• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 27.4°C / 31.3°C
    2 BF
    40%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.2°C / 30.5°C
    2 BF
    51%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.0°C / 30.9°C
    3 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 29.2°C
    3 BF
    36%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    3 BF
    50%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    30°C 26.2°C / 31.5°C
    3 BF
    41%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 30.0°C
    3 BF
    22%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.6°C / 26.6°C
    2 BF
    35%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 29.3°C
    4 BF
    54%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 26.9°C / 28.9°C
    3 BF
    39%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.4°C / 27.8°C
    2 BF
    44%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.6°C / 27.7°C
    2 BF
    57%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 27.9°C
    3 BF
    65%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 28.5°C / 29.9°C
    3 BF
    42%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 27.8°C / 28.5°C
    2 BF
    26%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 28.2°C / 29.8°C
    2 BF
    46%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 27.7°C / 32.7°C
    3 BF
    25%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.4°C / 25.3°C
    0 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    28°C 26.2°C / 30.6°C
    3 BF
    65%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    29°C 29.4°C / 29.4°C
    3 BF
    23%

«Ρήγας Φεραίος», «Μαντώ Μαυρογένους», «Ιωάννης Καποδίστριας»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εικαστικό ιστορικό βάθος, βαθιά καλλιέργεια και παιδεία

  • A-
  • A+
Γιάννης Ψυχοπαίδης - «Μορφές του 21».
Ακολουθήστε μας στο Google news

Με τρυφερό και αποφασιστικό τρόπο ο δείκτης του χεριού του Γιάννη Ψυχοπαίδη κινείται στο περίγραμμα μια παλιάς μαυρόασπρης προσωπογραφίας του Ανδρέα Μιαούλη. Ταυτόχρονα διηγείται ότι το πορτρέτο του Μιαούλη βρέθηκε πριν από πολλά χρόνια, στα ερείπια ενός παλιού μονοθέσιου Δημοτικού σχολείου στο χωριό Ψάρι, στην ορεινή Αρκαδία.

Η κίνηση του ζωγράφου ανάλαφρη, όπως η απαλότητα του πινέλου χωρίς όμως την υγρή διστακτική ροή του χρώματος. Ωστόσο η κίνησή του σαφής, το δάχτυλό του σχεδόν τεντωμένο, κινείται και τυλίγει τον Υδραίο ναύαρχο, βάζοντας τα όρια της φιγούρας στην εικόνα, ταυτόχρονα απελευθερώνει τα όρια του χρόνου μαζί με την αντοχή της μνήμης, της ανάμνησης και του θυμικού που αναφέρεται στις μορφές του ’21.

Σαν να ορίζει η κίνησή του τα βλέμματα των αναρίθμητων παιδιών που μεγάλωσαν σε σχολικές τάξεις, δύο αιώνες τώρα, βλέποντας άλλοτε με προσοχή και άλλοτε μηχανικά τις εικόνες των ηρώων. Σαν η κίνησή του να περικλείει την ευρεία έννοια των προγόνων ως σχήμα, ως συνήθεια, ως εικόνα, ως μεταφορά, ως λαϊκή ταυτότητα, ως ενοποιητική λειτουργία.

Η κίνηση του δείκτη του χεριού του ζωγράφου δεν είναι μονάχη της. Συνδέεται με το νεαρό του βλέμμα, πάντοτε σε εγρήγορση, που μεταδίδει τη σκέψη του, στιγμή τη στιγμή. Σκέψη δημιουργικά άτακτη, ασύμβατη, με αναφορά σε μια διαρκή ανησυχία για την ικανοποιητική μορφή του σχήματος που δημιουργεί. Πώς δηλαδή η σκέψη θα αποτυπωθεί επιτυχώς στο σχήμα χωρίς να χάσει τίποτα από την ευρηματικότητα και την ιδιαιτερότητά της. Κινείται η σκέψη του σε δρόμους δικούς του που αναζητούν και επιβεβαιώνουν διαρκώς τον βαθύ διάλογο παρόντος-παρελθόντος. Εναν διάλογο που στο ηθικό, στο ψυχικό πεδίο του ’21 δεν σταματά να εξελίσσεται εδώ (τελικά…) και δύο αιώνες.

Με την κίνηση γύρω από το πορτρέτο του Μιαούλη, ο Ψυχοπαίδης σκέφτεται τη θέση της εικόνας αυτής μέσα στην έκθεσή του. Αναζητά την καλύτερη στιγμή του βλέμματος του επισκέπτη που θα δώσει έννοια και ουσία στο παλιό πορτρέτο του Υδραίου ηγέτη. Η θέση βρίσκεται τελικά κάτω από μια φράση του Νικηταρά που μιλάει για την αξία αλλά και για τον αυτοσεβασμό, που απαιτεί καπετανλίκι στη στεριά. Γράφει ο Νικηταράς: «Πραματευτής δεν ήμουνα. Η μοίρα μου το θέλησε να γίνω καπετάνιος. Μα δε θα ήτανε σωστό να κάνω πραμάτεια το καπετανλίκι μου για να καζαντίσω».

Εχει τρεις κόσμους για το ‘21 η έκθεση του Ψυχοπαίδη, δίπλα στις αίθουσες της μεγάλης έκθεσης «1821-πριν και μετά».

Εναν κόσμο για το πώς μπορούμε να το νιώσουμε στο σήμερα, έναν για το πώς μπορούμε να του δώσουμε προοπτική στο μέλλον κι έναν για το πώς ρηματοποιούμε το ’21 μέσα από φράσεις των προσώπων του. Εχει και ένα κλειδί ακόμη που ταιριάζει σε όλα τα πεδία. Είναι τα έργα που άμεσα ή έμμεσα αφορούν τον Byron. Ολα οργανωμένα σε φωτεινό χώρο, με την υψηλή ευαισθησία, το βάθος, την αισθητική λειτουργικότητα, την ελαφριά κίνηση και τον αέρα που έχουν οι δουλειές και οι σκηνογραφικές επιμέλειες του Διονύση Φωτόπουλου.

Τον κόσμο του σήμερα τον αποδίδουν οι τριάντα ξυλογραφίες που εκτίθενται στη δεξιά πλευρά της αίθουσας. Τοποθετημένες σε μια σειρά είκοσι και πλέον μέτρων φτιάχνουν τα βήματα που μας φέρνουν το ’21 κοντά, δίπλα μας. Σκαλισμένες οι μήτρες σε σκληρό ξύλο, σε φλαμούρι, αποδίδουν με τα μαυρόασπρα τυπώματά τους, τα σαφή σε αδρές και λεπτές γραμμές, περιγράμματα των προσώπων, του βλέμματος και των εκφράσεων. Αποτυπώνουν το μετέωρο βήμα που έχει σταδιακά το ’21 σε κάθε σήμερα εδώ και διακόσια χρόνια. Αποτυπώνουν τις στιγμές μέσα μας, μιας ευαίσθητης σκέψης και προσμονής, που δεν καταλαγιάζουν. Αποτυπώνουν τα χαρακτικά, το πώς παραλάβαμε το ’21 και πώς το έχουμε στην ψυχή μας, τουλάχιστον όσους τους αγγίζει.

Ο άλλος, ο δεύτερος κόσμος είναι εκτεθειμένος στον απέναντι τοίχο της αίθουσας. Πάλι μια παράταξη είκοσι μέτρων, σαράντα ζωγραφικών μορφών του ’21, αυτή τη φορά μέσα από φίλτρα φωτός και χρωμάτων. Τα πρόσωπα, τα μέτωπα, τα χείλη, το βλέμμα, τα καπέλα, τα μάγουλα, τα μουστάκια, όλα βαπτισμένα στο φίλτρο απαλών χρωμάτων, όλα έτοιμα να δηλώσουν ότι ο ρεαλισμός των μορφών τους αποδίδεται και φωτίζεται έτσι, με τρόπο ζωντανότερο και ίσως ανθεκτικότερο. Σαν να είναι το χρώμα εκείνο που θα τα ταξιδέψει στο μετά και στο μέλλον.

Οι δύο τοίχοι, οι δύο σειρές, οι δύο παρατάξεις των δεκάδων πορτρέτων γεφυρώνονται χωρίς να χάνουν την αυτάρκειά τους από τον τρίτο κόσμο, τον κόσμο της γλώσσας. Γεφυρώνονται από τέσσερα μεγάλα λευκά ταμπλό. Εκεί εκτίθενται σε οκτώ πλευρές, εμβληματικές και μάλλον λίγο γνωστές, φράσεις των αγωνιστών του σπαθιού και της γραφίδας. Την κάθε πλευρά συνοδεύει ένα μικρό εμφαντικό έργο, όπως «Το σπασμένο σπαθί του Μακρυγιάννη» με την αποτύπωση του αγάλματος του Γιάννη Παππά στην αρχή της Διονυσίου Αρεοπαγίτου μετά την καταστροφή του ξίφους που κρατούσε στο χέρι η φιγούρα του Ρουμελιώτη οπλαρχηγού.

Το κλειδί της ερμηνείας ή τουλάχιστον μιας από τις ερμηνείες της έκθεσης είναι τα έργα που αφορούν τον Byron. Χαρακτικά μαυρόασπρα ή έγχρωμα ή έργα ζωγραφικής, διάσπαρτα ή συγκεντρωμένα στον τοίχο του βάθους δίνουν έναν τόνο ιστορικού κοσμοπολιτισμού σε μια έκθεση που αφορά τις ελληνικές μορφές της μεγάλης Επανάστασης. Στοιχείο γοητευτικό αλλά και αναγκαίο για να γίνει αντιληπτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο που στήριξε το 1821, μέσα από ένα πλέγμα διαφωτισμού και ρομαντισμού που συνάντησε στον ελλαδικό χώρο την ελληνική προσδοκία για τη δημιουργία ελεύθερου κράτους.

Εδώ και δεκαετίες, είτε στο Μόναχο είτε στο Βερολίνο είτε στις Βρυξέλλες είτε στην Αθήνα, διακρίνεται η δουλειά του Γιάννη Ψυχοπαίδη για την πολιτική ευαισθησία και για τον αγώνα που κάνει να εκφράσει εικαστικές πραγματικότητες με άξονα ιστορικά θέματα και ιστορικά πρόσωπα. Παράλληλα ξεχώρισε ως καθηγητής στην ΑΣΚΤ, για τη φροντίδα, την υποστήριξη και την εξέλιξη στους μαθητές του. Ας δούμε αυτή την έκθεση ως ένα αγαθό, έναν έντιμο συνδυασμό αυτών των δύο: του αγώνα για το εικαστικό ιστορικό βάθος και για τη βαθιά καλλιέργεια και παιδεία. Αφού, είτε με έναν κόσμο σε λειτουργία είτε με περισσότερους, οι εκθέσεις φτιάχνουν σταθμούς στη ζωή μας όταν μας γοητεύσουν και κερδίσουν το βαθύ ενδιαφέρον και την προσπάθειά μας να προχωρήσουμε στη δική μας σύνθεση και αφήγηση.

Μέσα από την ευαισθησία του, την ιστορικότητα της σκέψης του και τον ανήσυχο χρωστήρα του ο Γιάννης Ψυχοπαίδης προτείνει όψεις της Ιστορίας, αναδεικνύει πρόσωπα, προσωπικότητες και χαρακτήρες εκείνων που αγωνίστηκαν για την απελευθέρωση των Ελλήνων και των Ελληνίδων και που έκτοτε μας συντροφεύουν νοερά σε ένα ταξίδι διακοσίων ετών.

Φωτίζει η δουλειά του Γιάννη Ψυχοπαίδη αυτή τη μακρά ιστορική διαδρομή και εξηγεί έμμεσα τις αιτίες και αφορμές που οι ήρωες και οι ηρωίδες του 1821, Ελληνες και ξένοι, ζουν και υπάρχουν με τις ιδέες και τις στάσεις τους στο μυαλό και την ψυχή μας. Φτιάχνει ο Ψυχοπαίδης με τον νου και την ψυχή μια σύνθεση μνήμης και νέων εικόνων, μια μοναδική εικαστική πινακοθήκη πορτρέτων των αγωνιστών του ΄21, μέσα από τον πλούτο διαφορετικών τεχνικών. Και μαζί με τις φράσεις των προσώπων των αγωνιστών που επιλέγει διαμορφώνει έναν κόσμο ολόκληρο, μια σύγχρονη εικαστική, αξιακή πρόταση, η οποία φέρνει το ΄21 ανασυγκροτημένο και κυρίως σε ανοιχτή λειτουργία ενώπιόν μας.

Η έκθεση του Ψυχοπαίδη βρήκε την ιδανική της θέση στο πλαίσιο της μεγάλης εμβληματικής έκθεσης «1821-πριν και μετά» που οργανώθηκε από το Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς και θα κρατήσει μέχρι τέλος Οκτωβρίου 2021.

● Μουσείο Μπενάκη, Κτίριο οδού Πειραιώς, 22/7/21-30/10/21

*Υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Θέλω τα έργα μου να είναι ανοιχτά σε κάθε βλέμμα και ανάγνωση»
Η ζωγράφος Ελέσα Αντύπα μιλά για την παρουσίαση της πρώτης ατομικής της έκθεσης και για τη τέχνη εν μέσω πανδημίας και τον ρόλο της στη χώρα.
«Θέλω τα έργα μου να είναι ανοιχτά σε κάθε βλέμμα και ανάγνωση»
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Το έργο τέχνης υπάρχει μέσα από την όραση και τη μνήμη»
«Η διαδικασία της εργασίας πέρασε στο κορμί μου σαν χάδι», λέει η πρωτοποριακή εικαστικός, η οποία τώρα παρουσιάζει τα έργα της παράλληλα με τα δικά τους στην έκθεση «3 Παπακωνσταντίνου Θοδωρής, Λίτσα, Λήδα»,...
«Το έργο τέχνης υπάρχει μέσα από την όραση και τη μνήμη»
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ζωγραφική που κλονίζει τις αισθήσεις
Στην έκθεση με τίτλο «Animated Connotations» θα παρουσιαστούν δεκαοχτώ έργα ζωγραφικής του Νίκου Μόσχου από τις 27 Ιουνίου έως τις 26 Σεπτεμβρίου στον Πύργο Μπαζαίου στη Νάξο.
Ζωγραφική που κλονίζει τις αισθήσεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας