• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.2°C / 27.4°C
    2 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.3°C / 24.0°C
    3 BF
    66%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.0°C / 25.9°C
    2 BF
    39%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    41%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 23.0°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    22°C 20.7°C / 25.0°C
    3 BF
    77%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 21.4°C / 21.4°C
    2 BF
    35%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.8°C / 23.3°C
    0 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.8°C / 24.9°C
    0 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    1 BF
    61%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.7°C / 22.9°C
    2 BF
    78%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    0 BF
    56%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.4°C / 25.5°C
    3 BF
    59%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 21.5°C / 26.6°C
    1 BF
    60%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 23.2°C / 24.8°C
    2 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.3°C / 27.1°C
    2 BF
    55%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 20.3°C / 22.7°C
    3 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 21.4°C / 22.7°C
    4 BF
    86%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    1 BF
    84%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Λαύριο. Ενας τόπος ξεχωριστός

  • A-
  • A+
Ενας τόπος στον αντίποδα της αρχαίας καθημερινότητας ήσυχος, σιωπηλός, στη σκιά των πεύκων, φροντισμένος σαν γιαπωνέζικος κήπος. Μια υποδόρια μεταφυσική κατάσταση θαρρείς ότι αναδύεται μυστηριωδώς μέσα από τα σκίνα, τα πεύκα, τις σκιερές κυκλοτερείς δεξαμενές, τα χτιστά ορθογωνικά πλυντήρια, τα θραύσματα με τις πέτρες.

Πάνω στην κορυφογραμμή της Λαυρεωτικής χερσονήσου ξαναφύτρωσαν πευκάκια με ψιλόλιγνους κορμούς, σε συστάδες, στριμωχτά το ένα δίπλα στο άλλο, μετά τη μεγάλη πυρκαγιά που κατέκαψε απ’ άκρη σ’ άκρη τον Δρυμό πριν από κάποια χρόνια. Από κει πάνω η θέα είναι εντυπωσιακή. Από τη μια μεριά η ματιά σου ξεχύνεται μέχρι κάτω στο Λαύριο, στη Μακρόνησο και στα βουνά της Τζιας που αχνοφαίνονται στο βάθος, ενώ από την άλλη απλώνεται ο Σαρωνικός και οι βουνοκορφές της Αναβύσσου και της Κερατέας.

Ενας τόπος απόλυτος! Μυστηριακός, αρχέγονος, προγονικός. Καθώς τον περπατάς έχεις την επίγνωση της μακραίωνης ιστορίας του, του τιτάνιου αγώνα του ανθρώπου να σκάψει στα έγκατα της γης, να συρθεί στις επικίνδυνες χαμηλές στοές, να συλλέξει το πολύτιμο μετάλλευμα και να το βγάλει στην επιφάνεια, φέρνοντας στο φως κυριολεκτικά τα σωθικά της γης.

Εχουν μείνει αμέτρητα φρεάτια, σκοτεινές χθόνιες τρύπες να μας θυμίζουν ότι πριν από χιλιάδες χρόνια εργάτες και δούλοι δούλευαν μέσα σ’ αυτές τις φλέβες του εδάφους όσο κρατούσε αναμμένο το λάδι ενός λυχναριού. Σ’ αυτή την ίδια γη, σ’ αυτά τα χώματα γράφεται και ξαναγράφεται η ίδια ιστορία, αιώνες τώρα.

Κινείσαι κατά μήκος του δρόμου και συναντάς δεξιά και αριστερά, διάσπαρτα, περιφραγμένα πηγάδια και σποραδικά υπολείμματα αρχαίων πλυντηρίων. Σε μια όμορφη κατεβασιά, ανάμεσα σε δύο κατάφυτες πλαγιές, εκτείνεται ο μοναδικός αρχαιολογικός χώρος των αργυρωρυχείων της Σούριζας. Κατηφορίζει όπως κυλούσε το νερό στην κοίτη της ρεματιάς. Νερό, το οποίο συνέλεγαν μέσω ενός άρτιου δικτύου καναλιών και το διατηρούσαν ως κόρην οφθαλμού σε μεγάλες δεξαμενές-στέρνες. Οι χαρακτηριστικές δεξαμενές του νερού με τα ωοειδή πρόστερνα -τους «ομβροδέκτες»- εναλλάσσονται με τα πλυντήρια ή «καθαριστήρια» που βρίσκονται ακριβώς δίπλα τους, που μαζί με τους χώρους κατοίκησης συγκροτούσαν τα μεταλλουργικά εργαστήρια, οργανωμένα σε ανεξάρτητες λειτουργικές ενότητες.

Μετά τη θραύση και το καλό τρίψιμο του μεταλλεύματος με τη χρήση του βρόχινου νερού (που ανακύκλωναν προσεκτικά) μέσω της διαδικασίας του εμπλουτισμού, ξεχώριζαν στα πλυντήρια τον πολύτιμο και βαρύτερο «κέγχρο» (που περιείχε άργυρο και μόλυβδο) από τα ελαφρύτερα γεώδη περιττά υλικά. Περπατάς ανάμεσά τους και με τον νου σου φαντάζεσαι την κοπιαστική καθημερινή εργασία της θραύσης και κονιορτοποίησης, το κουβάλημα του νερού, το ξεχώρισμα και τη διαλογή του μεταλλεύματος, τις φωνές των εργατών που εργάζονταν ακατάπαυστα. Ενας άψογα οργανωμένος βιομηχανικός χώρος της αρχαιότητας, που αποκαλύπτει το υψηλό επίπεδο της αρχαίας τεχνολογίας.

Τίποτα απ’ ό,τι βλέπεις δεν είναι τυχαίο ή περιττό. Ολα προκύπτουν από την εξυπηρέτηση της λειτουργίας που επιτελούσαν, ενταγμένα σοφά, με μεγάλη τέχνη και γνώση στο κατηφορικό βραχώδες τοπίο. Η αισθητική εδώ πηγάζει αυτούσια, σχεδόν αναπόφευκτα, μέσα από την ανάγκη που δημιούργησε τη μορφή.

Το μάτι σου δεν χορταίνει να περιεργάζεται, να ανακαλύπτει καθώς κατηφορίζεις τη στενή κοιλάδα, θαυμάζοντας τον ευρηματικό τρόπο συλλογής και διοχέτευσης των βρόχινων νερών από τις γειτονικές πλαγιές στις βαθιές ανοιχτές δεξαμενές. Παρατηρείς τα εξαιρετικά πατητά υδραυλικά κονιάματα στις εσωτερικές παρειές τους, αλλά και στις επιφάνειες των πλυντηρίων που στέκουν ακόμα ακέραια και συγκρατούν μέχρι σήμερα το νερό της βροχής, σάμπως να μην πέρασε ούτε μια μέρα από τότε που τα έφτιαξαν.

Ενας τόπος στον αντίποδα της αρχαίας καθημερινότητας∙ ήσυχος, σιωπηλός, στη σκιά των πεύκων, φροντισμένος σαν γιαπωνέζικος κήπος. Μια υποδόρια μεταφυσική κατάσταση θαρρείς ότι αναδύεται μυστηριωδώς μέσα από τα σκίνα, τα πεύκα, τις σκιερές κυκλοτερείς δεξαμενές, τα χτιστά ορθογωνικά πλυντήρια, τα θραύσματα με τις πέτρες «αγνώστου προελεύσεως» που θα ’λεγε ο Φίλιππος Κουτσαφτής. Μια κατάσταση υπερβατική, αλλά την ίδια στιγμή και εγκόσμια, γήινη, πετρώδης, κυριολεκτικά στην πιο υλική μορφή της.

Η διαμόρφωση όλου του χώρου είναι υποδειγματική και αξίζουν πολλά συγχαρητήρια στους αρχαιολόγους για τη συνολική αποκατάσταση (που συνεχίζεται και στη διπλανή ρεματιά) και την απέριττη διευθέτηση της κίνησης των επισκεπτών. Μερικές απλές ξερολιθιές εκεί που χρειαζόταν, πέτρινα λιτά σκαλοπάτια και άφθονο χώμα συνθέτουν μαζί με τις αρχαιότητες ένα ταιριαστό αξεδιάλυτο σύνολο, ενταγμένο απόλυτα στο φυσικό τοπίο. Εδώ αφήνεται απερίσκεπτη η φαντασία να ταξιδέψει ανεμπόδιστα στο παρελθόν, μακριά από άτεχνες τσιμεντοστρώσεις και inox kitsch λαμπυρίσματα.

Να ταξιδέψει σ' εκείνους τους μακρινούς καιρούς και να κατανοήσει ότι σ’ αυτούς ακριβώς τους αρχαίους εργάτες και το ασήμι που παρασκεύαζαν, οφείλει η Αθηναϊκή Δημοκρατία την αίγλη της ανοικοδόμησης της Ακρόπολης και του Παρθενώνα, αλλά και τον ισχυρό στόλο που δημιούργησε. Μ’ αυτό το καθαρής ποιότητας ασήμι χυτεύτηκαν και τα περίφημα τετράδραχμα των Αθηνών με τη χαρακτηριστική γλαύκα στη μία τους όψη και την Αθηνά στην άλλη, ίσως το πιο υπέροχο νόμισμα της αρχαιότητας.

Λαύριο. Ενας τόπος ξεχωριστός. «Εργοστάσια δίπλα σε αρχαία πλυντήρια, μνήμες ζωής της εργατικής τάξης, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Η ιστορία αποτυπωμένη πάνω σε κάθε τους πέτρα, μια ιστορία γεμάτη αγώνες για ένα καλύτερο αύριο. Μαρτυρίες ζωντανές των συνθηκών δουλειάς ενός πολιτισμού βιομηχανικού. Οι εποχές η μία δίπλα στην άλλη, η μία πάνω στην άλλη. Οι άνθρωποι στα έγκατα της γης, σε μια αέναη μάχη με τη φύση για ένα κομμάτι ψωμί»1. Πάνω σ’ αυτό το σώμα της γης χύθηκε ιδρώτας και αίμα γενεών και γενεών, για να παραμένουν τα απομεινάρια του παρελθόντος μέχρι σήμερα, να μας θυμίζουν τον αγώνα του ανθρώπου, το προαιώνιο και ανερμήνευτο πεπρωμένο της ζωής και του θανάτου.

*Αρχιτέκτων-καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ


1. Τάσης Παπαϊωάννου, «Η αρχιτεκτονική και η πόλη», Καστανιώτης, Αθήνα 2008.
Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Αποκρυπτογραφώντας την ιστορία του Λόρδου Βύρωνα
Η εικαστικός Λυδία Βενιέρη μελετώντας σε βάθος τη ζωή του Λόρδου Βύρωνα δημιούργησε 727 έργα που εκτίθενται στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων υπό τον τίτλο «Βυρωνικός Κώδιξ».
Αποκρυπτογραφώντας την ιστορία του Λόρδου Βύρωνα
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Παράταση για την «Eλλάδα μετά την Eπανάσταση. Καλλιτεχνικοί θησαυροί από τη Συλλογή Κρασάκη»
Η επίκαιρη έκθεση παρατείνεται μέχρι τις 30 Απριλίου και έτσι το κοινό θα μπορεί για πολλές μέρες ακόμα να περιηγηθεί στους 167 καλλιτεχνικούς θησαυρούς από τους συνολικά 1.500 της συλλογής, που δημιούργησε ο...
Παράταση για την «Eλλάδα μετά την Eπανάσταση. Καλλιτεχνικοί θησαυροί από τη Συλλογή Κρασάκη»
ART - ΝΕΑ
Επαναπατρίζονται 55 κλεμμένες αρχαιότητες
Σαράντα εφτά λεηλατημένες ελληνικές αρχαιότητες, που κατασχέθηκαν από τον δισεκατομμυριούχο Μάικλ Στάινχαρντ ύστερα από πολυετή έρευνα της Εισαγγελίας του Μανχάταν, επαναπατρίζονται.
Επαναπατρίζονται 55 κλεμμένες αρχαιότητες
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ιστορίες για τις αόρατες της Ιστορίας
Κόντρα στην έμφυλη βία και βέβαια στις γυναικοκτονίες, θυμόμαστε συγγραφείς και βιβλία που μας εκπαιδεύουν πώς να αρθρώσουμε καίριο, σύγχρονο λόγο, να πάρουμε πίσω τις έννοιες και τις λέξεις που μας κλέβει μια...
Ιστορίες για τις αόρατες της Ιστορίας
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Σαν αυτόματη ροή στο ποτάμι της περιπέτειας του λαού μας»
Η ζωγράφος και αρχιτέκτων Άννα Φιλίνη παρουσιάζει στο ισόγειο του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης την εικαστική έκθεσή της με αφορμή τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση.
«Σαν αυτόματη ροή στο ποτάμι της περιπέτειας του λαού μας»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας