Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Επαναστατούμε γιατί δεν μπορούμε πλέον να αναπνεύσουμε»

O Φραντς Φανόν υπήρξε ψυχίατρος, φιλόσοφος, επαναστάτης και συγγραφέας

«Επαναστατούμε γιατί δεν μπορούμε πλέον να αναπνεύσουμε»

  • A-
  • A+

Γεννημένος στη Μαρτινίκα (τότε γαλλική αποικία) το 1925, ο Φραντς Φανόν υπήρξε ψυχίατρος, φιλόσοφος, επαναστάτης και συγγραφέας. Αν και πέθανε πολύ νωρίς, μόλις 35 ετών (Δεκέμβρης 1961), πρόλαβε να αναχθεί σε ηγετική μορφή στον αγώνα κατά του ρατσισμού αλλά και του καπιταλισμού - ιμπεριαλισμού. Το έργο του επηρέασε βαθιά τις μετα-αποικιοκρατικές σπουδές, τη θεωρία της Κριτικής και τον Μαρξισμό.

Δεν είναι τυχαίο πως ο ριζοσπαστικός και επαναστατικά ανθρωπιστικός λόγος του ενέπνευσε όχι μόνο σύγχρονούς του διανοητές (όπως ο Σαρτρ και η Μποβουάρ, με τους οποίους προς το τέλος της ζωής του έγιναν στενοί φίλοι και αλληλεπίδρασαν σε θεωρητικό επίπεδο) αλλά και επαναστατικά κινήματα, από τις ΗΠΑ («Μαύροι Πάνθηρες» κ.ά.) έως την Αλγερία, την Παλαιστίνη, τη Σρι Λάνκα και τη Νότια Αφρική. Προσφάτως, μάλιστα, ο Φανόν έγινε εξαιρετικά επίκαιρος στις ΗΠΑ, ύστερα από τα έντονα κρούσματα αστυνομικής βίας εναντίον των μαύρων.

Δεν είναι τυχαίο πως ο συγγραφέας και ερευνητής Πίτερ Χιούντις (καθηγητής Φιλοσοφίας και Ανθρωπιστικών Σπουδών στο Σικάγο) ξεκινάει το βιβλίο του «Φραντς Φανόν - Φιλόσοφος των οδοφραγμάτων» ακριβώς με αυτά τα γεγονότα ως αφορμή και της δικής του μελέτης πάνω στον σπουδαίο αυτό στοχαστή και επιστήμονα: «Πενήντα χρόνια μετά τον επίσημο τερματισμό της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας και σχεδόν μια δεκαετία αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες φάνηκε σε κάποιους ότι γύρισαν την πλάτη στον ρατσισμό εκλέγοντας τον πρώτο τους μαύρο πρόεδρο, το φάντασμα του Φραντς Φανόν έχει επιστρέψει – για τα καλά.

Ενώ το όνομά του ήταν για πολλά χρόνια συνδεδεμένο κατά βάση με τις ακαδημαϊκές σπουδές και τις αντιπαραθέσεις πάνω στη μετα-αποικιοκρατία, τη διαφορά και την ετερότητα, ξαφνικά εξαπλώθηκε ραγδαία τον Δεκέμβριο του 2014. Λίγες μέρες μετά την απόφαση του ανώτερου δικαστηρίου της Νέας Υόρκης να μην παραπέμψει σε δίκη τους αστυνομικούς που είχαν στραγγαλίσει μέχρι θανάτου τον Ερικ Γκάρνερ, έναν άοπλο μαύρο άντρα που προσπαθούσε να πουλήσει μερικά τσιγάρα, ένα σχόλιο του Φανόν εμφανίστηκε σε πλήθος ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης και γρήγορα αναπαρήχθη παντού, έστω και λίγο παραλλαγμένο:

Οταν επαναστατούμε, δεν το κάνουμε υπέρ μιας συγκεκριμένης κουλτούρας. Επαναστατούμε απλώς επειδή, για πολλούς λόγους, δεν μπορούμε πλέον να αναπνεύσουμε

Το βιβλίο βέβαια, δεν μένει στην αφορμή. «Πρέπει να μελετήσουμε τον Φανόν μακριά από τις ακαδημαϊκές αγκυλώσεις και να δούμε πώς ο ίδιος κατάφερε να διευρύνει τη μαρξιστική σκέψη ώστε να συμπεριλάβει και τα ζητήματα των φυλετικών διακρίσεων αλλά και να συνδυάσει και την πραγματική ζωή (όχι μόνο τη δική του) με την επιστήμη και την ιατρική και ταυτόχρονα με την πολιτική στράτευση και τους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες. Κάτι πολύ σημαντικό, αν σκεφτεί κανείς ότι ακόμη μέχρι σήμερα στις ΗΠΑ οι σοσιαλιστές δεν συνεργάζονται ουσιαστικά με τα αντιρατσιστικά κινήματα» μάς είπε.

Η αλήθεια είναι ότι ο Φραντς Φανόν είναι μια μεγάλη και πολυσχιδής μορφή στη σύγχρονη σκέψη. Το βιβλίο αποδεικνύει αυτό που ισχύει: πως ο Φανόν δεν εντάσσεται εύκολα σε σχολές. Αφομοιώνει, προσαρμόζει και πηγαίνει παραπέρα. Είναι πρωτοπόρος σε πολλά. Και επίκαιρος όσο ποτέ.

Παρουσίαση Φραντς Φανον https://t.co/DxWpxMi6ch

— EFSYN (@EFSYNTAKTON) 29 Ιουνίου 2017

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Για έναν νέο ανθρωπισμό
Ο διευθυντής της «Εφ.Συν.» Νικόλας Βουλέλης, ο συγγραφέας Πίτερ Χιούντις και η μεταφράστρια Ειρήνη Γαϊτάνου παρουσίασαν το βιβλίο, που προσφέρει αύριο η εφημερίδα μας με την έκδοση Σαββατοκύριακου, για τον...
Για έναν νέο ανθρωπισμό
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο Μίκης... Διγενής
Ενα ακόμη δημιούργημα μας παρουσίασε στο σπίτι του κάτω από την Ακρόπολη ο μεγάλος συνθέτης Μίκης Θεοδωράκης. Πρόκειται για το βιβλίο του «Μονόλογοι στο λυκαυγές» που έρχεται ως συνέχεια του προηγούμενου...
Ο Μίκης... Διγενής
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Παρουσίαση της Μεγάλης Ανθολογίας «Δαίδαλος»
Η Μεγάλη Ανθολογία της Σύγχρονης Ελληνικής Λογοτεχνίας «Δαίδαλος» παρουσιάζεται στο βιβλιοπωλείο Ιανό. Θα μιλήσουν ο διευθυντής της «Εφ.Συν.», ο πρόεδρος και η γενική γραμματέας της Εταιρείας Συγγραφέων. Η...
Παρουσίαση της Μεγάλης Ανθολογίας «Δαίδαλος»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Οι συγγραφείς αυτοανθολογούνται
Σήμερα με την «Εφημερίδα των Συντακτών» ο πρώτος τόμος του «Δαίδαλου», της τετράτομης Ανθολογίας της Σύγχρονης Ελληνικής Λογοτεχνίας που συγκρότησε η Εταιρεία Συγγραφέων με 219 σημαντικούς συγγραφείς, οι...
Οι συγγραφείς αυτοανθολογούνται
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Το κύκνειο άσμα του Κουτσομύτη για τον Ζαχαριάδη
Ενα μυθιστόρημα σαν κινηματο-γραφική ταινία, καρπός πολύχρονης έρευνας του Κώστα Κουτσομύτη, που αποτυπώνει την ανθρώπινη πλευρά του ιστορικού ηγέτη του ΚΚΕ, αποφεύγοντας τους αφορισμούς, τη στράτευση και τις...
Το κύκνειο άσμα του Κουτσομύτη για τον Ζαχαριάδη
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Η εκκεντρική οικογένεια Ντάρελ
Η Λι είναι χήρα του Τζέρι Ντάρελ, φυσιολάτρη συγγραφέα του απολαυστικού βιβλίου «Η οικογένειά μου και άλλα ζώα». Ο διάσημος Λόρενς Ντάρελ του «Αλεξανδρινού Κουαρτέτου» ήταν αδελφός του. Η ίδια, για ακόμα μία...
Η εκκεντρική οικογένεια Ντάρελ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας