Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Από τη φρίκη του ’40 στη δημιουργική έκρηξη του ’80

«Μικρή πλαζ», 1962

ΙΔΡΥΜΑ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΡΟΥΧΗ

Από τη φρίκη του ’40 στη δημιουργική έκρηξη του ’80

  • A-
  • A+

«Για ένα διάστημα, έπαιρνα συσσίτιο στο Αρχαιολογικό Μουσείο, στη μεγάλη αίθουσα των Μυκηνών. Εκεί μπορούσες να συναντήσεις τον Σικελιανό με τη μακριά του μαύρη πελερίνα, τη Μαρίκα Παλαίστη, τον Γιάννη Ρίτσο - που συνήθως τον συνόδευα ώς το σπίτι του απ’ το Μουσείο, συζητώντας πολιτικά και θέματα σχετικά με το αρχαίο θέατρο, την όπερα ή το μπαλέτο», γράφει αυτοβιογραφούμενος ο Γιάννης Τσαρούχης για τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής.

Είναι μια από τις πολλές προσωπικές σημειώσεις του σπουδαίου και πολυαγαπημένου ζωγράφου που θα διαβάσει το κοινό στην έκθεση «Γιάννης Τσαρούχης. Εικονογράφηση μιας αυτοβιογραφίας. Δεύτερο Μέρος (1940-1989)» που εγκαινιάζεται απόψε στο Μουσείο Μπενάκη στην Πειραιώς (έως 26/2/17).

Είναι ακριβώς αυτό που δηλώνει ο τίτλος της, η συνέχεια της αυτοβιογραφίας του, μια περιήγηση στον κόσμο και στη ζωή του από το αλβανικό μέτωπο μέχρι τα χρόνια στο Παρίσι, μέσα από προσωπικές σημειώσεις, πλούσιο φωτογραφικό υλικό και φυσικά έργα, σχεδόν 200, με ναύτες, αγγέλους, παπάδες με ράσα που ανεμίζουν, στεφανωμένους αθλητές, αυτοπροσωπογραφίες κ.ά., πολλά από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά.

Οδηγός σ’ αυτό το ταξίδι είναι ο ίδιος ο Τσαρούχης που κάνει πλείστες αναφορές σε πρόσωπα, επιρροές, φιλίες, συνεργασίες με τους Αλέξανδρο Ιόλα, Αλέξη Μινωτή, Μαρία Κάλλας, Μάνο Χατζιδάκι, Λίλα ντε Νόμπιλι και πολλούς άλλους.

Η έκθεση είναι συνδιοργάνωση του Ιδρύματος Γιάννη Τσαρούχη και του Μουσείου Μπενάκη στο πλαίσιο των θεματικών παρουσιάσεων των συλλογών του Ιδρύματος, από το 2012, στο Μπενάκη.

Πρόκειται για μια πρόταση της Νίκης Γρυπάρη, προέδρου του Ιδρύματος Γιάννη Τσαρούχη και ανιψιάς του ζωγράφου, που «επιχειρεί την αποκρυπτογράφηση και την ερμηνεία της καλλιτεχνικής πορείας του δημιουργού με βασικά εργαλεία τα κείμενά του, τις αυτοβιογραφικές του σημειώσεις, τις προφορικές του διηγήσεις και βέβαια τα ίδια τα έργα του».

Η πρώτη έκθεση στον ίδιο χώρο (Οκτώβριος 2013-Ιούλιος 2014) αφορούσε την περίοδο 1910-1940. Τώρα, στο «Δεύτερο Μέρος (1940-1989)», ο επισκέπτης ακολουθεί τον Γιάννη Τσαρούχη στο αλβανικό μέτωπο, στην Αθήνα της Κατοχής και στις δύσκολες μέρες του Εμφυλίου μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’80, όπου συμβαίνει όλη η δημιουργική καλλιτεχνική του έκρηξη με ατελείωτη παραγωγή εξαιρετικών έργων και σπουδαίες συνεργασίες.

Η έκθεση χωρίζεται στις παρακάτω ενότητες:

■ Δεκαετία του ’40. Τα χρόνια της Αλβανίας, οι τελευταίες μέρες του πολέμου, η επιστροφή από το μέτωπο. Κατοχή και Απελευθέρωση. Η σκληρή εποχή του Εμφυλίου.

Γράφει ο Τσαρούχης: «Ολα αυτά τα έργα έχουν γίνει την εποχή του εμφυλίου πολέμου που οι δρόμοι ήταν γεμάτοι στρατιώτες και έβλεπα συνεχώς κηδείες και μνημόσυνα. Εχουν γίνει με ένα πνεύμα ερωτικό. Ηθελα να κάνω μια σειρά έργων με τίτλο “Η φρίκη του πολέμου”. Ασχέτως με το θέμα, ήταν και μια δοκιμή να κάνω μια ζωγραφική σε άσπρο εξωτερικό τοίχο, που φωτιζόταν από τον ήλιο».

■ Δεκαετία του ’50. Ζωγραφική με θέματα θρησκευτικά και μυθολογικά με σύγχρονες φιγούρες και κοστούμια. Η γνωριμία με τον Αλέξανδρο Ιόλα και η δημιουργία της μεγάλης σύνθεσης «Η ξεχασμένη φρουρά».

■ Δεκαετία ’60. Οι επισκέψεις στη Μυτιλήνη. Η δικτατορία και η αναχώρηση τον Σεπτέμβριο του ’67 για τη Γαλλία.

Γράφει ο ζωγράφος: «Το έργο “Ο Πειραιάς από τις Τζιτζιφιές” ήταν το τελευταίο τοπίο που ζωγράφισα στην Ελλάδα, πηγαίνοντας στον Πειραιά για να πάρω το καράβι για τη Μασσαλία, γιατί δεν ήξερα αν και πότε θα ξαναγυρίσω». «Στο Παρίσι άρχισε η καριέρα μου από το άλφα».

■ Δεκαετία ’70. Τα χρόνια στη Γαλλία, οι μελέτες, τα έργα με τους Αλέν και Ρολάν, ως Θέρος, Χειμώνας, Ανοιξη.

■ Δεκαετία ’80. «Πολλές φορές νομίζω ότι δούλεψα καλά. Είμαι ήσυχος. Συχνά, όμως, δεν βλέπω παρά μόνο τα ελαττώματά τους και αυτό με πειράζει τόσο πολύ, ώστε νομίζω ότι πήρα λάθος δρόμο και έγινα ζωγράφος. Συμπεριφέρομαι στα έργα μου όπως ο ανακριτής σ’ ένα φταίχτη…».

Τα έργα προέρχονται από: Ιδρυμα Γιάννη Τσαρούχη, Εθνική Πινακοθήκη, Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος, ιδιωτικές συλλογές. Την έκθεση επιμελήθηκε η Νίκη Γρυπάρη και τη σχεδίασε η Λίλη Πεζανού.

Συνοδεύεται από εκπαιδευτικά προγράμματα και ειδικές ξεναγήσεις. (Δηλώσεις συμμετοχών στο 210-8062636-7, αναλυτικά το πρόγραμμα http://www.benaki.gr/admission - Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου τηλ.: 210-3453111).

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο αντιπολιτευτικός λόγος έχει φτάσει στα χειρότερα σημεία ευτέλειας
Με τη ζωφόρο από κατακίτρινα λεμόνια σε μαύρο φόντο που διατρέχει όλο τον χώρο της γκαλερί Citronne μάς υποδέχεται ο Γιάννης Ψυχοπαίδης στον Πόρο. Απόψε, εγκαινιάζεται η ατομική του έκθεση «Λεμονοδάσος -...
Ο αντιπολιτευτικός λόγος έχει φτάσει στα χειρότερα σημεία ευτέλειας
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Φρέσκια ματιά στη Ζωφόρο
Με αφορμή το βιβλίο του εξέχοντος Ιταλού αρχαιολόγου και φιλέλληνα Λουίτζι Μπέσκι «Αναφορά στη Ζωφόρο - Μια νέα πρόταση στην ερμηνεία», που επανεκδόθηκε το 2016 από τον «Μωβ Σκίουρο» σε πρόλογο του Αγγελου...
Φρέσκια ματιά στη Ζωφόρο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ενας κλασικός της αφαίρεσης στον Πόρο
Μια διπλή έκθεση, η πρώτη που διοργανώνεται μετά τον θάνατό του, με πρωτοβουλία της Τατιάνας Σπινάρη-Πολλάλη, αφουγκράζεται την αμφιθυμία και τα τοπία της μνήμης του Κώστα Πανιάρα με επιλεγμένα έργα του από το...
Ενας κλασικός της αφαίρεσης στον Πόρο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Master and Commander της ελληνικής ζωγραφικής
Θεαματικές σκηνές από ιστορικές ναυμαχίες, εντυπωσιακές πυρπολήσεις, φουρτου­νιασμένες θάλασσες αλλά και ειδυλλιακά λιμάνια. Η έκθεση στο Ιδρυμα Θεοχαράκη φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον «πατέρα της ελληνικής...
Master and Commander της ελληνικής ζωγραφικής
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ωραίος ως Εγγονόπουλος!
Η έκθεση του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή «Με τα χρώματα του λόγου και τον λόγο των χρωμάτων» αποκαλύπτει μέσα από έργα τέχνης και ποίηση τον πληθωρικό και αινιγματικό κόσμο του πρωτοποριακού...
Ωραίος ως Εγγονόπουλος!
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Αγιοι και ήρωες του Νίκου Κούνδουρου
Ηταν ένα από τα τελευταία πράγματα που θέλησε και περίμενε στη ζωή του ο Νίκος Κούνδουρος: να γίνει στο Ιστορικό Αρχείο-Μουσείο Υδρας μια έκθεση ζωγραφικής του. Η ιδέα, που πρωτόπεσε στο τραπέζι το 2015, να...
Αγιοι και ήρωες του Νίκου Κούνδουρου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας