απομνημονεύματα του Γαβρά, το «Offshore» του Μάρκαρη, τα «Ματωμένα Χώματα» της Διδώς Σωτηρίου, το «Ουζερί Τσιτσάνης» του Σκαμπαρδώνη, το graphic novel «Logicomix» ή η Αλληλογραφία της Μαρίας Κάλλας.

«Χρειάζεται να υπάρχει συνέχεια στην παρουσία του ελληνικού βιβλίου στο εξωτερικό», σχολίασε στην «Εφ.Συν.» ο Χρήστος Οικονόμου. «Το να μεταφράζεται το ελληνικό βιβλίο σε άλλες γλώσσες είναι πολύ σημαντικό, όμως δεν είναι αρκετό εάν δεν οικοδομηθεί παράλληλα και μια σχέση του διεθνούς κοινού με τους συγγραφείς και τα βιβλία από την Ελλάδα.

Το ζητούμενο είναι δηλαδή μια σχέση που δεν θα είναι παροδική και την οποία θα πρέπει να στηρίξουν οι εκδότες όσο και οι δημόσιοι φορείς, οι πρεσβείες, η Πολιτεία κ.ά. Δεν απαιτούνται μεγάλα κονδύλια. Αρκεί η θέληση και ένα καλό σχέδιο για την ενεργοποίηση υποτροφιών, επιχορηγήσεων, προσκλήσεων κ.ο.κ. Τα υπόλοιπα μπορούν να τα αναλάβουν οι συγγραφείς».

Προς αυτήν τη μακρόπνοη κατεύθυνση κινήθηκαν οι πρωτοβουλίες του προέδρου του ΕΙΠ, Κωνσταντίνου Τσουκαλά, ο οποίος, όπως πληροφόρησε και τον Κώστα Γαβρά, συζητά την πιθανότητα το ΕΙΠ να αξιοποιήσει την αναζωογόνηση του «Ελληνικού Σπιτιού»: της ιστορικής «Fondation Helenique», στην Πανεπιστημιούπολη του Παρισιού.

Η Διεύθυνση Γραμμάτων

«Θα προσπαθήσουμε να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητες χρηματοδότησης μεταφράσεων που δίνουν τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ‘Creative Europe’, αλλά και να κινητοποιήσουμε τις ελληνικές έδρες των Πανεπιστημίων του εξωτερικού, οι οποίες βρίσκονται κάτω από την εποπτεία του ΥΠΠΟΑ» δήλωσε από την πλευρά της στην «Εφ.Συν.» η Σίσσυ Παπαθανασίου, που ανέλαβε καθήκοντα στις 7/2/2018.

Με ορμητήριο το μικρό και έκκεντρο ελληνικό περίπτερο, όπου το ελληνογαλλικό βιβλιοπωλείο «Δεσμός» του Γιάννη Μαυροειδάκου παρουσίαζε ένα μέρος της μεταφρασμένης ελληνικής παραγωγής, η Σ. Παπαθανασίου μαζί με τον σύμβουλο Βιβλίου στο ΥΠΠΟΑ, Σωκράτη Καμπουρόπουλο, παρακολούθησαν και τις δύο εκδηλώσεις του ΕΙΠ. «Η βασική προτεραιότητά μας», είπε η Σ. Παπαθανασίου, «είναι να ξαναμπεί η Διεύθυνση Γραμμάτων στο παιχνίδι.

Γι’ αυτό έχουμε προχωρήσει στη στελέχωσή της αλλά και στη χαρτογράφηση των πολιτικών βιβλίου στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Δεν χρειάζεται να ανακαλύπτουμε διαρκώς την Αμερική. Αρκεί να καταφέρουμε κάτι από αυτά που έχουν δοκιμαστεί αλλού και έχουν επιτύχει. Η ελληνική βιβλιοπαραγωγή μπορεί να γίνει ένα μεγάλο ατού στην πολιτισμική διπλωματία».

  

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η Ζατέλη, μαγνήτης της ελληνορωσικής προσέγγισης
«Αυτό που φαίνεται, μας κρύβει το σκοτάδι…» Είναι η βραβευμένη Ζυράννα Ζατέλη που σαν ξωτικό μαγνητίζει τα βλέμματα στην ανοιχτή αίθουσα της εισόδου στην 31η Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Μόσχας (5-9/9/2018). Στο...
Η Ζατέλη, μαγνήτης της ελληνορωσικής προσέγγισης
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Στροφή στον αναστοχασμό για τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου
Οι περιζήτητοι συγγραφείς του καιρού μας και η αιχμηρή πολιτική σκέψη έδωσαν το στίγμα της φετινής διοργάνωσης, ενώ η ελληνική παρουσία άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις
Στροφή στον αναστοχασμό για τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο κίνδυνος αυτοεκπληρούμενης προφητείας
Προδημοσίευση από το καταληκτικό κεφάλαιο του βιβλίου του Αλέξη Ηρακλείδη με τίτλο «Εθνικά θέματα και εθνοκεντρισμός: μία κριτική στην ελληνική εξωτερική πολιτική», Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2018.
Ο κίνδυνος αυτοεκπληρούμενης προφητείας
Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
Πασιονάρια του μαροκινού σεξ
«Το δικαίωμα στη σεξουαλικότητα είναι ένα πολιτικό δικαίωμα» τονίζει η Γαλλο-Μαροκινή Λεϊλά Σλιμανί, από τα δυναμικότερα αστέρια της νέας μαχητικής γυναικείας λογοτεχνίας, που ταράζει τα νερά με το «Σεξ και...
Πασιονάρια του μαροκινού σεξ
Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
«Μαθαίνεις ποιος είσαι, τη μέρα που λες το μεγάλο “Οχι”»
Συγγραφέας από τους πιο καίριους και τους πιο πολιτικούς στην Ευρώπη, ο Ισπανός Χαβιέρ Θέρκας ταράζει τα διεθνή λογοτεχνικά ύδατα με το νέο του μυθιστόρημα-χωρίς- μυθοπλασία «Ο απατεώνας», που ανατέμνει τη...
«Μαθαίνεις ποιος είσαι, τη μέρα που λες το μεγάλο “Οχι”»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μεγάλα στοιχήματα μιας μεγάλης γιορτής
Μια μεγάλη βιβλιοφιλική γιορτή με παγκόσμιο χρώμα με στοιχήματα που μεγεθύνονται καθώς καλούνται να εφαρμοστούν σε μια χώρα ζαλισμένη από απανωτές κρίσεις. Μιλούν οκτώ πρόσωπα, που εμπλέκονται ενεργά στην...
Μεγάλα στοιχήματα μιας μεγάλης γιορτής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας