Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι πολλαπλές εικόνες του εαυτού

Γιάννης Βαρελάς

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι πολλαπλές εικόνες του εαυτού

  • A-
  • A+
Γιάννης Βαρελάς: Ο γνωστός καλλιτέχνης φωτογραφίζει φίλους και γείτονες μαζί με φαινομενικά τετριμμένα αντικείμενα και στη συνέχεια μεταμορφώνει την εικόνα με τη ζωγραφική. Πώς βλέπουμε τον εαυτό μας και τους άλλους στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης; Πόσο μας επηρεάζουν τα όνειρα, οι επιθυμίες, τα τραύματα; Και πώς ξαναβρίσκουμε τον εαυτό μας πέρα από τις κοινωνικές συμβάσεις;

Ζει και εργάζεται μεταξύ Βιέννης και Λος Αντζελες ο Γιάννης Βαρελάς, έχει παρουσιάσει τη δουλειά του σε Στοκχόλμη, Ελσίνκι, Παρίσι, Νέα Υόρκη, Νέα Ορλεάνη και αλλού, συνεχίζοντας τα βήματα μιας διεθνούς καριέρας, τώρα όμως επιστρέφει στην Αθήνα και συγκεκριμένα στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς 138 για τη νέα ατομική έκθεσή του με τίτλο «Anima I».

Ο κύκλος των έργων «Anima I» περιλαμβάνει ζωγραφικά έργα, γλυπτά, λευκώματα, αρχειακό υλικό, φωτογραφίες, μια επιλογή καθημερινών αντικειμένων από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, εκδόσεις, βίντεο και ρούχα από την προπαρασκευαστική διαδικασία.

Σε αυτόν τον κύκλο έργων απασχολούν τον καλλιτέχνη θέματα όπως η μοναχικότητα, η ψυχική αγωνία, το ανδρόγυνο, η σεξουαλικότητα, η απόρριψη, η απώλεια, η άξεστη απελευθέρωση, η περιθωριοποίηση, οι συμπλεγματικές ταυτότητες και η μετάβαση από το ιδιωτικό στο δημόσιο.

Ο Γιάννης Βαρελάς επιλέγει για μοντέλα φίλους και γείτονες από τον περίγυρο, τους απεκδύει και τους ενδύει ειδικά για να τους φωτογραφίσει στο ιδιαίτερα διαμορφωμένο περιβάλλον του εργαστηρίου του, συμπεριλαμβάνοντας αντικείμενα καθημερινής χρήσης από τις Ιστορικές Συλλογές του Μουσείου Μπενάκη, όσο και φαινομενικά ασήμαντα ή τετριμμένα αντικείμενα από τις φευγαλέες περιπλανήσεις της μητροπολιτικής ή οικιακής ζωής. Η φωτογραφική καταγραφή του συμβάντος αποτελεί την πρώτη σημασιοδοτική ύλη.

Στη συνέχεια, η φωτογραφική εικόνα μεταφέρεται στον καμβά, όπου μεταμορφώνεται και διαθλάται από τη ζωγραφική γλώσσα. Το νέο «μετασχηματισμένο υποκείμενο» είναι εκείνο το οποίο την ίδια στιγμή που το παρατηρούμε το συμπληρώνουμε, επενδύοντας δικά μας πολιτισμικά νοήματα.

Η νέα δουλειά του 42χρονου καλλιτέχνη θέτει μια σειρά ερωτήματα για τις έννοιες της ταυτότητας και της ετερότητας, της εικονοφιλίας και της εικονομαχίας του εαυτού, της ομοιότητας και της διαφοράς, της κανονικότητας και της μη κανονικότητας, της ώθησης και της απώθησης, της μελαγχολίας και της έκστασης, του διμερούς και του πολλαπλού φύλου.

Ποια είναι η εικόνα του σώματος που έχει ο καθένας για τον εαυτό του και τον άλλο και ποιες είναι οι μεταμορφώσεις της; Πώς συγκροτείται και πώς επιτελείται ο εαυτός στην εποχή της πληροφορίας και της φρενήρους διαστολής των μέσων κοινωνικής δικτύωσης; Κι ακόμη: πρόκειται για μια αποκλειστικά εσωτερική εμπειρία ή για ένα αξεδιάλυτο πλέγμα σχέσεων, μεταβολών, πολιτισμικών αντιλήψεων και προβολών; Τέλος, ο κύκλος αυτών των έργων θέτει ερωτήματα για την ίδια τη ζωγραφική στις μέρες μας.

Oπως επισημαίνουν οι επιμελητές της έκθεσης Πολύνα Κοσμαδάκη και Γιώργος Τζιρτζιλάκης: «Ο τίτλος “Anima I”, αντλεί από τα αρχέτυπα της αναλυτικής ψυχολογίας του Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ, σηματοδοτώντας τον τρόπο με τον οποίο ο Βαρελάς αντιλαμβάνεται τις αναπαραστάσεις του εαυτού ως φαντασιακή κατασκευή, η οποία συνδέεται με μια σειρά από ασυνείδητα φαινόμενα και τις εκφάνσεις του συλλογικού ασυνείδητου. Η Anima, στην περίπτωση αυτή, διερευνά τις πολλαπλές εικόνες του εαυτού, διαμέσου μύθων και μεταμορφώσεων, οραμάτων και φαντασμάτων.

Τα υποκείμενα αυτής της αναζήτησης είναι κάτοικοι της πόλης που επιστρέφουν στο οικιακό περιβάλλον, ξανακερδίζοντας μια απωθημένη εκδοχή του εαυτού τους, μέσα από φαντάσματα, προβολές, μυθικές εικόνες, εσωτερικούς μονολόγους και διαλόγους. Μέσα από τη διαδικασία της ζωγραφικής επιτέλεσης τα υποκείμενα αυτά αποχαρακτηρίζονται από τις κοινωνικές συμβάσεις και επαναπροσδιορίζονται μέσα από μετασχηματισμούς εικόνων, μοτίβων, χειρονομιών, ένδυσης και αντικειμένων.

Οι ενορμήσεις, τα όνειρα, οι επιθυμίες, τα τραύματα και οι αρχετυπικές μορφές που προκύπτουν παραπέμπουν σε μια αδιαμεσολάβητη ψυχική εμπειρία στις πιο ακατέργαστες και αρχαϊκές επιβιώσεις τους».

Η έκθεση είναι συμπαραγωγή με το Ιδρυμα Ωνάση που για ακόμα μία φορά συμπράττει με το Μουσείο Μπενάκη και έρχεται να προστεθεί στην πολύχρονη συνεργασία τους, με πιο πρόσφατες τις εκθέσεις «Τ(ρ)όποι Λατρείας» του Τάσου Βρεττού (2015), «Οπυ Ζούνη - Τάξη στο Χάος» (2016) κ.ά. Διάρκεια μέχρι 17 Νοεμβρίου.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Οταν ο Τσαρούχης έλεγε «τυπωθήτω»
Τα πρωτότυπα έργα συνομιλούν με τα «πολλαπλά» στην έκθεση που αποκαλύπτει τη σοφία και το απαράμιλλο χιούμορ του κορυφαίου ζωγράφου μας, ο οποίος 30 χρόνια μετά τον θάνατό του παραμένει «Επίκαιρος και...
Οταν ο Τσαρούχης έλεγε «τυπωθήτω»
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Τσαρούχης σε θεατρικό σκηνικό
Τριάντα χρόνια από τον θάνατο του Γιάννη Τσαρούχη, 25 χρόνια από την έναρξη του εικαστικού θεσμού «Πλόες», το Ιδρυμα Πέτρου και Μαρίκας Κυδωνιέως της Ανδρου φωτίζει αυτή τη διπλή επέτειο με μια έκθεση...
Τσαρούχης σε θεατρικό σκηνικό
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Τα δυνατά χέρια του Μαντέλα
Τον Ιούλιο του 2001 ο Νοτιοαφρικανός ηγέτης Νέλσον Μαντέλα ζωγράφισε πέντε δυνατές εικόνες χεριών, απεικονίζοντας, όπως είπε, πώς ο κόσμος «ένωσε τα χέρια του πάνω από κοινωνικούς διχασμούς και εθνικά όρια...
Τα δυνατά χέρια του Μαντέλα
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Δάσκαλος και μαθητής στο Αγιον Ορος
Οι Mονές Βατοπεδίου, Ιβήρων, Παντοκράτορα, Σταυρονικήτα, οι μοναδικές εικόνες από την Τράπεζα Μεγίστης Λαύρας, το μαγευτικό τοπίο στις Καρυές, τα μυστηριώδη δάση στη χερσόνησο του Αθω, ξεδιπλώνονται στην...
Δάσκαλος και μαθητής στο Αγιον Ορος
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Στη χώρα των θαυμάτων και του χρήματος
Αξίζει να πάτε λίγο πιο έξω από την Αθήνα, σε έναν σύγχρονο και φιλόξενο χώρο τέχνης, το «ΠΕΣ Πολύτροπον», στα Καλύβια Θορικού. Και αξίζει να δείτε δύο πολύ ενδιαφέρουσες ατομικές εκθέσεις: της Μαρίας...
Στη χώρα των θαυμάτων και του χρήματος
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο Ελ Γκρέκο εντυπωσιάζει το Παρίσι
Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα αναδρομική έκθεση για τον Θεοτοκόπουλο στη γαλλική πρωτεύουσα περιλαμβάνει 70 έργα, γνωστά αριστουργήματα αλλά και άγνωστες δημιουργίες από τα πρώτα βήματά του στην Κρήτη.
Ο Ελ Γκρέκο εντυπωσιάζει το Παρίσι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας