Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
H πολύβουη πόλη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

H πολύβουη πόλη

  • A-
  • A+
Η πόλη συγκροτείται από πυκνές κυκλοφορίες ανθρώπων, αυτοκινήτων, λεωφορείων, μηχανών που ρέουν ανάμεσα στις ανήλιαγες αστικές χαράδρες της πυκνοδομημένης αστικής μάζας, αλλά και μέσα στις υπόγειες και αποπνικτικές σήραγγες του μετρό, στις σκοτεινές και χθόνιες φλέβες μέσα στο σώμα της γης

Περπατάς μέσα στην πόλη. Μια βουή συντροφεύει κάθε σου βήμα. Ηχοι από μηχανές κάθε είδους φτάνουν ανάκατοι στ’ αυτιά σου, σαν ένα διαρκές και απόκοσμο μουρμουρητό της πόλης που κάθε τόσο διακόπτεται από το διαπεραστικό στρίγκλισμα μιας εξάτμισης ή από την ανατριχιαστική σειρήνα κάποιου ασθενοφόρου όταν πασχίζει να κινηθεί γρήγορα ανάμεσα στις αργοκίνητες ουρές των αυτοκινήτων. Η πόλη υπάρχει και μέσα από τους σύγχρονους θορύβους της· δύσκολα μένει σιωπηλή και σχεδόν ποτέ δεν ησυχάζει, ακόμη ούτε και μέσα στη βαθιά νύχτα.

Καθώς κινείσαι στο πεζοδρόμιο, συχνά-πυκνά διασταυρώνεσαι με πρόσωπα άγνωστων ανθρώπων που περπατούν βιαστικά δίπλα σου ή σε προσπερνούν γρήγορα, συνεχίζοντας τη μοναχική πορεία τους. Πρόσωπα που τα βλέπεις για ελάχιστο χρόνο, γνωρίζοντας ότι το πιθανότερο είναι να μη τα συναντήσεις ποτέ ξανά στη ζωή σου. Σπανίως παρατηρούμε τα πρόσωπα των συμπολιτών μας. Δεν έχεις χρόνο να κοντοσταθείς και οι φευγαλέες φυσιογνωμίες που τυχαία αντικρίζεις για λίγα λεπτά γρήγορα ξεθωριάζουν και ξεχνιούνται. Σαν κάποιο αόρατο χέρι να τις σβήνει μια για πάντα από τη μνήμη σου.

Τόσα και τόσα συναπαντήματα με ανθρώπους κάθε ηλικίας που βαδίζουν για λίγο δίπλα μας κι ύστερα ξεμακραίνουν κινούμενοι προς άλλες κατευθύνσεις. Βήματα, διασκελισμοί, τρεχαλητά, σταματήματα, διαδρομές ανεξάρτητες, παράλληλες, τεμνόμενες, πυκνώσεις και αραιώσεις κατοίκων της πόλης, επισκεπτών, τουριστών. Ολοι μαζί, δίπλα στην κίνηση των τροχοφόρων, στις αναμμένες μηχανές που μαρσάρουν, στα ενοχλητικά κορναρίσματα που τρυπούν τα αυτιά. Δύσκολα σταματάς να χαζέψεις, περπατάς κι εσύ γρήγορα όπως οι άλλοι, λες και τον ρυθμό του βηματισμού σου σ’ τον επιβάλλει με κάποιον ανεξήγητο και υποχθόνιο τρόπο η ίδια η πόλη. Αλλιώς περπατάς στα ήσυχα δρομάκια απομακρυσμένων γειτονιών, αλλιώς στις κεντρικές λεωφόρους. Σαν να υπάρχουν ανάλογα όρια ταχύτητας πεζών, δίπλα σ’ αυτά των τροχοφόρων.

Βαδίζουμε αμίλητοι, σκεφτικοί, χαμένοι μέσα στις σκέψεις μας, βυθισμένοι αποκλειστικά στον δικό μας κόσμο. Θαρρείς και συνυπάρχουν δίπλα-δίπλα, αμέτρητοι μοναχικοί κόσμοι, αποκομμένοι εντελώς ο ένας από τον άλλο. Σπανίως θα ανταλλάξουμε μια κουβέντα με κάποιον άγνωστο, αλλά κι αυτό το βλέμμα έχει πια ενοχοποιηθεί, παρεξηγείται. Γιατί κοιτάς; Δεν έχεις καμιά δουλειά να κοιτάς κι ούτε να μιλάς στον άλλο. Η σύγχρονη εξουσία μάς θέλει αμίλητους, να στέκουμε μακριά ο ένας από τον άλλο, να μη δίνουμε σημασία για το τι συμβαίνει ακριβώς δίπλα μας, ούτε φυσικά να χασομεράμε. Ακόμη και μέσα στις συνωθούμενες μάζες των λεωφορείων και του μετρό, τα σώματα παραμένουν ξένα, μολονότι συμπιέζονται ασφυκτικά το ένα πάνω στο άλλο.

Τρέχουμε βιαστικοί σαν να μας κυνηγούν, γιατί ο χρόνος στη μεγαλούπολη δεν περισσεύει. Ξένοι μεταξύ ξένων. Σαν να αποδιώχνουμε τον άλλο, κοιτώντας γύρω μας καχύποπτα, με φόβο, με δυσπιστία. Τα ζωώδη ένστικτα ξεθάβονται από πολύ βαθιά και αναδύονται στην επιφάνεια με εχθρικές και επιθετικές διαθέσεις. Γυρνάς το βλέμμα σου ολόγυρα και αντικρίζεις ανέκφραστα πρόσωπα, κι άλλα που βρίσκονται κολλημένα πάνω στο κινητό να μιλούν συνδεδεμένα με το υπερπέραν. Ο δημόσιος χώρος ολοένα απομονώνεται από τους κατοίκους του, γίνεται έτσι εχθρικός, ανοίκειος· διώχνει, δεν προσκαλεί.

Βαδίζεις δίπλα σε τόσο κόσμο κι όμως νιώθεις απελπιστικά μόνος, σαν να περιτριγυρίζεσαι από ανθρώπινες κούκλες, βουβές, δίχως μιλιά, δίχως φωνή, δίχως αισθήματα. Ωρες ώρες έχεις την αίσθηση πως όλοι μας κινούμαστε σαν ρομπότ, δίπλα στις θορυβώδεις μηχανές, μικρά γρανάζια σε μια μεγάλη μηχανή κι εμείς, προγραμματισμένα να ακολουθούμε χωρίς λοξοδρομήσεις το καθημερινό δρομολόγιο της ανίας μας. Στη σύγχρονη πόλη οι άνθρωποι μοιάζουν να σωπαίνουν και να μιλούν οι μηχανές.

Περπατάς δίπλα σε κτίρια ψηλά που τις περισσότερες ώρες της μέρας κρύβουν τον ήλιο, σκιάζουν τους δρόμους, οι οποίοι φαντάζουν σαν βαθιά πηγάδια και συ να κινείσαι στον πυθμένα τους. Ο ουρανός είναι ψηλά και μόλις τον διακρίνεις ανάμεσα στις κορυφογραμμές των συνεχόμενων μετώπων των οικοδομικών τετραγώνων, ενώ μόνο σαν φτάσεις σε κάποιο ξέφωτο, σ’ ένα μικρό παρκάκι, ανοίγει κάπως ο ορίζοντας και η ματιά σου ξεφεύγει, απλώνεται μακρύτερα και στρέφεται στο φως. Και είναι ίσως εκείνες οι στιγμές της καθημερινής μας περιπλάνησης μέσα στον πολύβουο αστικό ιστό, που σου ’ρχεται αυθόρμητα η επιθυμία να κοντοσταθείς για λίγο, να πάρεις μια ανάσα. Σαν αυτό ειδικά το σημείο της πόλης, με το περισσότερο φως, να σε απελευθερώνει κάπως από την αγχώδη προδιαγεγραμμένη και βαρετή σου διαδρομή. Το έντονο φως μοιάζει να λύνει προς στιγμήν τα δεσμά της καθημερινής ρουτίνας και να σε καλεί να αποδράσεις, έστω και για λίγο, βιώνοντας αλλιώτικα την πόλη. Κι όμως, σπάνια θα ενδώσεις στον πειρασμό. Οχι, δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο στο φως και γρήγορα τρυπώνεις ξανά στη σκιά των ψηλών πηγαδιών.

Η πόλη συγκροτείται από πυκνές κυκλοφορίες ανθρώπων, αυτοκινήτων, λεωφορείων, μηχανών που ρέουν ανάμεσα στις ανήλιαγες αστικές χαράδρες της πυκνοδομημένης αστικής μάζας, αλλά και μέσα στις υπόγειες και αποπνικτικές σήραγγες του μετρό, στις σκοτεινές και χθόνιες φλέβες μέσα στο σώμα της γης. Ροές ανθρώπων, εικόνων, ήχων, μηνυμάτων, πληροφοριών που παρασέρνουν σαν φουσκωμένοι χείμαρροι κάθε τι που στέκεται εμπόδιο στο διάβα τους. «Σε τούτη την αλλόκοτη πόλη, όπου κοιμάται η πλήξη», για να θυμηθούμε τα λόγια του Αλμπέρ Καμί («Το καλοκαίρι», εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2014), γεννιόμαστε, ζούμε και πεθαίνουμε. Τούτη η αλλόκοτη πολύβουη πόλη είναι μέρος της καθημερινότητάς μας, κι όλοι εμείς, φυσικά, της δικής της.

*Αρχιτέκτων - καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η ευθύνη μας για την πόλη
Οσο το κέρδος, οικονομικό ή μικροκομματικό προτάσσεται σε κάθε επιλογή, τόσο θα υποβαθμίζουμε το περιβάλλον μας, χτισμένο και φυσικό, όπως για παράδειγμα οι Σκουριές στη Χαλκιδική και ο Αχελώος.
Η ευθύνη μας για την πόλη
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Το πάθος μου για τους μεγάλους ανοιχτούς άδειους χώρους…
Δέκα ερωτήσεις με την Ευγενία Μπογιάνου σήμερα απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.
Το πάθος μου για τους μεγάλους ανοιχτούς άδειους χώρους…
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο δημόσιος καιρός των αισθημάτων
Μέσα στα κρυμμένα μονοπάτια των χυμών και των ασμάτων της καθημερινής μοναχικότητας ο ποιητικός λόγος της Κικής Δημουλά ταξιδεύει στην άγρια ελευθερία του Ορίζοντα, στο πείσμα των απαγορευτικών του απόπλου....
Ο δημόσιος καιρός των αισθημάτων
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η Αθήνα των πολυκατοικιών
Στις μέρες μας μια νέα ανάγκη προβάλλει επιτακτική. Η ανακαίνιση των παλαιών πολυκατοικιών, καθώς τα γερασμένα κελύφη χρειάζονται επισκευές, εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων ή ενίσχυση του φέροντος οργανισμού...
Η Αθήνα των πολυκατοικιών
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Τέχνη χωρίς εμπόδια
Τα έργα 25 εικαστικών με αναπηρία συνδιαλέγονται με τα χειρόγραφα 25 λογοτεχνών οι οποίοι εμπνεύστηκαν από τα πρώτα και όλα μαζί παρουσιάζονται στην περιοδεύουσα έκθεση «Ταξιδεύοντας την τέχνη», στο...
Τέχνη χωρίς εμπόδια
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ελένη Κονδύλη: «ανταμείβουσιν αλλήλαις αι καρδίαι»
Συνέντευξη: Η Ελένη Κονδύλη διδάσκει αραβικό πολιτισμό και αραβική λογοτεχνία ως αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Μιλάει για την Λέσχη Αραβικής...
Ελένη Κονδύλη: «ανταμείβουσιν αλλήλαις αι καρδίαι»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας