• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.3°C / 32.3°C
    5 BF
    35%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    30°C 28.6°C / 29.9°C
    3 BF
    43%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.0°C / 33.7°C
    2 BF
    26%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    2 BF
    41%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 30.2°C
    4 BF
    45%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 27.0°C / 32.7°C
    2 BF
    43%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 26.2°C
    4 BF
    43%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    2 BF
    17%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.8°C / 30.8°C
    5 BF
    49%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 28.5°C
    3 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.4°C / 27.2°C
    5 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.5°C / 28.7°C
    3 BF
    70%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    0 BF
    74%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.9°C / 31.2°C
    2 BF
    30%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.1°C / 32.7°C
    2 BF
    26%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 29.8°C
    4 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.9°C / 31.4°C
    4 BF
    26%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.3°C / 28.3°C
    0 BF
    48%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    31°C 28.7°C / 30.5°C
    3 BF
    22%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.7°C / 28.7°C
    2 BF
    25%

 «Τζινέβρα ντε Μπέντσι», Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης, Ουάσινγκτον

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο αναγεννησιακός που χειραφέτησε τις γυναίκες και την τέχνη

  • A-
  • A+

Επαναστάτης της τέχνης, φιλόσοφος, εφευρέτης, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι με τα αριστουργήματά του άλλαξε για πάντα τον τρόπο που απεικονίζεται η γυναικεία μορφή. «Γιορτάζει το πείσμα τους, τη νοημοσύνη τους, τη συναισθηματικότητα και τον αισθησιασμό τους - και μαζί με τα μοντέλα του εφευρίσκει τη σύγχρονη γυναίκα ως ισότιμο αντίστοιχο με τον άνδρα», επισημαίνει η ιστορικός τέχνης δρ Κία Βάλαντ στο βιβλίο «Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι και οι γυναίκες. Η βιογραφία ενός καλλιτέχνη», που θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις «Νήσος» (μετάφραση: Αντζη Σαλταμπάση).

«Μόνα Λίζα», Λούβρο, Παρίσι 

Στον πολυσέλιδο τόμο με πλούσια εικονογράφηση, η Βάλαντ χρησιμοποιώντας τα κείμενα και τους πίνακες του ιδιοφυούς Λεονάρντο και πολλές πηγές, περιγράφει τη ζωή και ολόκληρο το ζωγραφικό έργο του, ενώ αναλύει πτυχές της καθημερινότητας και των πολιτικών σχέσεων της Αναγέννησης. Πώς ο εξώγαμος γιος ενός συμβολαιογράφου και μιας χωριατοπούλας, ο οποίος σε νεαρή ηλικία κατηγορήθηκε για σοδομισμό, γνώρισε την εύνοια και την αναγνώριση σημαντικών προσωπικοτήτων, έζησε και δημιούργησε μαζί με τους μαθητές και τους εραστές του, χάραξε την πορεία του ανατρέποντας παγιωμένες απόψεις, επηρέασε διαχρονικά και θεωρείται σήμερα ο κορυφαίος ζωγράφος όλων των εποχών.

«Η Παρθένος και ο μικρός Ιησούς με την Αγία Αννα», Λούβρο

Η ζωγραφική του Λεονάρντο ντα Βίντσι, όπως και η ζωγραφική εν γένει, είναι γένους θηλυκού. Από τις πρώτες Παναγίες μέχρι τους πιο ώριμους πίνακες, όπως η «Αγία Αννα», από το πρώτο πορτρέτο, την «Τζινέβρα ντε Μπέντσι», μέχρι τη «Μόνα Λίζα», οι κυρίαρχες φιγούρες των έργων του είναι γυναίκες. Στους πίνακες που διασώζονται και έχει αποδεδειγμένα ζωγραφίσει ο ίδιος συναντούμε μόνο δύο άνδρες ως πρωταγωνιστές. Ο ένας είναι ο «Αγιος Ιερώνυμος»· το ημιτελές έργο απεικονίζει έναν ηλικιωμένο με υπαρξιακές αναρωτήσεις κατά την απόσυρσή του στην έρημο.

Ο δεύτερος είναι ένας νέος άνδρας, γεμάτος αυτοπεποίθηση και αισθησιασμό, ο «Ιωάννης ο Βαπτιστής», τον οποίο ο Λεονάρντο ζωγράφισε προς το τέλος της ζωής του. Ακόμη κι αν προσθέσουμε όλους τους μαθητές στη νωπογραφία του «Μυστικού Δείπνου» ή όλα τα θεία βρέφη στους πίνακες με τις Παναγίες, και πάλι τα δύο φύλα εκπροσωπούνται περίπου με την ίδια αναλογία. Ούτε καν ο Ιωσήφ δεν κατάφερε να βρει μια θέση στα έργα του Λεονάρντο με την Αγία Οικογένεια· ο καλλιτέχνης τον αντικαθιστά με την Αννα, τη μητέρα της Μαρίας. Πορτρέτα που να απεικονίζουν βασιλιάδες, Πάπες και ηγεμόνες δεν υπάρχουν. Ο Λεονάρντο έκανε μόνο ένα προσχέδιο για το πορτρέτο ενός ευγενούς. Κι αυτή η προσωπογραφία, όμως, δείχνει μία γυναίκα: την Ισαβέλλα ντ’ Εστε, μαρκησία της Μάντουα [...].

Μέχρι και την εποχή του, τα κορίτσια στις ιταλικές προσωπογραφίες αναπαρίσταντο ως αγνά πλάσματα. Πρώτος ο Λεονάρντο στρέφει τις γυναικείες φιγούρες του προς τον θεατή κι επιτρέπει τον εσωτερικό τους διάλογο. Οι γυναίκες του Λεονάρντο έχουν ψυχή και ισχυρή θέληση, κινούνται στον χώρο και στον χρόνο, είναι πλάσματα με δικαίωμα στη ζωή, σε μια εποχή που οι γυναίκες δεν έχουν κανένα δικαίωμα. Οι belle donne του Λεονάρντο κατέχουν, αυτό που κάποτε αποζητούσε ο ποιητής Πετράρχης από τα γυναικεία πορτρέτα: «voce ed intelecto», λόγο και νόηση. Μαζί με τα θηλυκά μοντέλα του, ο καλλιτέχνης «εφευρίσκει» την ανεξάρτητη γυναίκα, που έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό της· στα έργα του η γυναίκα στέκεται ισότιμα απέναντι στον άνδρα.

Συμμαχώντας με τις γυναίκες, ο Λεονάρντο χειραφετεί και την τέχνη. Δεν είναι πια μια μηχανή εκπλήρωσης επιθυμιών για παραγγελιοδότες, αλλά έχει δική της ζωή και δεν είναι πάντα διαθέσιμη σε όλους. [...]. Ο Λεονάρντο πιστεύει πως ακόμα και μια μεμονωμένη γυναίκα μπορεί να αντιπροσωπεύει τη μεγάλη εικόνα, επειδή μοιράζεται με τη φύση το δώρο της δημιουργίας της ζωής. Αυτή η ικανότητα για νέα αρχή, επιτρέπει στην ανθρωπότητα να διαμορφώνει εκ νέου, ξανά και ξανά, την ύπαρξή της [...].

Η παραμορφωμένη εικόνα του Λεονάρντο που τον παρουσιάζει ως μανιακό της τεχνολογίας και ως πρότυπο ανδροπρέπειας, οφείλεται σε μία έκθεση για τον Ντα Βίντσι που εγκαινιάστηκε το φθινόπωρο του 1939 στο Μιλάνο, όταν ξεκίνησε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος. Ο Ιταλός δικτάτορας Μπενίτο Μουσολίνι, ο «μεγαλύτερος εν ζωή Ιταλός», σύμφωνα με τα δικά του λόγια, ήθελε να τιμήσει τον «μεγαλύτερο Ιταλό του παρελθόντος». Αρχικά, τα εκθέματα ήταν μοντέλα από τις μηχανές του Λεονάρντο που στην εποχή του δεν είχαν κατασκευαστεί, επίσης το βαθιά ουμανιστικό γυμνό του μέσα σε κύκλο και σε τετράγωνο, ο «Ανθρωπος του Βιτρούβιου», που σκοπό είχε να αναδείξει τη συγγένεια του ανθρώπου με την τεχνολογία, το ανθρώπινο ον του μέλλοντος που σχεδόν μετατρέπεται μόνο του σε μηχανή.

Μετά το τέλος του φασισμού, συνέχισε να κυριαρχεί η εικόνα του Λεονάρντο ως αμείλικτου ορθολογιστή. Στα τέλη του 20ού αιώνα, αυτή η εικόνα επηρέασε ακόμη και τους πρωτοπόρους της βιομηχανίας ηλεκτρονικών υπολογιστών, που αναζητώντας έναν προπάτορα ανακάλυψαν τα σχέδια του κι άρχισαν να διεκδικούν, όχι φυσικά τον πολεμιστή, αλλά τον μηχανικό και τον τεχνολογικό οραματιστή Λεονάρντο (ίσως γι’ αυτό ο Μπιλ Γκέιτς απέκτησε το 1994 τον «Κώδικα Λέστερ», μία συλλογή από σημειώσεις του Λεονάρντο με θέμα τη γεωλογία και τις κινήσεις του νερού). Ακόμη κι έτσι, όμως, μένει ένα κενό. Η πρόσληψη του έργου παραβλέπει και παραμελεί τις γυναίκες του Λεονάρντο, ενώ ο καλλιτέχνης έκανε τόσα πολλά για την παρουσία τους στη σκηνή της τέχνης και της φυσικής ιστορίας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Σε δημοπρασία δύο αναγεννησιακά έργα για τον «Μυστικό Δείπνο» του Ντα Βίντσι
Πρόκειται για τα πορτρέτα του Αγίου Ιωάννη του Ευαγγελιστή και του Αγίου Ιακώβου, που κάθονται στα αριστερά του Ιησού Χριστού στον «Μυστικό Δείπνο».
Σε δημοπρασία δύο αναγεννησιακά έργα για τον «Μυστικό Δείπνο» του Ντα Βίντσι
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο Πρίγκιπας των ζωγράφων
Το όνομα του Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς (1577–1640) φέρνει στο μυαλό γυμνές, χυμώδεις, ροδαλές γυναίκες αλλά και σκηνές κυνηγιού, μυθολογικά πρόσωπα, πανέμορφα τοπία και εκφραστικά πορτρέτα λουσμένα στο χρώμα και το...
Ο Πρίγκιπας των ζωγράφων
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο λαοπρόβλητος καλλιτέχνης που ποτέ δεν αυτοπροβλήθηκε
Ο Γιώργος Λαζόγκας, ομότιμος καθηγητής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, άφησε χθες την τελευταία του πνοή στα 77 του, σε νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν έπειτα από εννέα χρόνια πάλης με ασθένειες.
Ο λαοπρόβλητος καλλιτέχνης που ποτέ δεν αυτοπροβλήθηκε
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η οραματική Ελλάδα ενός κοσμοπολίτη και υπερβατικού ζωγράφου
Η πολυαναμενόμενη και πιο ολοκληρωμένη αναδρομική έκθεση του περίφημου καλλιτέχνη Κωνσταντίνου Παρθένη έμελλε να είναι το κύκνειο άσμα της Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα ● Εγκαινιάζεται στις 5 Ιουλίου από την υπουργό...
Η οραματική Ελλάδα ενός κοσμοπολίτη και υπερβατικού ζωγράφου
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Κάθε φορά που ο Καβάφης «επέστρεφε» στον καμβά
Η νέα έκθεση του Ανδρέα Γεωργιάδη με τίτλο «Επέστρεφε» γεννήθηκε μέσα στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, διαβάζοντας Καβάφη και ανακαλύπτοντας υλικό από τη ζωή και το έργο του ποιητή.
Κάθε φορά που ο Καβάφης «επέστρεφε» στον καμβά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας