Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο Πάντι μού έλεγε: «Ζήσε τα όνειρά σου»

Η Ντολόρες Παγιάς με τον Πάτρικ Λη Φέρμορ

Ο Πάντι μού έλεγε: «Ζήσε τα όνειρά σου»

  • A-
  • A+

Στα 18 του ο Πάτρικ Λι Φέρμορ έβαλε σε ένα σακίδιο λίγα ρούχα και δυο βιβλία και διέσχισε την Ευρώπη ώς την Κωνσταντινούπολη - ένα ταξίδι που αποτυπώθηκε αργότερα στην «Εποχή της Δωρεάς».

Ως μυστικός πράκτορας βρέθηκε το 1944 στα βουνά της Κρήτης μεταμφιεσμένος σε βοσκό -τον φώναζαν Μιχάλη- και απήγαγε τον Γερμανό διοικητή Κράιπε. Γύρισε όλη την Ελλάδα, από τα Χανιά μέχρι την Κέρκυρα και βρήκε στην Καρδαμύλη το καταφύγιό του όπου μαζί με τη σύζυγό του Τζόαν έχτισαν ένα υπέροχο πέτρινο σπίτι και έζησαν περιτριγυρισμένοι από φίλους, βιβλία και ποτά.

Μοιράστηκε τα καλοκαίρια του με τους ζωγράφους Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα και Τζον Κράξτον, μια πενηντάχρονη φιλία και πηγή έμπνευσης, που αποκαλύπτει τώρα η εξαιρετική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη.

«Κράμα Ιντιάνα Τζόουνς, Τζέιμς Μποντ και Γράχαμ Γκριν» έχει χαρακτηρίσει το BBC τον φημισμένο Βρετανό συγγραφέα και τολμηρό ταξιδευτή, ο οποίος ήπιε τη ζωή στο ποτήρι.

Αλλωστε, «Πίνοντας με τον Πάτρικ Λη Φέρμορ» είναι ο τίτλος του βιβλίου της Ντολόρες Παγιάς, της Ισπανίδας μεταφράστριάς του, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Key Books (μτφρ. Ελενα Αβραμίδου). Ενα στοργικό, τρυφερό, ανθρώπινο πορτρέτο του γοητευτικού και γενναιόδωρου Πάντι, όπως το περιγράφει η ίδια.

Σεναριογράφος, σκηνοθέτρια ταινιών, η Ντολόρες Παγιάς έχει μεταφράσει στα ισπανικά τα βιβλία τού Λι Φέρμορ «Ρούμελη. Οδοιπορικό στη Βόρεια Ελλάδα», «Ωρα για σιγή», «Τρία γράμματα από τις Ανδεις», καθώς και τη βιογραφία του, την οποία έγραψε η Αρτεμις Κούπερ. Συνάντησε πρώτη φορά τον συγγραφέα στην Καρδαμύλη το 2009, όταν εκείνος ήταν 94 ετών.

Αυτή ήταν η απαρχή μιας φιλίας που κράτησε μέχρι το τέλος της ζωής του, το 2011. Μέσα από τον χρόνο που πέρασαν μαζί και τις συζητήσεις τους γεννήθηκε αυτό το βιβλίο, ενώ κορυφώθηκε η αγάπη της για την Ελλάδα, σε σημείο να μένει σήμερα στη Μάνη και να μαθαίνει ελληνικά.

«Από παιδί ήμουν ερωτευμένη με τη χώρα σας. Η “Οδύσσεια” ήταν από τα πρώτα βιβλία που διάβασα. Με το πέρασμα του χρόνου, η ιδέα της Ελλάδας συνέχισε να παίρνει σχήμα στο μυαλό μου.

Εγινε ο προσωπικός μου παράδεισος», μας λέει η ίδια. «Οταν ανακάλυψα τα βιβλία του Πάτρικ Λι Φέρμορ ήταν σαν να ερωτευόμουν ξανά. Με την Ελλάδα μέσα από τα μάτια του, με εκείνον. Η δική του Ελλάδα ήταν υπέροχα όμορφη, ένας τόπος για μια ζωή γεμάτη ποίηση, μαγεία, περιπέτεια και αρμονία. Νομίζω προσέγγισα τον Πάντι επειδή ήταν ένας εραστής της Ελλάδας».

• Πώς αποφασίσατε να γράψετε αυτό το βιβλίο;

Μετά τον θάνατο του Λι Φέρμορ αισθάνθηκα μια τεράστια νοσταλγία και ένα χρέος ευγνωμοσύνης απέναντί του. Μου έκανε το μεγάλο δώρο να με καλωσορίσει στη ζωή του ενώ ήταν γέρος, εύθραυστος και κουρασμένος. Η συντροφιά του σήμαινε πολλά για μένα.

Επρεπε να του πω ένα μεγάλο ευχαριστώ και καθώς είμαι συγγραφέας, με το γράψιμο μπορούσα να το εκφράσω καλύτερα. Το βιβλίο ήταν επίσης ένας τρόπος να μείνω κοντά του λίγο ακόμα. Είναι ένα γράμμα αγάπης σε εκείνον και στην Ελλάδα.

• Ο τίτλος, πάντως, «Πίνοντας με τον Πάτρικ Λη Φέρμορ» ξαφνιάζει...

Ο Πάντι είχε μεγάλη αίσθηση του χιούμορ. Φλεγματικός και πάντα έτοιμος για ένα καλό αστείο και ένα καλό ποτό. «Drink time!» ήταν από τις αγαπημένες του εκφράσεις... Kαθώς το βιβλίο μου είναι μικρό, σκέφτηκα ότι χρειαζόταν έναν διακριτικό τίτλο, μια χαρούμενη έκφραση φιλίας και αγάπης για τη ζωή...

• Πώς θα τον περιγράφατε, ποια ήταν τα χαρίσματα και ποιες οι αδυναμίες του;

Ηταν μοναδικός, ένα σπάνιο μείγμα πνευματικού πάθους και όρεξης για ζωή. Οταν τον γνώρισα ήταν πολύ αδύναμος, αλλά ποτέ δεν διαμαρτυρόταν. Είχε μεγάλο κουράγιο. Ενιωθε ευγνωμοσύνη για τη ζωή. Για τις φιλίες, τον ήλιο, τη θάλασσα και το φως, το φαγητό και το κρασί. Ηταν γι' αυτόν πολύτιμα δώρα...

• Τι θυμάστε από τις συζητήσεις σας;

Μιλούσαμε πολύ για λογοτεχνία, με ρωτούσε συνεχώς για την Ισπανία, η περιέργειά του ήταν ακόρεστη. Του άρεσε να μιλάει για τις διάφορες γλώσσες και τις ρίζες των ονομάτων. Θυμάμαι ένα βράδυ να αναφέρει τα ονόματα ψαριών στα ελληνικά, τα ισπανικά, τα ιταλικά, τα αγγλικά. Επαιζε με τις λέξεις, όπως ένα παιδί παίζει με τα βότσαλα στην παραλία.

Συζητούσαμε επίσης για τις μεταφράσεις των έργων του. Ηταν και ο ίδιος μεταφραστής και αναγνώριζε την αξία τους, πίστευε πως χωρίς τους μεταφραστές ο λογοτεχνικός μας κόσμος θα ήταν πολύ περιορισμένος. Κι όταν του έλεγα πως είναι περίπλοκος συγγραφέας για έναν μεταφραστή, γελούσε σαν άτακτο αγόρι...

• Αν σας έδωσε ένα «μάθημα», ποιο είναι αυτό;

Ενα απλό, αλλά μεγάλο. Να ζεις όπως ονειρεύεσαι. Να κρατάς τα όνειρά σου ζωντανά. Και να τα εκπληρώσεις το συντομότερο δυνατό, επειδή η ζωή είναι μικρή...

Αυτός είναι ο λόγος που είμαι τώρα εδώ, στην όμορφη Μάνη. Επειδή μετά τον θάνατο του Πάντι συνειδητοποίησα ότι είχα εκπληρώσει το όνειρό μου: ένα μικρό καταφύγιο στη Μάνη. Τα όνειρα δεν πρέπει να μένουν στο συρτάρι.

• Θα θέλατε να μοιραστείτε μια χαρακτηριστική σκηνή με τον Πάτρικ Λι Φέρμορ;

Μια στιγμή ίσως. Η πιο συγκινητική, η τελευταία που πέρασα μαζί του. Ηταν πολύ νωρίς το πρωί, έφευγα και είχε σηκωθεί για να μου πει αντίο. Υποθέτω ήξερα ότι ήταν η τελευταία φορά που τον έβλεπα, αν και δεν ήθελα να το σκέφτομαι.

Ετσι ήρθε στο δωμάτιό μου, καθίσαμε στο κρεβάτι και μου κράτησε για λίγο τα χέρια. Μετά τον συνόδευσα πάλι στην κρεβατοκάμαρά του και πριν κλείσει την πόρτα με ευλόγησε αρκετές φορές. Αυτές οι τελευταίες ευλογίες είναι πάντα μαζί μου, ειδικά όταν βρίσκομαι στη Μάνη.

   

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο Τσάπλιν, ο Χίτλερ και «Ο μεγάλος δικτάτορας»
Οταν ο φίρερ αντέγραψε την εμφάνιση του «ανθρωπάκου» για να εμπνεύσει στο πλήθος συμπάθεια και πώς ο θρυλικός ηθοποιός τον διακωμώδησε στην κορυφαία ταινία του.
Ο Τσάπλιν, ο Χίτλερ και «Ο μεγάλος δικτάτορας»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Πλάθοντας τον Μπράντο και την Τάντι
Στο απόσπασμα που προδημοσιεύουμε σήμερα, ο Ελία Καζάν επεξεργάζεται στο «σημειωματάριό» του, τον Αύγουστο του 1947, το «Λεωφορείο ο πόθος» του Τένεσι Ουίλιαμς, που ανέβηκε για πρώτη φορά στο Μπρόντγουεϊ της...
Πλάθοντας τον Μπράντο και την Τάντι
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Πινγκ πονγκ... δημιουργικής γραφής
Η καθιερωμένη ετήσια «μάζωξη» στο σπίτι του Βασίλη Αλεξάκη ξεκίνησε με μια παρτίδα πινγκ πονγκ στο μεγάλο τραπέζι που κυριαρχεί στο λιτό καθιστικό του και συνεχίστηκε με το πινγκ πονγκ της δημιουργικής γραφής.
Πινγκ πονγκ... δημιουργικής γραφής
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Στο Ελ Σαλβαδόρ δεν έχουμε μοίρα»
Ο Χόρχε Γκαλάν γεννήθηκε πριν από 44 χρόνια στο Ελ Σαλβαδόρ, θεωρείται άξιος συνεχιστής της παράδοσης του μαγικού ρεαλισμού, έχει τιμηθεί με το Εθνικό Βραβείο Διηγήματος και με διεθνείς διακρίσεις και τα...
«Στο Ελ Σαλβαδόρ δεν έχουμε μοίρα»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Παραμένω αισιόδοξος επειδή αγαπώ την Ελλάδα»
Ο Βασίλης Αλεξάκης κρατάει μια παράδοση. Την ημέρα που κυκλοφορεί κάθε νέο βιβλίο του καλεί φίλους στο υπόγειο διαμέρισμά του στο Κολωνάκι για ένα ποτήρι κρασί. Ενα διαμέρισμα δύο δωματίων που εξακολουθεί να...
«Παραμένω αισιόδοξος επειδή αγαπώ την Ελλάδα»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ενα έμβρυο αφηγείται
Ο Ιαν ΜακΓιούαν είναι γνωστός για το ερευνητικό του πνεύμα και τη ρεαλιστική του ματιά. Επί δύο χρόνια έγινε η σκιά ενός νευροχειρουργού προκειμένου να γράψει το «Σάββατο», ενώ παρακολούθησε συστηματικά τον...
Ενα έμβρυο αφηγείται

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας