• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.7°C / 24.4°C
    1 BF
    64%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 22.2°C / 26.1°C
    2 BF
    68%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.0°C / 20.0°C
    2 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    16°C 16.1°C / 16.1°C
    1 BF
    74%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.0°C / 22.0°C
    2 BF
    78%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 24.4°C
    2 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    2 BF
    43%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.1°C / 20.0°C
    1 BF
    73%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.0°C / 22.0°C
    2 BF
    83%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.0°C / 22.0°C
    1 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.0°C / 23.0°C
    2 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 23.0°C
    3 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    3 BF
    94%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 24.0°C / 26.1°C
    2 BF
    43%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 20.6°C / 23.9°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.0°C / 22.8°C
    4 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    21°C 16.7°C / 23.3°C
    2 BF
    46%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    2 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 24.4°C
    3 BF
    62%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    2 BF
    43%
Ενα «κτίριο-τοπίο» στην πόλη

Εθνική Βιβλιοθήκη και τη Λυρική Σκηνή στο Φάληρο, έργο του σπουδαίου Ιταλού αρχιτέκτονα Renzo Piano

Ενα «κτίριο-τοπίο» στην πόλη

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Πρόσφατα ολοκληρώθηκε το κτίριο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και της Εθνικής Βιβλιοθήκης του ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, έργο του μεγάλου Ιταλού αρχιτέκτονα Renzo Piano.

Ο Piano δεν χρειάζεται βέβαια συστάσεις. Είναι χωρίς αμφιβολία ένας από τους σπουδαιότερους και πολυβραβευμένους αρχιτέκτονες του καιρού μας, ενώ πολύ σημαντικά κτίρια σε όλον τον κόσμο φέρουν την υπογραφή του.

Εξαιρετικά επινοητικός και ρηξικέλευθος, δεν διστάζει κάθε φορά να δοκιμάσει νέες κατασκευαστικές μεθόδους, να πειραματιστεί με καινούργια υλικά, να εκφράσει με νεωτερικό τρόπο τη μορφή του κτιρίου, πιστός παράλληλα στις αρχές της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής.

Βλέποντας πια ολοκληρωμένο το νεότευκτο κτίριο στο Φάληρο και έπειτα από μια περίοδο έντονης δημοσιότητας, θα θέλαμε να καταθέσουμε κάποιες πρώτες σκέψεις.

Κατ’ αρχάς είναι σίγουρο ότι αποτελεί παράδειγμα υποδειγματικής κατασκευής, εξαιρετικής ποιότητας που τήρησε με απόλυτη συνέπεια τα χρονοδιαγράμματα και ολοκληρώθηκε στην ώρα του, προϋπόθεση άλλωστε κάθε σωστής κατασκευής.

Κι αυτό πρέπει ιδιαίτερα να τονιστεί, κυρίως σε μια χώρα που κάθε άλλο παρά μπορεί να χαρακτηριστεί για την πιστή εφαρμογή κάθε προγράμματος, κάθε πλάνου που αφορά δημόσιο έργο.

Τώρα που σταδιακά αρχίζει να μπαίνει στη ζωή των κατοίκων της Αθήνας, αναρωτιέται τελικά κανείς αν η χωροθέτηση του κτιρίου και των συγκεκριμένων λειτουργιών στη θέση του παλαιού Ιπποδρόμου ήταν η ενδεδειγμένη.

Σε μια πόλη που ασφυκτιά, μήπως το συγκεκριμένο κτίριο θα όφειλε να αποτελέσει φωτεινό παράδειγμα σεβασμού των πραγματικών αναγκών της πόλης και των κατοίκων της (¹);

Γιατί ήταν σημαντικό και επιβεβλημένο για ένα δημόσιο κτίριο τέτοιας εμβέλειας και συμβολικού περιεχομένου να είχε απασχολήσει πολύ περισσότερο τους αρμόδιους, προκειμένου να εξευρεθεί ο πλέον κατάλληλος χώρος για την ανέγερσή του. Είναι κρίμα, δηλαδή, να χτίζεται εκεί που απλώς υπήρχε ελεύθερος χώρος.

Σήμερα βρίσκεται εγκλωβισμένο ανάμεσα σε δύο μεγάλες κυκλοφοριακές αρτηρίες και σε μια περιοχή της Αθήνας που βρίσκεται αρκετά μακριά από το κέντρο της.

Η προσπέλαση σ’ αυτό, τουλάχιστον με τα σημερινά δεδομένα, είναι δύσκολη, κυρίως για τους ανθρώπους που κινούνται με τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Αλλά ας γυρίσουμε στο κτίριο. Η ιδέα του αρχιτέκτονα να δημιουργήσει ένα «κτίριο-τοπίο» σ’ αυτό το σημείο της πόλης είναι εξαιρετική!

Δύο απλές συνθετικές χειρονομίες: ένα μεγάλο κεκλιμένο επίπεδο και ψηλά, αντιστικτικά, ένα μικρότερο οριζόντιο που ολοκληρώνει τη σύνθεση οριοθετώντας την κορυφογραμμή του, αποτελώντας ταυτόχρονα ένα ισχυρό τοπόσημο για την πόλη.

Η μεγάλη κτιριακή μάζα μοιάζει να κρύβεται κάτω από το αναδιπλούμενο έδαφος, έναν τεχνητό λόφο που στρέφεται προς την Αθήνα και βρίσκεται σε συνέχεια με το μεγάλο πάρκο, το οποίο πολύ σωστά τοποθετήθηκε προς την πλευρά του αστικού ιστού που το έχει ανάγκη.

Ανηφορίζοντας αυτή την τεχνητή πλαγιά, έχεις την πλάτη σου προς την πόλη, η οποία όσο συνεχίζεις την άνοδο τόσο σιγά-σιγά αποκαλύπτεται.

Οταν φτάσεις πια ψηλά, στο ανώτατο επίπεδο, η θέα είναι εξαιρετική.

Μπροστά σου απλώνεται όλο το λεκανοπέδιο, στο βάθος τα βουνά που το περιβάλλουν και στο κέντρο μέσα από τη συνεχή υπόλευκη αστική μάζα, ξεπροβάλλουν η Ακρόπολη και ο Λυκαβηττός.

Από την αντίθετη πλευρά μπορείς να δεις τον Φαληρικό όρμο και στο βάθος την Αίγινα, με τη διαφορά όμως ότι εκεί πρέπει να φτάσεις μέχρι την άκρη του επιπέδου, ενώ ο χώρος που διατίθεται στον επισκέπτη είναι αναλογικά πολύ μικρός και στενάχωρος, σε αντιδιαστολή με τη μεγάλη πλατφόρμα που βλέπει προς την πόλη.

Από τους πιο ευχάριστους και ζωντανούς χώρους είναι ο μεγάλος πεζόδρομος-περίπατος δίπλα στο κανάλι με το νερό, ο οποίος υποδεικνύει στον επισκέπτη την πορεία που πρέπει να ακολουθήσει για να προσεγγίσει την κεντρική είσοδο του κτιρίου, ερχόμενος από τη λεωφόρο Συγγρού.

Μια μεγάλη απότμηση, στο κεκλιμένο επίπεδο, σηματοδοτεί την είσοδο, δημιουργώντας έναν διευρυμένο υπαίθριο χώρο-αυλή σε συνέχεια με τον κεντρικό χώρο εισόδου και τα δύο αντικριστά foyer, της βιβλιοθήκης και της λυρικής σκηνής.

Τα μεγάλα υαλοστάσια επιτρέπουν την άμεση οπτική επαφή με τη ζωή στο εσωτερικό του κτιρίου, ιδιαίτερα τις βραδινές ώρες.

Από τον χώρο της αυλής οι δύο συμμετρικές μεγαλοπρεπείς σκάλες μαζί με τη ράμπα που οδηγούν στο κεκλιμένο επίπεδο συντείνουν στον τονισμό της θέσης της κυρίας εισόδου, προσδίδοντας στον χώρο έντονη θεατρικότητα.

Εκεί όμως που εγείρονται οι πιο σοβαρές και δικαιολογημένες ενστάσεις είναι στον προβληματικό και αδέξιο τρόπο με τον οποίο υλοποιήθηκε η όψη του κτιρίου προς την πλευρά της θάλασσας.

Ενώ θα περίμενε κανείς με την υπερύψωση του κεκλιμένου επιπέδου το κτίριο να ανοίγεται οπτικά αλλά και λειτουργικά προς το θαλάσσιο μέτωπο, ακολουθώντας ακριβώς τη νομοτέλεια της βασικής συνθετικής δομής του, αυτό αντιθέτως αποκόπτεται με έναν εξαιρετικά βαρύ και αμήχανο τοίχο γυρνώντας στην ουσία την πλάτη του προς τον Φαληρικό όρμο, τον οποίο μοιάζει να αγνοεί παντελώς.

Σε συνδυασμό μάλιστα με τον ακαλαίσθητο τριώροφο όγκο του κτιρίου στάθμευσης και τις μεγάλες επιφάνειες μπετόν που τον περιβάλλουν, παραπέμποντας σε θηριώδεις αναλημματικούς τοίχους, η σχέση του κτιρίου και προς αυτήν την πλευρά της Καλλιθέας όπου βρίσκονται κυρίως περιοχές κατοικίας είναι επίσης ατυχής.

Η ύπαρξη της οχλούσας παραλιακής λεωφόρου λειτούργησε φυσικά αποτρεπτικά προς τη φυσιολογική και αυτονόητη εκτόνωση του κτιρίου προς τη θάλασσα.

Παρ’ όλα αυτά, ο ενοχλητικός θόρυβος των δρόμων δεν αποφεύγεται τελικά, αφού το στέγαστρο λειτουργώντας ως τεράστιος ανακλαστήρας μεταφέρει πολλαπλασιάζοντας όλη τη φασαρία των δρόμων ψηλά στο κτίριο.

Και φαίνεται πως δυστυχώς ισχύει και εδώ η γνωστή αρχαία ρήση: «ενός κακού μύρια έπονται», αφού η καταστροφική και εντελώς αναίτια υπερύψωση της παραλιακής λεωφόρου και η εκτεταμένη επίχωση της ακτής στα χρόνια της χούντας, απέκοψε διά παντός την επαφή της πόλης με την άλλοτε όμορφη αμμουδιά του Φαλήρου, δημιουργώντας αυτό το αποκρουστικό ανάχωμα μπροστά από τις Τζιτζιφιές και το Μοσχάτο.

Τι διαφορετική όμως θα ήταν η εικόνα της πόλης, αν αντί για την υπερύψωση της λεωφόρου, αυτή να υποβιβαζόταν, κάτω φυσικά και από τις κοίτες των ποταμών, δίδοντας τη δυνατότητα στην πόλη να ξαναβρεί τη χαμένη διέξοδό της προς τη θάλασσα, αλλά και να μην πνίγεται στην πρώτη νεροποντή. Μια εξαγγελία που περιμένει την υλοποίησή της χρόνια τώρα και που πιθανόν να άλλαζε τα δεδομένα του σχεδιασμού του κτιρίου, ενοποιώντας το οργανικά με το παραλιακό μέτωπο, εκεί δηλαδή που κυρίως οφείλει να αναφέρεται.

1. Βλ. παλαιότερα άρθρα: «Καταστρέφοντας την Αθήνα στο όνομα της προόδου» («Εφ.Συν.» 28-7-2016) και «Το κτίριο μέσα στην πόλη» («Εφ.Συν.» 19-8-2016)

*Αρχιτέκτων-καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

 

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Στα σκαλιά της Θεμιστοκλέους
Πώς ο χαρακτηριστικός πεζόδρομος των Εξαρχείων αλλάζει πρόσωπο μέσα στο 24ωρο, ξεδιπλώνοντας τις αντιθέσεις, τα αδιέξοδα, τη ζωντανή και συχνά βίαιη καθημερινότητα. Εκεί καταγράφεται, εκτός από την...
Στα σκαλιά της Θεμιστοκλέους
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ελληνικό - Η ιστορία επαναλαμβάνεται
Το φαραωνικό σχέδιο για το πρώην αεροδρόμιο οδηγεί στη δημιουργία μιας νέας γιγάντιας ιδιωτικής πόλης μέσα στην πόλη, που θα επιφέρει τεράστια πολεοδομικά προβλήματα, όχι μόνον στα νότια προάστια, αλλά και σε...
Ελληνικό - Η ιστορία επαναλαμβάνεται
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ανάμεσα στις αστικές ρωγμές
Απάνθρωπη τσιμεντούπολη τη χαρακτηρίζουμε συχνά. Ωρες ώρες αβίωτη, χαοτική και όχι άδικα, αφού χτίστηκε άναρχα και ασύστολα και η τελευταία σπιθαμή ελεύθερου χώρου. Οπου το φυσικό έχει εξαφανιστεί από το σώμα...
Ανάμεσα στις αστικές ρωγμές
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Το κτίριο μέσα στην πόλη
Δεν πρέπει να βιάζεται κανείς να εκφέρει γνώμη για κτίρια που πρέπει να δοκιμαστούν μέσα στο πέρασμα του χρόνου, αφού πρώτα καταλαγιάσουν οι εφήμερες μόδες από τη μία, αλλά και τα κυρίαρχα πρότυπα από την άλλη.
Το κτίριο μέσα στην πόλη
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Οι αγέρωχες καθοικιές της Τζιας
Οι μικρές αγροτικές κατοικίες βρίσκονται σπαρμένες σ' όλο το νησί. Τις συναντάς παντού. Να στέκουν πάνω σε πλαγιές, να ξεμυτάνε περήφανα δίπλα σε κοφτερά βράχια κι άλλες να χάνονται και να γίνονται ένα με το...
Οι αγέρωχες καθοικιές της Τζιας
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ευαισθησία για το περιβάλλον και την κοινωνία
Στην Ισπανία απονεμήθηκε ο «Χρυσός Λέοντας» για την εγκατάσταση «Ημιτελές» που αναφέρεται στους τσιμεντένιους «σκελετούς» της οικονομικής κρίσης. Ξάφνιασαν ευχάριστα τα περίπτερα της Γερμανίας και της Αυστρίας...
Ευαισθησία για το περιβάλλον και την κοινωνία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας