• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.2°C / 22.9°C
    1 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.3°C / 17.1°C
    3 BF
    69%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 17.0°C / 19.9°C
    3 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 17.5°C
    0 BF
    72%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.3°C / 17.9°C
    2 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 14.7°C / 18.1°C
    1 BF
    76%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 15.2°C
    4 BF
    62%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 20.8°C
    0 BF
    86%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 19.9°C / 23.1°C
    3 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 19.9°C / 22.9°C
    3 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.0°C / 21.6°C
    4 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 15.1°C
    3 BF
    80%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 18.4°C
    5 BF
    79%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 16.5°C / 17.9°C
    0 BF
    68%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 16.7°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.0°C / 23.8°C
    0 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 17.7°C / 23.1°C
    3 BF
    58%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 16.3°C / 16.6°C
    0 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 14.4°C / 17.2°C
    2 BF
    74%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    2 BF
    78%

Θεόφιλος, «Αθανάσιος Διάκος» (1930)

Οι άγνωστες τοιχογραφίες του Θεόφιλου

  • A-
  • A+

«Ύστερα από τον Θεόφιλο δε βλέπουμε πια με τον ίδιο τρόπο. Αυτό είναι το σπουδαιότερο κι αυτό είναι το πράγμα που δεν μας έφεραν τόσοι περιώνυμοι μαντατοφόροι μεγάλων ακαδημιών. Ο Θεόφιλος μας έδωσε ένα καινούργιο μάτι» είχε γράψει ο Γιώργος Σεφέρης.

Κι εκεί στον ελαιώνα στο Πυργί της Μυτιλήνης, λίγα χιλιόμετρα έξω από την πόλη, στον παλιό οικισμό του Κέδρου, δίπλα στη θάλασσα βλέπεις τα πάντα αλλιώτικα. Πόσο μάλλον όταν στο παρεκκλήσι του Αϊ Γιάννη, κάτω από ένα μεγάλο κέδρο, δάχτυλο θαρρείς του Θεού που δείχνει τη γη και το «σημείον μέγα» ετούτο, συναντάς και τον ίδιο το Θεόφιλο Χατζημιχαήλ.

Πέθανε στις 22 Μαρτίου του 1934, πριν 87 χρόνια, στο σπιτάκι που έμενε στην οδό Δήλου 27, λίγα μέτρα από το νεκροταφείο του Αγίου Παντελεήμονα. Εκεί τον παραχώσαν, στο τμήμα των απόρων που στα τελευταία χρόνια συνήθιζαν να θάβουν όσους πνίγηκαν στο πέρασμα του Αιγαίου. Μα δήλωσαν στο Δήμο πως πέθανε στις 25 Μαρτίου, φουστανελάς ήταν ο κουρελής ζωγράφος, είπαν να γελάσουν και με το ξόδι του. Έγραψαν στο δημοτολόγιο πως πέθανε ανήμερα της γιορτής των άλλων φουστανελάδων που τρελοί κι αυτοί τα βάλανε με το Σουλτανάτο.

Ο Θεόφιλος Χατζημιχαήλ ή Θεόφιλος Κεφαλάς ή Κεφάλας, γεννήθηκε κάπου στα 1870. Στο έργο του κυρίαρχο στοιχείο είναι η ελληνικότητά κι η εικονογράφηση της ελληνικής λαϊκής παράδοσης κι ιστορίας. Στα 18 του χρόνια εγκατέλειψε το οικογενειακό περιβάλλον κι εργάστηκε ως θυροφύλακας («Καβάσης») στο Ελληνικό Προξενείο της Σμύρνης. Στα 1897, βρίσκεται στο Βόλο ζωγραφίζοντας σε σπίτια και μαγαζιά. Κι από εκεί στο Πήλιο. Ζωγραφίζοντας και συμμετέχοντας στη διοργάνωση λαϊκών θεατρικών παραστάσεων σε εθνικές γιορτές πάντα σαν ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης.

Το 1927 επιστρέφει στη Μυτιλήνη. Οι πατριώτες του τον υποδέχονται με πειράγματα. Κι αυτός αρχίζει να ζωγραφίζει σε ντουβάρια σε χωριά. Για ένα πιάτο φαί και λίγο κρασί. Και μια πρόσκαιρη στέγη. Σε αυτήν την περίοδο ανήκει και το εκκλησάκι του Αι Γιάννη στον Κέδρο. Τούρκικος οικισμός με λιοτρίβι που ανήκε σε Τούρκο που είχε ανταλλαχτεί με τη Συνθήκη της Λωζάννης, ο Θεόφιλος πρέπει να ζωγράφισε το νεόκτιστο εκκλησάκι για τις ανάγκες των νέων κατοίκων του οικισμού, προσφύγων της Μικρασίας.

Τοιχογραφία του φουστανελά ζωγράφου που τόσο αγάπησε το Μεγαλέξαντρο και το Νικηταρά

Στον νότιο τοίχο ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Στο βόρειο ένας Ρωμαίος στρατηγός, ο Ταξιάρχης, αγαπημένο θέμα του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ και «φίλος του» όπως αποκαλούσε τον Αρχιστράτηγο των «επουρανίων δυνάμεων ασωμάτων». Και στην κόγχη του ιερού πίσω από το Σταυρό μια Παναγιά Πλατυτέρα.

Κανείς δεν ξέρει το αν και πόσες ακόμα τοιχογραφίες είχε το παρεκκλήσι του Άι Γιάννη στον Κέδρο της Μυτιλήνης. Λίγοι ξέρουν την ύπαρξη του. Ακόμα λιγότεροι την ύπαρξη των ζωγραφισμένων από το Θεόφιλο τοιχογραφιών.

Φανερά ασυντήρητες, αδόξαστες αυτές σε σχέση με εκείνες που αποκολλήθηκαν από τα ντουβάρια και μεταφέρθηκαν σε μεγάλα σαλόνια ή τους πίνακες που ζωγράφισε ο Θεόφιλος στα τελευταία της ζωής του, παραγγελμένους από τον τεχνοκριτικό Στρατή Ελευθεριάδη – Τεριάντ. Ετούτοι κατέληξαν σε Μουσεία.

«Mπαίνοντας στο Mουσείο του Θεόφιλου», έγραψε ο Στέλιος Σκοπελίτης ότι του είπε ο Tσαρούχης, «όταν κρεμάστηκαν όλα του τα έργα, για μία στιγμή σκέφτηκα τη ζωή του, την πίκρα να μη σε καταλαβαίνουν, τη φτώχεια, την πείνα, την απλυσιά. Όμως, άμα είδα τα έργα του κατάλαβα ότι έζησε σ’ ένα ακατάπαυστο πνευματικό πανηγύρι και τα βάσανα της ζωής είναι τίποτα, είναι πενταροδεκάρες γι’ αυτόν που έζησε αληθινά και μπόρεσε να καταλάβει το μεγαλείο της ζωής. Οι ειρωνείες του κόσμου, οι κλεψιές των εμπόρων και των φιλότεχνων, η κάθε είδους αδικία εξαφανίζονται μπροστά στην υπέρτατη δικαιοσύνη της αρμονίας».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Το έργο ολοκληρώνεται από εκείνον που το βλέπει»
Ο Γιάννης Αδαμάκος θέλει συνδημιουργό και συνένοχο τον θεατή, καθώς θεωρεί ότι μόνο μέσα από τα μάτια του ολοκληρώνεται η ζωγραφική πράξη, λαμβάνει υπόσταση το έργο. Επίμονος ζωγράφος με αφαιρετικό ιδίωμα,...
«Το έργο ολοκληρώνεται από εκείνον που το βλέπει»
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Εκθεση για την Ελληνική Επανάσταση
Έκθεση για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821 παρουσιάζεται στο Ιδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης» με έργα της Συλλογής Γιώργου Γαϊτανάρη & Ιώς Ντόλκα.
Εκθεση για την Ελληνική Επανάσταση
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ενας εξαιρετικά ευγενικός «διάλογος»
Η έκθεση επικεντρώνεται στη διερεύνηση του αντίκτυπου της ζωγραφικής του σπουδαίου Χαΐμ Σουτίν στο εικονοπλαστικό όραμα του μεγάλου Αμερικανού ζωγράφου Βίλεμ ντε Κούνινγκ.
Ενας εξαιρετικά ευγενικός «διάλογος»
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Ημερολόγια δεκαετίας 2011-2021» του Νίκου Οικονομίδη
Εγκαινιάστηκε η νέα ατομική έκθεση ζωγραφικής του ζωγράφου Νίκου Οικονομίδη με τίτλο «Ημερολόγια δεκαετίας 2011-2021» στην γκαλερί «Χρυσόθεμις» στο Χαλάνδρι. 
«Ημερολόγια δεκαετίας 2011-2021» του Νίκου Οικονομίδη
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Πέθανε στα 81 του χρόνια ο εικαστικός Τσακ Κλόους
Ο αμερικανός ζωγράφος και φωτογράφος Τσακ Κλόους, μορφή του υπερρεαλισμού, γνωστός κυρίως για τα γιγαντιαία πορτρέτα που φιλοτεχνούσε, πέθανε σε ηλικία 81 ετών.
Πέθανε στα 81 του χρόνια ο εικαστικός Τσακ Κλόους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας