• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.8°C / 21.7°C
    1 BF
    72%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.7°C / 19.4°C
    1 BF
    88%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.2°C / 18.0°C
    1 BF
    82%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.4°C / 13.0°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.3°C / 18.9°C
    2 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.0°C / 20.0°C
    1 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.0°C / 19.4°C
    1 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    2 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    1 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 18.3°C / 18.3°C
    1 BF
    70%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.6°C / 20.6°C
    3 BF
    74%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.0°C / 18.9°C
    1 BF
    82%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.7°C / 17.8°C
    1 BF
    83%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.0°C / 22.8°C
    3 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 17.2°C
    2 BF
    82%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.4°C
    1 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.3°C / 18.3°C
    2 BF
    91%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    1 BF
    100%
Το κτίριο μέσα στην πόλη

«Φανταστικό τοπίο» Τάσης Παπαϊωάννου

Το κτίριο μέσα στην πόλη

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η αρχιτεκτονική, όπως και οι άλλες μορφές της τέχνης, απαιτεί μεγάλο βάθος χρόνου για να κριθεί με ασφάλεια.

Δεν πρέπει να βιάζεται κανείς να εκφέρει γνώμη για κτίρια που πρέπει να δοκιμαστούν μέσα στο πέρασμα του χρόνου, αφού πρώτα καταλαγιάσουν οι εφήμερες μόδες από τη μία, αλλά και τα κυρίαρχα πρότυπα από την άλλη.

Να αποδεσμευτούν, μ’ άλλα λόγια, από την εποχή τους, να τα ζήσουν πολλές γενιές και να τα κρίνουν με νηφαλιότητα, αφού σβήσουν οι προβολείς της επικαιρότητας από πάνω τους.

Και είναι πολλά τα κτίρια στην ιστορία της αρχιτεκτονικής τα οποία όταν χτίστηκαν ξεσήκωσαν θύελλες διαμαρτυριών, αλλά ύστερα από χρόνια δικαιώθηκαν, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που ορισμένα εξ αυτών να αποτελούν σήμερα σήματα κατατεθέντα και εμβληματικά τοπόσημα των πόλεών τους.

Οσο αναγκαία είναι αυτή η ουσιώδης μακροχρόνια κριτική άλλο τόσο επιβεβλημένη είναι και η άμεση πρώτη αντίδραση η οποία δημιουργείται αυθόρμητα σε κάποιον όταν πρωταντικρίζει το νέο κτίριο μέσα στο περιβάλλον (φυσικό ή τεχνητό) που το περιτριγυρίζει.

Κάθε καινούργιο κτίριο, ιδίως όταν αυτό είναι δημόσιου χαρακτήρα, έχει ζωτική ανάγκη να πλαισιωθεί από μια γόνιμη συζήτηση.

Μια συζήτηση (με θετικές και αρνητικές κρίσεις) που τονίζει και νομιμοποιεί ακριβώς τη δημόσια φυσιογνωμία του και τον σημαντικό κοινωνικό ρόλο που επιτελεί μέσα στην πόλη. Και αυτές οι κριτικές, οι οποίες μερικές φορές ξεκινούν πριν από την κατασκευή του ακόμη, θα το συντροφεύουν μέσα στον χρόνο και θα αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας και της ιστορίας του.

Σε κατάλληλη τοποθεσία

Οσο πιο σημαντικός, δε, είναι ο ρόλος του κτιρίου μέσα στην πόλη τόσο πιο πλούσια οφείλει να είναι η συζήτηση αυτή, τόσο πιο πολλοί πολίτες πρέπει να συμμετέχουν εκφράζοντας ελεύθερα τη γνώμη τους. Είναι σημαντικό να ακούγονται όλες οι απόψεις, όσο αντικρουόμενες κι αν είναι, όσο οξείες!

Η καλή αρχιτεκτονική δεν μπορεί να υπάρξει δίχως αυτή την καλόπιστη κριτική· την έχει ανάγκη όπως ένας ζωντανός οργανισμός το οξυγόνο για να αναπνεύσει και να ζήσει. Γιατί το κτίριο είναι ένας ζωντανός οργανισμός.

Δεν το κρίνουμε μόνο στη νιότη του, αλλά και στα χρόνια της ωριμότητας, κι όταν αυτό πια έχει γεράσει κι έχει πάνω του όλα εκείνα τα σημάδια που έχει εναποθέσει ο χρόνος. Από τη ζωή του, από τη ζωή, δηλαδή, των ανθρώπων μέσα σ’ αυτό, θα υπάρξει η τελική κρίση που είτε θα το επιβραβεύσει είτε θα το απορρίψει.

Κι αν όλα αυτά ισχύουν για το μεμονωμένο κτίριο και τη διαδρομή του μέσα στον χρόνο, πόσω μάλλον ισχύουν για την επιλογή της θέσης του μέσα στον ιστό της πόλης.

Εκεί, μάλιστα, η συζήτηση πρέπει να προηγηθεί της όποιας απόφασης και να εστιαστεί στην καταλληλότητα της επιλεγμένης τοποθεσίας και στη σκοπιμότητα να χτιστεί το συγκεκριμένο κτίριο στη θέση αυτή.

Η χωροθέτηση των νέων δημόσιων λειτουργιών μέσα ή έξω από τον αστικό ιστό οφείλει να γίνεται ύστερα από σοβαρή διαβούλευση και να συνδιαμορφώνεται από την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη και πλατύτερη συμμετοχή των πολιτών.

Οι συζητήσεις αυτές είναι απολύτως αναγκαίες, όσο χρονοβόρες κι αν είναι, όσο δύσκολες και δυσάρεστες, αφού απ’ αυτές εξαρτάται το μέλλον μιας περιοχής.

Και είναι φανερό ότι όσο περισσότεροι πολίτες συμμετέχουν τόσο πιο αντικειμενική θα είναι και η τελική απόφαση γι’ αυτό που πρόκειται να γίνει. Ποτέ το «άπλωμα» μιας συζήτησης δεν αποδείχτηκε κακός σύμβουλος για μείζονα πολεοδομικά και αρχιτεκτονικά ζητήματα.

Η ίδια η πόλη, άλλωστε, μοιάζει άλλες φορές να αποδέχεται και άλλες να αποβάλλει ως ξένο σώμα το νέο κτίριο από τον ζωντανό οργανισμό της. Είναι αυτή η δύσκολη, καθόλου αυτονόητη, αλλά τόσο αναγκαία όσμωση του νέου με το παλιό που πρέπει απαραιτήτως να επιτευχθεί, προκειμένου να ενταχθεί φυσιολογικά το καινούργιο μέλος στο σύνολο που απαρτίζει την πόλη.

Κι αυτό, δεν έχει να κάνει μόνο με τη μορφή του κτιρίου, τα υλικά κατασκευής ή το μέγεθός του, αλλά με κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: το περιεχόμενό του. Το πώς οι άνθρωποι και η κοινωνία της περιοχής θα το «αγκαλιάσουν» και θα το ενσωματώσουν στη ζωή τους, έτσι ώστε η νέα λειτουργία να συνταιριαστεί αρμονικά με τις προϋπάρχουσες.

Δυναμικές κινητοποιήσεις

Διότι ακριβώς εκεί είναι που εγείρονται και οι μεγαλύτερες αντιδράσεις. Πολλές είναι οι περιπτώσεις που άστοχες και λανθασμένες επιλογές οργάνων της πολιτείας κινητοποιούν και συσπειρώνουν τους κατοίκους μιας περιοχής οι οποίοι δικαίως διαμαρτύρονται, αφού οι επιλογές αυτές δεν έχουν λάβει υπόψη τους τη γνώμη των τοπικών κοινωνιών και κυρίως τις ιδιαίτερες ανάγκες τους.

Και δεν είναι λίγες οι φορές που οι δυναμικές αυτές κινητοποιήσεις ανατρέπουν και ακυρώνουν τελικά προειλημμένες αποφάσεις και μεγαλεπήβολα σχέδια.

Αναπλάσεις που συνήθως εκπονούνται στο όνομα της ανάπτυξης και του εκσυγχρονισμού, αλλά στην πραγματικότητα υποκρύπτουν απλώς φτηνή κερδοσκοπία, αφού συχνά εκπορεύονται από ισχυρά ιδιωτικά συμφέροντα που κάθε άλλο παρά ενδιαφέρονται για την επίλυση των χρόνιων προβλημάτων μιας περιοχής.

Βοτανικός, Δραπετσώνα, Ελληνικό. Μεγάλες αδόμητες περιοχές στο Λεκανοπέδιο, οι επονομαζόμενες και «φιλέτα», που βρίσκονται τελευταία στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου.

Ενός προσχηματικού, βέβαια, διαλόγου που μοιάζει να είναι δυστυχώς χωρίς περιεχόμενο, αφού, εν τέλει, αλλού λαμβάνονται οι αποφάσεις, άλλοι δίνουν καταπώς φαίνεται τις εντολές. Μήπως όμως μέσα στα τόσα «θετικά» που διαφημίζονται ότι τάχατες θα προκύψουν από τις μεγάλες αυτές επενδύσεις, θα υπάρξουν και σοβαρές «παράπλευρες» απώλειες;

Και μήπως οι απώλειες αυτές θα είναι μακροπρόθεσμα η περαιτέρω επιδείνωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της δύσμοιρης πρωτεύουσας;

Για τους λόγους αυτούς, αποτελεί φωτεινό παράδειγμα ο αγώνας πολλών ενεργών πολιτών που προσπαθούν να αποτρέψουν, έστω και την ύστατη στιγμή, την οικοδόμηση κάποιων τελευταίων χώρων πρασίνου που έχουν απομείνει στη γειτονιά τους και έχουν γλιτώσει διαχρονικά από τη γνωστή αδηφαγία των αδίστακτων «επενδυτών».

Ετσι, ιδίως σήμερα, το μη κτίσιμο αποτελεί (τις περισσότερες φορές) ανεκτίμητο αγαθό σε μια πόλη σαν την Αθήνα που έχει κτιστεί τόσο ανελέητα και ανεξέλεγκτα στο παρελθόν.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, είτε με τη συμμετοχή του κόσμου είτε με την αδιαφορία και την αποχή του από τα κοινά, αυτό τελικά που υλοποιείται εκφράζει με καθολικό τρόπο την κοινωνία μας και τις αντιθέσεις της, αλλά και γενικότερα τη στάθμη του πολιτισμού της.

*Αρχιτέκτων-καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Πέτρος Ζερβός: Καταγράφοντας την ερήμωση του πλανήτη
Το έργο του φωτογράφου Πέτρου Ζερβού κινείται έως επί το πλείστον σε μια διελκυστίνδα, στο αιώνιο δίπολο Ζωή-Θάνατος. Αφορμή για τη συνέντευξη αυτή, η 5η Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος.
Πέτρος Ζερβός: Καταγράφοντας την ερήμωση του πλανήτη
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η Ντόρα Μάαρ έξω από τη σκιά του Πικάσο
Το παρισινό μουσείο με μια μεγάλη αναδρομική προβάλλει όπως ακριβώς της αξίζει τη σπουδαία σουρεαλίστρια φωτογράφο και ζωγράφο, μούσα του κορυφαίου Ισπανού καλλιτέχνη, η οποία μετά τον χωρισμό τους αποσύρθηκε...
Η Ντόρα Μάαρ έξω από τη σκιά του Πικάσο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Λεφτά από την περιφέρεια, γκρίνια από τους αρχιτέκτονες
Με τονωτική «ένεση» 4,6 εκατ. ευρώ, που εξασφάλισε η Περιφέρεια Αττικής, μπαίνουν στο τελικό στάδιο τα έργα στο κτιριακό συγκρότημα της Εθνικής Πινακοθήκης. Η διαχρονική «κιβωτός της τέχνης», που διαθέτει...
Λεφτά από την περιφέρεια, γκρίνια από τους αρχιτέκτονες
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Από ιστορικό μνημείο... σουπερμάρκετ
«Να σώσουμε τα “Ηλύσια”». Το σύνθημα μοιάζει με πρόσκληση σε όλα τα ραντεβού που έχουμε δώσει στη ζωή μας μπροστά στον πάλαι ποτέ κινηματογράφο. Είναι όμως κάτι παραπάνω από νοσταλγική ή αισθητική…...
Από ιστορικό μνημείο... σουπερμάρκετ
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η αρχιτεκτονική μιας στεγνής εποχής
Δεκαετίες τώρα, δημιουργούμε ένα αλλοπρόσαλλο περιβάλλον, που μοιάζει με κακόγουστο σκηνικό χολιγουντιανής σαπουνόπερας. Χτίζουμε, δυστυχώς, μια αρχιτεκτονική του περιττού και όχι του αναγκαίου και του...
Η αρχιτεκτονική μιας στεγνής εποχής
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
1,6 εκατ. για το νεοκλασικό της Καλών Τεχνών
​Η αποκατάσταση και η εκ νέου χρήση του διατηρητέου κτιρίου μέσα στο συγκρότημα της Σχολής Καλών Τεχνών (πρώην συγκρότημα Υφαντουργείου Σικιαρίδη) στην περιοχή του Δήμου Νίκαιας-Αγ.Ι.Ρέντη, στην οδό Πειραιώς...
1,6 εκατ. για το νεοκλασικό της Καλών Τεχνών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας