• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    31°C 27.6°C / 31.7°C
    1 BF
    26%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 26.3°C / 30.5°C
    1 BF
    53%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.0°C / 31.5°C
    3 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 27.0°C
    1 BF
    41%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    2 BF
    50%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    29°C 26.0°C / 29.8°C
    2 BF
    43%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.4°C / 26.2°C
    2 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    30°C 24.6°C / 30.3°C
    2 BF
    31%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.9°C / 28.6°C
    3 BF
    58%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.9°C / 28.9°C
    4 BF
    54%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 25.7°C / 29.4°C
    5 BF
    37%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    2 BF
    52%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.1°C / 29.1°C
    2 BF
    46%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.5°C / 27.7°C
    0 BF
    44%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    30°C 24.5°C / 30.5°C
    3 BF
    35%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.8°C / 28.8°C
    2 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 32.0°C
    0 BF
    29%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.0°C / 28.8°C
    0 BF
    66%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 26.7°C / 30.5°C
    2 BF
    50%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    2 BF
    34%
Οι άγνωστες τοιχογραφίες του Θεόφιλου

Θεόφιλος, «Αθανάσιος Διάκος» (1930)

Οι άγνωστες τοιχογραφίες του Θεόφιλου

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

«Ύστερα από τον Θεόφιλο δε βλέπουμε πια με τον ίδιο τρόπο. Αυτό είναι το σπουδαιότερο κι αυτό είναι το πράγμα που δεν μας έφεραν τόσοι περιώνυμοι μαντατοφόροι μεγάλων ακαδημιών. Ο Θεόφιλος μας έδωσε ένα καινούργιο μάτι» είχε γράψει ο Γιώργος Σεφέρης.

Κι εκεί στον ελαιώνα στο Πυργί της Μυτιλήνης, λίγα χιλιόμετρα έξω από την πόλη, στον παλιό οικισμό του Κέδρου, δίπλα στη θάλασσα βλέπεις τα πάντα αλλιώτικα. Πόσο μάλλον όταν στο παρεκκλήσι του Αϊ Γιάννη, κάτω από ένα μεγάλο κέδρο, δάχτυλο θαρρείς του Θεού που δείχνει τη γη και το «σημείον μέγα» ετούτο, συναντάς και τον ίδιο το Θεόφιλο Χατζημιχαήλ.

Πέθανε στις 22 Μαρτίου του 1934, πριν 87 χρόνια, στο σπιτάκι που έμενε στην οδό Δήλου 27, λίγα μέτρα από το νεκροταφείο του Αγίου Παντελεήμονα. Εκεί τον παραχώσαν, στο τμήμα των απόρων που στα τελευταία χρόνια συνήθιζαν να θάβουν όσους πνίγηκαν στο πέρασμα του Αιγαίου. Μα δήλωσαν στο Δήμο πως πέθανε στις 25 Μαρτίου, φουστανελάς ήταν ο κουρελής ζωγράφος, είπαν να γελάσουν και με το ξόδι του. Έγραψαν στο δημοτολόγιο πως πέθανε ανήμερα της γιορτής των άλλων φουστανελάδων που τρελοί κι αυτοί τα βάλανε με το Σουλτανάτο.

Ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ ή Θεόφιλος Κεφαλάς ή Κεφάλας, γεννήθηκε κάπου στα 1870. Στο έργο του κυρίαρχο στοιχείο είναι η ελληνικότητά κι η εικονογράφηση της ελληνικής λαϊκής παράδοσης κι ιστορίας. Στα 18 του χρόνια εγκατέλειψε το οικογενειακό περιβάλλον κι εργάστηκε ως θυροφύλακας («Καβάσης») στο Ελληνικό Προξενείο της Σμύρνης. Στα 1897, βρίσκεται στο Βόλο ζωγραφίζοντας σε σπίτια και μαγαζιά. Κι από εκεί στο Πήλιο. Ζωγραφίζοντας και συμμετέχοντας στη διοργάνωση λαϊκών θεατρικών παραστάσεων σε εθνικές γιορτές πάντα σαν ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης.

Το 1927 επιστρέφει στη Μυτιλήνη. Οι πατριώτες του τον υποδέχονται με πειράγματα. Κι αυτός αρχίζει να ζωγραφίζει σε ντουβάρια σε χωριά. Για ένα πιάτο φαί και λίγο κρασί. Και μια πρόσκαιρη στέγη. Σε αυτήν την περίοδο ανήκει και το εκκλησάκι του Αι Γιάννη στον Κέδρο. Τούρκικος οικισμός με λιοτρίβι που ανήκε σε Τούρκο που είχε ανταλλαχτεί με τη Συνθήκη της Λωζάννης, ο Θεόφιλος πρέπει να ζωγράφισε το νεόκτιστο εκκλησάκι για τις ανάγκες των νέων κατοίκων του οικισμού, προσφύγων της Μικρασίας.

Τοιχογραφία του φουστανελά ζωγράφου που τόσο αγάπησε το Μεγαλέξαντρο και το Νικηταρά

Στον νότιο τοίχο ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Στο βόρειο ένας Ρωμαίος στρατηγός, ο Ταξιάρχης, αγαπημένο θέμα του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ και «φίλος του» όπως αποκαλούσε τον Αρχιστράτηγο των «επουρανίων δυνάμεων ασωμάτων». Και στην κόγχη του ιερού πίσω από το Σταυρό μια Παναγιά Πλατυτέρα.

Κανείς δεν ξέρει το αν και πόσες ακόμα τοιχογραφίες είχε το παρεκκλήσι του Άι Γιάννη στον Κέδρο της Μυτιλήνης. Λίγοι ξέρουν την ύπαρξη του. Ακόμα λιγότεροι την ύπαρξη των ζωγραφισμένων από το Θεόφιλο τοιχογραφιών.

Φανερά ασυντήρητες, αδόξαστες αυτές σε σχέση με εκείνες που αποκολλήθηκαν από τα ντουβάρια και μεταφέρθηκαν σε μεγάλα σαλόνια ή τους πίνακες που ζωγράφισε ο Θεόφιλος στα τελευταία της ζωής του, παραγγελμένους από τον τεχνοκριτικό Στρατή Ελευθεριάδη – Τεριάντ. Ετούτοι κατέληξαν σε Μουσεία.

«Mπαίνοντας στο Mουσείο του Θεόφιλου», έγραψε ο Στέλιος Σκοπελίτης ότι του είπε ο Tσαρούχης, «όταν κρεμάστηκαν όλα του τα έργα, για μία στιγμή σκέφτηκα τη ζωή του, την πίκρα να μη σε καταλαβαίνουν, τη φτώχεια, την πείνα, την απλυσιά. Όμως, άμα είδα τα έργα του κατάλαβα ότι έζησε σ’ ένα ακατάπαυστο πνευματικό πανηγύρι και τα βάσανα της ζωής είναι τίποτα, είναι πενταροδεκάρες γι’ αυτόν που έζησε αληθινά και μπόρεσε να καταλάβει το μεγαλείο της ζωής. Οι ειρωνείες του κόσμου, οι κλεψιές των εμπόρων και των φιλότεχνων, η κάθε είδους αδικία εξαφανίζονται μπροστά στην υπέρτατη δικαιοσύνη της αρμονίας».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η παράδοση αλλιώς
Τα έργα τεσσάρων καλλιτεχνών από διάφορες χώρες παρουσιάζονται στο κοινό στην εικαστική έκθεση ECHO II: Spetses, «Παραδόσεις σε Μετάβαση».
Η παράδοση αλλιώς
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Βρέθηκαν οι πίνακες του Πικάσο και του Μοντριάν που είχαν κλαπεί από την Εθνική Πινακοθήκη
Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία οι πίνακες, που είχαν κλαπεί το 2012, εντοπίστηκαν από το τμήμα διαρρηκτών της Ασφάλειας Αττικής.
Βρέθηκαν οι πίνακες του Πικάσο και του Μοντριάν που είχαν κλαπεί από την Εθνική Πινακοθήκη
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ζωγραφική που κλονίζει τις αισθήσεις
Στην έκθεση με τίτλο «Animated Connotations» θα παρουσιαστούν δεκαοχτώ έργα ζωγραφικής του Νίκου Μόσχου από τις 27 Ιουνίου έως τις 26 Σεπτεμβρίου στον Πύργο Μπαζαίου στη Νάξο.
Ζωγραφική που κλονίζει τις αισθήσεις
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Σύγχρονοι καλλιτέχνες δίνουν μορφή και χρώμα στη «Θεία Κωμωδία»
Με αφορμή τα 700 χρόνια από τον θάνατο του Ντάντε Αλιγκέρι μια μοναδική, περιοδεύουσα έκθεση με δημιουργίες πέντε εικαστικών διεθνούς ακτινοβολίας ξαναζωντανεύει το μνημειώδες έργο του Μέγιστου Ιταλού...
Σύγχρονοι καλλιτέχνες δίνουν μορφή και χρώμα στη «Θεία Κωμωδία»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας