Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Τα σημερινά παιδιά κινούνται χωρίς τα δικά μας βαρίδια»

Μάριος Σπηλιόπουλος

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Τα σημερινά παιδιά κινούνται χωρίς τα δικά μας βαρίδια»

  • A-
  • A+
Η έκθεσή του στον «Εικαστικό Κύκλο», η ματιά και το σχόλιό του πάνω στα σοβαρά και τα ευτράπελα, τα συλλογικά και τα ατομικά της εποχής της κρίσης όπως τα κατέγραψαν τα έντυπα.

Χειμαρρώδης, εφευρετικός στον λόγο και την καλλιτεχνική έκφραση, ο Μάριος Σπηλιόπουλος υψώνει τα δικά του Dazibao στα διαφορετικά επίπεδα της αίθουσας «Εικαστικός Κύκλος ΔΛ», όπου χθες εγκαινιάστηκε η ατομική του έκθεση «Dazibao - Handmade Newspapers».

Πρόκειται για 114 έργα που δημιουργήθηκαν από το 2010 έως σήμερα, τα οποία αποτυπώνουν τη ματιά και το σχόλιο του καλλιτέχνη επάνω σε σοβαρά και ευτράπελα, μεγάλα και μικρά, κοινά και προσωπικά, επιστημονικά και μη γεγονότα της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα, όπως τα κατέγραψαν εφημερίδες, περιοδικά, τα έντυπα μέσα της εποχής, με την κρίση να αποτελεί τη βασική συνισταμένη στις ζωές όλων μας.

Με χρώματα και κολάζ, σχέδια και προσωπικές σκέψεις, ο καλλιτέχνης επεμβαίνει στο ευαίσθητο και απαιτητικό σώμα του τυπωμένου χαρτιού το οποίο αντικαθιστά τον καμβά. Η επιλογή του είναι ένας φόρος τιμής στην έντυπη δημοσιογραφία που υποχωρεί έναντι των διαδικτυακών μέσων που σταθερά εξαπλώνονται.

Η σχέση του Μάριου Σπηλιόπουλου με την παράδοση έχει τεθεί από την αρχή στο εικαστικό του έργο. Την προσέγγιζε ωστόσο με τις πιο σύγχρονες καλλιτεχνικές εκφράσεις και τη χρήση διαφορετικών υλικών και μέσων.

Σαρωτικός και κριτικός, αλλά με διάθεση συμφιλίωσης, με ασκήσεις αναστοχασμού όπως προκύπτουν από τη ζωγραφική πράξη, ο ζωγράφος, εικαστικός καλλιτέχνης και καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, στη συνέντευξη που ακολουθεί μας εξηγεί τι είναι Dazibao και ποια ανάγκη τον ώθησε να υψώσει τα δικά του. Τι σημαίνουν οι επινοημένοι όροι προ-οθονικός και μετα-οθονικός άνθρωπος που χρησιμοποιεί αλλά και πώς βλέπει τη νέα γενιά, καθώς είναι δάσκαλος στην ΑΣΚΤ 29 χρόνια.

Τα σημερινά παιδιά έχουν άλλες αφετηρίες και κινούνται χωρίς τα βαρίδια που είχαμε εμείς. Είναι πιο έξυπνη και πιο μορφωμένη γενιά.

Είναι οι μετα-οθονικοί άνθρωποι, εμείς είμαστε οι προ-οθονικοί, του βιβλίου και της ανάγνωσης. Αυτά είναι της οθόνης, του Διαδικτύου και της πληροφορίας. Αυτό σε οδηγεί να αλλάξεις και τον τρόπο διδασκαλίας. Από τις πληροφορίες που θα δώσεις, γιατί «γκουγκλάρουν» και τις βρίσκουν, μέχρι τον τρόπο που θα τις δώσεις. Με τις φωτοτυπίες δυσκολεύονται, όμως αν τις στείλεις στην οθόνη διαβάζονται κατευθείαν. Το μυαλό τους λειτουργεί με τελείως διαφορετικό τρόπο και αυτό είναι το ενδιαφέρον. Διδάσκομαι από αυτούς.

• Η προσήλωση της νέας γενιάς στην οθόνη δέχεται, όμως, σφοδρή κριτική...

Η ασπιρίνη έσωσε εκατομμύρια ανθρώπους και αποδείχθηκε ότι κάνει έλκος στομάχου. Θέλω να πω ότι το καινούργιο δημιουργεί πάντα και μια άλλη κατάσταση. Τη συγκεκριμένη εξέλιξη εμείς μπορούμε να την παρακολουθήσουμε αλλά όχι να την κατακτήσουμε όπως τα νέα άτομα. Δυσκολεύτηκα να μάθω το photoshop που το χρειάζομαι για τη δουλειά μου. Ο άλλος το έχει καταπιεί. Η ανεψιά μου, πεντέμισι ετών, μπαίνει στο youtube και βρίσκει το Frozen με την Ελσα. Τη νοημοσύνη ενός παιδιού που δεν έχει πάει Δημοτικό σήμερα, εγώ την είχα 12-13 ετών.

• Και ο κίνδυνος που ελλοχεύει;

Ολο το παιχνίδι παίζεται να κάνουμε τον 16χρονο αλλά κι εμάς να σκεφτόμαστε με τους όρους του Καντ. Στο δοκίμιό του «Τι είναι Διαφωτισμός;», στην πρώτη παράγραφο γράφει «να σκέφτεσαι με τον δικό σου νου».

Αυτή είναι η βασική αρχή του, θεωρώντας ότι αν σκέφτεσαι με το μυαλό σου, συγκροτείς το υποκείμενό σου και αναγνωρίζεις τον άλλο σαν ένα άλλο υποκείμενο με το οποίο θα συνομιλήσεις και θα δημιουργήσεις σχέση. Σήμερα ζούμε την απόλυτη κυριαρχία της εικόνας. Βρισκόμαστε σε μια κατάσταση εικονορύπανσης και αυτό είναι το μεγάλο θέμα μου. Μας βομβαρδίζουν χιλιάδες εικόνες. Το ζητούμενο είναι τι συγκρατεί το μυαλό.

• Τα καινούργια 114 έργα που παρουσιάζετε στην έκθεση είναι ένα παλήμψιστο της δεκαετίας που πέρασε; Είναι η δική σας ματιά στα πράγματα;

Ξεκίνησαν το 2010. Ο αριθμός παραπέμπει στο «ένα - ένα - τέσσερα» το σύνθημα της δεκαετίας του ’60 που ήταν το ακροτελεύτιο του άρθρου 114 του Συντάγματος και έλεγε «η τήρηση του παρόντος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων». Βγήκαν να διασφαλίσουν τη δημοκρατία το ’66 και ήρθε η χούντα και ισοπέδωσε τα πάντα. Τα έργα μιλούν για την τελευταία δεκαετία που ήταν παράξενη και ιδιαίτερη, με προεξάρχουσα κατάσταση την κρίση. Η οικονομική δημιούργησε κρίση των αξιών της ελληνικής κοινωνίας και αυτό πόνεσε περισσότερο. Ακυρώθηκαν προσδοκίες, όνειρα, υπήρξε αβεβαιότητα.

Ενιωθα ότι γίνονταν πράγματα που μας υπερέβαιναν τους απλούς ανθρώπους. Ο τρόπος που προσπάθησα να αντιμετωπίσω την κατάσταση και την πληροφορία που δεχόμουν ήταν το χιούμορ. Ετσι προσπάθησα να διασώσω τον εαυτό μου. Και ο μόνος τρόπος να το κάνω ήταν με αυτό που ξέρω. Πήρα τα χρώματά μου, τα μολυβάκια μου και άρχισα να επεμβαίνω στα σώματα των εφημερίδων. Οταν έβρισκα κάτι που «τσιγκλούσε» το ενδιαφέρον μου, το μεταποιούσα.

• Πώς ξεκίνησε η ζωγραφική πράξη επάνω στα πρωτότυπα φύλλα εφημερίδων;

Dazibao στα κινεζικά σημαίνει «εφημερίδα με μεγάλους χαρακτήρες», εφημερίδα τοίχου σε ελεύθερη μετάφραση. Ηταν αυτές που έγραφαν, στην αυτοκρατορική Κίνα, οι απλοί πολίτες για να διαμαρτυρηθούν για παραλείψεις της διοίκησης. Με τα χρόνια υποβαθμίστηκαν, μέχρι που η περιβόητη Νιε Γουαντζί έκανε ένα Νταζιμπάο στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου που κατηγορούσε τη διοίκηση για αστική απόκλιση επειδή δίδασκε δυτική λογοτεχνία. Ενθουσιάστηκε ο Μάο και είπε ότι ήταν το πρώτο μαρξιστικό Νταζιμπάο. Ετσι άρχισαν όλοι να γράφουν και γέμισε η Κίνα. Ο λαός έλεγε την άποψή του αλλά αυτό οδήγησε σε 15 εκατομμύρια νεκρούς για απόκλιση.

Τα Νταζιμπάο έγιναν εργαλείο για την καταστροφή των πολιτικών αντιπάλων του Μάο. Φυσικά εγώ τότε θαύμαζα την Πολιτιστική Επανάσταση, είχα το Κόκκινο Βιβλίο, παρότι Ρήγας Φεραίος. Ημουν πάντα soft αριστερός - επειδή ο πατέρας μου ήταν κομμουνιστής του ορθόδοξου, εγώ έγινα εσωτερικού. Αλλά με την πληροφορία που είχαμε τότε θαύμαζα την Πολιτιστική Ανοιξη, μετά μάθαμε τι έγινε.

Σήμερα υψώνω τα δικά μου Νταζιμπάο στην γκαλερί το ένα δίπλα στο άλλο σαν ταπετσαρία, τα βάζω σε δημόσιο διάλογο, τα αναρτώ και περιμένω τον θεατή-αναγνώστη να έρθουμε σε συνομιλία. Αυτός είναι ένας τρόπος να πω τη δική μου άποψη. Τι πέρασα αυτά τα δέκα χρόνια και πώς εξέλαβα την πληροφορία. Τι κράτησα. Τα κριτήρια είναι η αντίδραση ενός απλού ανθρώπου που λάμβανε την πληροφορία. Ηταν η άμυνά μου απέναντι στη ζοφερή κατάσταση. Πέρασα μια φάση που έλεγα no news, good news.

• Είναι η πρώτη φορά που χρησιμοποιείτε το τυπωμένο σώμα της εφημερίδας ως βασικό υλικό κι εκεί επεμβαίνετε με χρώμα, κολάζ, σχέδιο. Πώς γίνεται όλο αυτό;

Το χρησιμοποιώ πρώτη φορά, μ’ αρέσει να βάζω στον εαυτό μου δυσκολίες. Το φύλλο της εφημερίδας απαιτεί απαλούς χειρισμούς γιατί μπορεί να σκιστεί, δεν είναι σαν τον καμβά. Το ίδιο το μέσον όμως με οδήγησε, μου έδειξε τον τρόπο για να ζωγραφίσω. Μου άρεσε γιατί βρήκα μια εικαστική γλώσσα με καινούργιους τρόπους. Παίρνω τη σελίδα της εφημερίδας και επάνω στο πρωτότυπο δημιουργώ μια καινούργια. Αφήνω μέρος της ή επεμβαίνω παντού. Αλλάζω τους τίτλους, σαν λογοκριτής κόβω κείμενο και αφήνω ένα άλλο ή γράφω κάτι δικό μου, μεταφέρω θέματα από τις άλλες σελίδες στην πρώτη.

Αυτός ο τρόπος δουλειάς με οδήγησε σε έναν εσωτερικό αναστοχασμό. Δούλεψα επάνω στο τραπέζι, όχι στο τελάρο. Με ένα φως και την εφημερίδα, προσπαθώντας να τη σχολιάσω κατά την κρίση μου. Οταν είδα τα έργα από απόσταση, ήταν ένα προσωπικό ημερολόγιο. Θυμάμαι τι ένιωθα τη στιγμή που τα έφτιαχνα γιατί τόλμησα σωματικά. Η διαδικασία ήταν σαν να εφευρίσκω τον εαυτό μου από την αρχή, να βρίσκω τον τρόπο για να επαναπροσδιορίσω τον εαυτό μου απέναντι στα πράγματα.

• Επαναπροσδιορίζετε και τη ζωγραφική πράξη; Συμμετείχατε σε πολλές συζητήσεις για το ποιο θα είναι το μέλλον της. Σήμερα τι λέτε;

Εκείνο που θυμάμαι με δυσαρέσκεια ήταν μια διένεξη μεταξύ εκείνων που έκαναν παραστατική ζωγραφική και ημών που κάναμε πιο alternative έργα. Αυτό μόνο στην Ελλάδα συνέβαινε, που είμαστε περιφερειακή χώρα. Στις άλλες συνυπήρχαν όλοι ειρηνικά. Προσωπικά τιμώ τους ζωγράφους μας, έχουμε πολλούς και σπουδαίους, τον Σακαγιάν, τον Ρόρρη, τον Μαντζαβίνο και πολλούς άλλους καλλιτέχνες που κάνουν άλλα σπουδαία πράγματα. Τα τελευταία έργα μου ήταν μεγάλες εγκαταστάσεις με βίντεο, ζωγραφική, κ.λπ.

Θεωρώ όμως ότι η περισυλλογή της ζωγραφικής πράξης με έβαλε σε έναν εσωτερικό αναστοχασμό να δω τι έκανα. Να γυρίσω λίγο προς τα μέσα, γιατί η τέχνη αρνείται να τη χρησιμοποιήσεις. Είναι κακός αγωγός του συμφέροντος και της σκοπιμότητας. Σε ξεφλουδίζει σαν κρεμμύδι και έτσι αποκαλύπτεται ο κρυμμένος πυθμένας σου.

• Η τέχνη βοηθάει τελικά να αντισταθούμε σ’ αυτά που μας υπερβαίνουν;

Η τέχνη είναι παρηγοριά όταν δεν αποφαίνεται, δεν λέει από καθέδρας πράγματα. Θέλω να είναι χαμηλόφωνη, να αγγίζει τα βαθύτερα του ανθρώπου, να μας βάζει στη διαδικασία της σκέψης πέρα από αυτά που βλέπουμε. Επιτέλους να δούμε τι κάναμε εμείς απέναντι σε αυτό που συνέβη, να βρεθούμε σε μια σχέση πιο αγαπητική και με αυτόν που διαφωνούμε, να νιώσουμε ότι δεν είναι εχθρός.

Μεγαλώνοντας χάνεις την ορμητικότητα και την οξύτητα της νιότης. Στα 25-30 μου ό,τι έλεγα ήταν απόλυτο. Τώρα βλέπω ότι έκανα και λάθη. «Στερνή μου γνώση να σε είχα πρώτα» δηλαδή. Οι παροιμίες λένε την αλήθεια αλλά είναι βαρετές. Ειδικά όταν τις λες στους νέους.


Info: Ο Εικαστικός Κύκλος ΔΛ σε συνεργασία με την Enia Gallery (Ακαδημίας 6, τηλ. 210 3646818-9) παρουσιάζει την έκθεση του Μάριου Σπηλιόπουλου «DAZIBAO - HANDMADE NEWSPAPERS». Διάρκεια έως 29/2/2020.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Στην ακτή...
Οκτώ ασπρόμαυρα έργα μεγάλων διαστάσεων, με το νερό να λειτουργεί ως «Border Line», παρουσιάζονται στην ομότιτλη ατομική έκθεση του Μίλτου Σκούρα στον «Εικαστικό Κύκλο ΔΛ».
Στην ακτή...
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ζωγραφίζοντας με την αθωότητα ενός αναγνώστη
Ο αέναος κύκλος του Γιάννη Ψυχοπαίδη με την ποίηση και τους ποιητές είναι ένα σύμπαν με χρώματα και κορμιά, στίχους μέσα στα έργα, πρόσωπα, λέξεις, ασπρόμαυρα χαρακτικά, απέραντο γαλάζιο, συρματοπλέγματα,...
Ζωγραφίζοντας με την αθωότητα ενός αναγνώστη
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Τα ζωγραφικά έργα πάντα με παίδευαν»
Ο χειροτέχνης καλλιτέχνης Νίκος Σταφάνου, με το σπουδαίο έργο στη ζωγραφική και τη σκηνογραφία, εγκαινίασε το περασμένο Σάββατο στην Υδρα μια έκθεση με πίνακες, σχέδια, μακέτες για το θέατρο, μικρά γλυπτά,...
«Τα ζωγραφικά έργα πάντα με παίδευαν»
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η ζωγραφική... παίζει μπάλα
Στον πολυχώρο «Αρχελάου Θέατρον» των Θρακομακεδόνων ανοίγει σήμερα στις 7 μ.μ. η έκθεση με έργα γνωστών ζωγράφων με θέμα το ποδόσφαιρο.
Η ζωγραφική... παίζει μπάλα
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η θάλασσα είναι η σωτηρία μου
Απόλαυση του βλέμματος είναι τα έργα της Μαρίας Φιλοπούλου, που μας προσκαλεί από σήμερα στους «Προσωπικούς Παράδεισους», στον χώρο «16 Φωκίωνος Νέγρη», σε μια έκθεση αναδρομικού χαρακτήρα με συνθέσεις της...
Η θάλασσα είναι η σωτηρία μου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας