• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 17.9°C
    2 BF
    85%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 11.9°C / 15.0°C
    1 BF
    82%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 13.3°C / 16.6°C
    2 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 12.9°C
    2 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.9°C
    2 BF
    88%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 12.1°C
    2 BF
    87%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 7.3°C / 7.4°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    2 BF
    92%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 16.0°C / 18.8°C
    4 BF
    71%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.9°C
    2 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.2°C / 17.8°C
    2 BF
    76%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    2 BF
    75%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    3 BF
    88%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.9°C
    1 BF
    80%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.5°C / 14.5°C
    2 BF
    87%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.8°C / 18.2°C
    1 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.2°C / 18.1°C
    2 BF
    71%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 13.8°C
    0 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.7°C / 15.1°C
    0 BF
    95%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    2 BF
    80%

(από αριστερά) Ο Μιχαήλ Ματιούσιν με τους μαθητές του Γιούρι Έντερ, Μπορίς Έντερ, Ξένια Έντερ, Μαρία Έντερ, Νικολάι Γκρίνμπεργκ στο ΓΚΙΝΧΟΥΚ, 1926

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πρωτοπόροι, «απαγορευμένοι» κι αμετανόητα οραματιστές

  • A-
  • A+
MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Μονή Λαζαριστών στη Θεσσαλονίκη Η νέα έκθεση «Οργανική Τέχνη. H Πρωτοπορία στο Πέτρογκραντ» συγκεντρώνει 250 έργα από τη Συλλογή Κωστάκη, καθώς και από τη σημαντικότατη δωρεά μιας συλλογής πινάκων, σχεδίων και αρχειακού υλικού της Λιουντμίλα Ιβάνοβα από τους καθηγητές John E. Bowlt και Nicoletta Misler που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα, εμπλουτίζοντας έτσι τις συλλογές του μουσείου

Μοναδικά και πολύτιμα τα έργα ρωσικής πρωτοπορίας της Συλλογής Κωστάκη, ανεξάντλητες οι ιστορίες που αποκαλύπτονται πίσω από αυτά. Κυρίως καταδεικνύουν τις προσπάθειες των καλλιτεχνών, τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα στη Ρωσία να αναπτύξουν σε κοινή τροχιά όλες τις τέχνες (από τη μουσική και τη λογοτεχνία μέχρι την αρχιτεκτονική, τον κινηματογράφο, το θέατρο) και τις επιστήμες. Δημιουργοί που οραματίστηκαν και αγωνίστηκαν για μια καλύτερη κοινωνία μέσω της τέχνης, αλλά στη δεκαετία του 1930 η τέχνη τους απαγορεύτηκε και οι ίδιοι καταδιώχθηκαν ή απομονώθηκαν.

Αυτό το ιδιαίτερο πλαίσιο ζύμωσης αποτυπώνει η νέα έκθεση του MOMus-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη στη Μονή Λαζαριστών στη Θεσσαλονίκη, με τίτλο «Οργανική Τέχνη. H Πρωτοπορία στο Πέτρογκραντ», που εγκαινιάζεται την Κυριακή. Γιατί ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα της σύνθεσης των τεχνών και της σχέσης της τέχνης με τη φύση διακρίνεται στη Σχολή Οργανικής Παιδείας του Πέτρογκραντ/Λένινγκραντ, υπό τη διεύθυνση και τη θεωρητική επίβλεψη του εμπνευσμένου καλλιτέχνη, μουσικού και δασκάλου Μιχαήλ Ματιούσιν (1861-1934).

​  Μιχαήλ Ματιούσιν, Μουσικοζωγραφική κατασκευή, 1918, λάδι σε χαρτόνι  

MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη  ​

Η νέα έκθεση επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στα μαθήματα που δίδαξε στο Πέτρογκραντ τη δεκαετία του 1920 ο Ματιούσιν, ενώ γίνεται επίσης αναφορά για τη σχέση της τέχνης με την κίνηση στη ζωγράφο και χορεύτρια Νατάλια Ένμαν, μαθήτρια της Ισιδώρας Ντάνκαν και μέλος του χορευτικού και μουσικού συγκροτήματος «Γκεπταχόρ». Παράλληλα, παρουσιάζεται, μεταξύ άλλων, το έργο πέντε σημαντικών αλλά όχι ιδιαίτερα γνωστών γυναικών καλλιτεχνών της ρωσικής πρωτοπορίας: Ελένα Γκουρό, Ξένια Εντερ, Μαρία Εντερ, Λιουντμίλα Ιβάνοβα, Νατάλια Ένμαν.

Για τον Μιχαήλ Ματιούσιν, η τέχνη υπάρχει στη φύση, στον μικρόκοσμο και τον μακρόκοσμο και χρειάζεται ειδική εκπαίδευση των αισθήσεών μας και ιδίως της όρασης για να την εντοπίσουμε. Σύμφωνα με τον ίδιο, η θεωρία της διευρυμένης όρασης μπορεί να γίνει ένα τέτοιο εκπαιδευτικό εργαλείο, η ζωγραφική δεν μπορεί να είναι στατική, μεταμορφώνεται διαρκώς και συνδέεται στενά με την κίνηση και τον ήχο.

​Μπορίς Έντερ, Κίνηση Οργανικής Φόρμας (recto), 1919, λάδι σε καμβά

 

MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη

Ο ίδιος επινόησε τον όρο «Οργανική Τέχνη/Παιδεία» το 1923, βασιζόμενος στη θεωρία ότι ο κόσμος είναι ένα αυστηρά δομημένο σύστημα που διέπεται από νόμους, κινείται αέναα και έχει τον δικό του βιολογικό ρυθμό, ακόμη κι όταν πρόκειται για ανόργανη ύλη, όπως οι κρύσταλλοι ή η πέτρα. «Αν η ζωή και η ανάπτυξη του πλέον μικρού είναι παρόμοια με αυτήν του απείρως μεγάλου και η ουσία τους, ή η ψυχή τους, μπορεί να εκφραστεί, και αν το μικρότερο περιλαμβάνει το μεγαλύτερο, τότε οι αντιλήψεις για τα φαινόμενα δεν είναι επαρκείς και όλες οι ιδέες μας για τη φύση και την ηθική θα πρέπει να αναθεωρηθούν», έγραφε ο Ματιούσιν το 1912, επηρεασμένος και από τη θεώρηση της συζύγου του, ζωγράφου και λογοτέχνιδος Ελένα Γκουρό, που πέθανε το 1913.

Ο Ματιούσιν ασχολήθηκε ιδιαίτερα με παρατηρήσεις και πειράματα στο Τμήμα Οργανικής Παιδείας. Βοηθοί του ήταν τα τέσσερα αδέλφια Έντερ και ο Νικολάι Γκρίνμπεργκ. Οι καλλιτέχνες πραγματοποιούσαν εργαστηριακές βιολογικές έρευνες σε συνδυασμό με μαθήματα μουσικής και ασκήσεις αυτοσυγκέντρωσης, για την τελειοποίηση των αισθήσεων, επιδιώκοντας αυτό που ο Ματιούσιν αποκαλούσε «διευρυμένη όραση». Στο έργο των καλλιτεχνών του «Τμήματος Οργανικής Παιδείας» βασικό συστατικό του πίνακα είναι το φως, το οποίο με τη σειρά του δημιουργεί το χρώμα.

Ελένα Γκουρό, Τοπίο (Μαρτίσκινο), 1905, λάδι σε καμβά

MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη

Τα 250 έργα και το αρχειακό υλικό της έκθεσης προέρχονται από τη Συλλογή και το Αρχείο Κωστάκη, καθώς και από τη σημαντικότατη δωρεά μιας συλλογής πινάκων, σχεδίων και αρχειακού υλικού της Λιουντμίλα Ιβάνοβα από τους καθηγητές John E. Bowlt και Nicoletta Misler που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα, εμπλουτίζοντας έτσι τις συλλογές του μουσείου. Οι εκθεσιακοί χώροι στη Μονή Λαζαριστών παίρνουν χρώμα, κίνηση και ήχο, τόσο από τα έργα όσο και από τις διαδραστικές μηχανές πειραματικού ήχου που ανακατασκευάστηκαν, βάσει σχεδίων της δεκαετίας του 1920, ειδικά για την έκθεση, από τον διευθυντή του Κέντρου Theremin, Αντρέι Σμιρνόφ.


♦Info: MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη, Κολοκοτρώνη 21, Μονή Λαζαριστών, τηλ. 2310-589143/www.momus.gr.

Εγκαίνια την Κυριακή 5 Ιουνίου στις 8 μ.μ. Θα ακολουθήσει συναυλία της Λίντια Κάβινα. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 26 Φεβρουαρίου 2023.

Επιμέλεια: Μαρία Τσαντσάνογλου, ιστορικός της ρωσικής πρωτοπορίας, διευθύντρια MOMus-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Σεργιάνι... στην καθημερινότητα του Γιάννη Μόραλη
«Χώρος ιδιωτικός» είναι ο τίτλος της έκθεσης που αναπαριστά το αθηναϊκό εργαστήριο του κορυφαίου ζωγράφου, περιλαμβάνοντας προσωπικά του αντικείμενα, ζωγραφικά υλικά και βέβαια περισσότερα από 100 έργα του.
Σεργιάνι... στην καθημερινότητα του Γιάννη Μόραλη
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Πλάθοντας το άυλο» στον ορίζοντα του Αιγαίου
Σχεδόν πενήντα χρόνια δημιουργίας καλύπτει η αναδρομική έκθεση για την Αλεξάνδρα Αθανασιάδη, που θα παρουσιαστεί σαν μια ενιαία εικαστική εγκατάσταση στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Χώρα της Ανδρου, από 3...
«Πλάθοντας το άυλο» στον ορίζοντα του Αιγαίου
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο εικαστικός σημειολόγος της εποχής μας
Ο Κωνσταντίνος Ξενάκης δημιούργησε προσωπικούς κώδικες με το έργο του που βρίσκεται σε διάλογο με το πολιτιστικό παρελθόν και στέκεται κριτικά στη σύγχρονη κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα.
Ο εικαστικός σημειολόγος της εποχής μας
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Επόμενη στάση: Θεσσαλονίκη
Μια εικαστική «Στάση» όχι για εντυπωσιασμό, αλλά με αναστοχασμό για το παρόν που μας οδηγεί στο μέλλον. Από τα ιστορικά έργα του Γιάννη Κουνέλλη, τα πολιτικά του Χαρούν Φαρόκι μέχρι τις ρομποτικές εφευρέσεις...
Επόμενη στάση: Θεσσαλονίκη
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Θρίλερ με πλαστή Ποπόβα
Mια πολύ παράξενη υπόθεση με πλαστά έργα της Ρωσικής Πρωτοπορίας, που θυμίζει αστυνομική ταινία, ήρθε στη δημοσιότητα. Αφορά δύο πίνακες του Μαλέβιτς και της Ποπόβα, εμπλέκει το Μουσείο Ροστόβσκι Κρεμλ της...
Θρίλερ με πλαστή Ποπόβα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας