Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Τα ζωγραφικά έργα πάντα με παίδευαν»

«Μπάνιο στα Βοτσαλάκια», 2000

©Συλλογή Φλάβιας Nessi-Γιαζιτζόγλου και Κώστα Γιαζιτζόγλου 
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Τα ζωγραφικά έργα πάντα με παίδευαν»

  • A-
  • A+

Δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο ταιριαστός τίτλος από το «Παιχνίδια της ζωής μας. Το μυστικό εργαστήρι του Νίκου Στεφάνου» για μια αναδρομική έκθεση-αφιέρωμα στον ίδιο και στο έργο του, όπως αυτή που επιμελήθηκε ο Αλέξης Βερούκας, ζωγράφος, συλλέκτης και προσωπικός φίλος του και η οποία διοργανώνεται στην Υδρα.

Ο Νίκος Στεφάνου είναι από τους τελευταίους σπουδαίους καλλιτέχνες-χειροτέχνες που με εφόδια τη φαντασία του μυαλού του και τη δημιουργικότητα των χεριών του κατάφερε (σε δύσκολες εποχές για την Ελλάδα) με ευτελή υλικά να δημιουργήσει από τρισδιάστατα σκηνικά για σπουδαίες θεατρικές παραστάσεις του Κάρολου Κουν, της Κατερίνας Ανδρεάδη, της Αντιγόνης Βαλάκου και πολλών άλλων στη χώρα και στο εξωτερικό, μέχρι πατίνια, αεροπλάνα και σφεντόνες αντλώντας αναμνήσεις από τα παιχνίδια που έφτιαχνε παιδί.

Τα ζωγραφικά του έργα με τα ψηλά φουγάρα και τα χάρτινα σπιτάκια έχουν τη δική τους θέση στην Ιστορία της σύγχρονης ελληνικής ζωγραφικής. Είναι εκείνα που τον «παίδευαν», όπως λέει στην «Εφ.Συν.» αφού «δεν τα έκανα εύκολα, πάντα με έτρωγαν. Ποτέ δεν είπα “τι ωραία”. Μισούσα λίγο τη διαδρομή στη ζωγραφική. Στη σκηνογραφία ποτέ δεν προβληματίστηκα, πέρασα ευχάριστα. Το θέατρο έχει άλλη γοητεία».

Ο ίδιος μαζί με τον Βασίλη Σπεράντζα και τον Αλέκο Φασιανό, εξάλλου, δημιούργησαν την εποχή της νεανικότητάς τους το «Ατελιέ της Καλλιθέας», μια όαση δημιουργικότητας και ελευθερίας –όπως έχουν πει– που λειτούργησε από το 1962 έως το 1967 σε ένα μεγάλο σπίτι που περιβαλλόταν από έναν ακόμα μεγαλύτερο κήπο, με φοινικόδεντρα και κάκτους.

«Εργοστάσιο στα Πράσινα», 1982 

©Ευγενική παραχώρηση της γκαλερί Ζουμπουλάκη

Η έκθεση στην Υδρα εγκαινιάστηκε το περασμένο Σάββατο από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη (παρευρέθηκε για τους εορτασμούς των 100 χρόνων του Ιστορικού Αρχείου και Μουσείου της Υδρας) και με την παρουσία πολύ κόσμου. Εκτείνεται στα τρία επίπεδα του πρώην Hydra Workshop και περιλαμβάνει ζωγραφικά έργα, σχέδια, μακέτες για το θέατρο, μικρά γλυπτά, παιχνίδια και κατασκευές από τη δεκαετία του 1950 έως τις μέρες μας.

Παράλληλα, παρουσιάζονται τα σύνεργα της τέχνης του από το εργαστήριο που διατηρεί στον Υμηττό, δίπλα από το Δημοτικό Σχολείο και τη Σχολή Παπαστράτου. «Ο Αλέξης έχει μεγάλη συλλογή. Εχω αγωνία να δω την έκθεση γιατί έχω ξεχάσει τι έργα έχω κάνει και θέλω να ξαναθυμηθώ. Ανασκαλεύεται η μνήμη μου και αναπολώ. Αν μου αρέσουν ακόμα είναι μεγάλη ευχαρίστηση. Βέβαια, δεν απορρίπτω κανένα, γιατί ό,τι δεν μου άρεσε τότε, το έσχιζα», μας έλεγε ο Νίκος Στεφάνου στις αρχές Αυγούστου στην Υδρα, σε μια χαλαρή συζήτηση.

Ξεκίνησε να ζωγραφίζει σκηνικά για άλλους σε ηλικία 17 ετών. «Τότε έμπαινε πρώτα η ανάγκη και μετά η επιλογή. Μόνος μου μπήκα στη δουλειά γιατί είδα ότι στο θέατρο μπορείς να πληρωθείς. Μου άρεσε να πάρω μέρος σε αυτό που γινόταν. Το θέατρο έχει “ψευτιά” και μαγεία», θυμάται σήμερα. Ακολούθησαν οι μελέτες του στην αγιογραφία, τα ψηφιδωτά, οι σπουδές με υποτροφία (λιθογραφία και σκηνογραφία) στο Παρίσι και η μετεκπαίδευση στη Βιέννη.

Ωστόσο, τα χρόνια που ξεκίνησε ήταν από τα πιο δύσκολα. «Μετά τον πόλεμο και τον Εφύλιο, η Ελλάδα ήταν διαλυμένη. Ονειρευόμαστε όλοι να συμβεί κάτι καλύτερο. Ο κόσμος χρησιμοποιούσε τα χέρια του. Η φτώχεια μάς έκανε επινοητικούς. Μόνοι μας φτιάχναμε τα παιχνίδια μας. Το ίδιο γινόταν στο θέατρο. Στην αρχή κάναμε τα σκηνικά με ευτελή υλικά.

Θυμάμαι σε μια παράσταση με την Κατερίνα Ανδρεάδη, ο πρωταγωνιστής πάει να ανοίξει την πόρτα. Βάζει το χέρι του στο πόμολο και χράαπ σχίζεται το χαρτί. Τα σκηνικά μας ήταν χειροποίητα», και σχολιάζει: «Παλιά δεν είχαμε κοινωνικές διαφορές. Εβλεπες τον Χατζιδάκι, τον Γκάτσο και τον Κουν να κάθονται σε ένα καφενείο όπως όλοι». Για τον Κάρολο Κουν λέει: «Εξέπεμπε γοητεία. Κατέβαινα και τον έβλεπα στο κελί του. Στην αρχή νόμιζες ότι ήταν απόλυτος, αλλά σιγά σιγά έμπαινε στο έργο και έλιωνε. Ο Κουν ήταν μια Σχολή μόνος του, ήταν μια επανάσταση στο ελληνικό θέατρο».

Με καταγωγή από τον Πειραιά (1933) θεωρεί ότι «η αφετηρία όλων βρίσκεται στο Γκάζι, στην Αγία Σοφία. Εκεί δούλευε ο παππούς μου, ο πατέρας, ο θείος, ο νονός μου. Ολη η οικογένεια. Με έπαιρναν μαζί τους μικρό παιδάκι και με άφηναν στις αλάνες. Ολο αυτό μπήκε μέσα μου». Οσο για το «Ατελιέ της Καλλιθέας», θυμάται και γελάει: «Κάναμε πολλές τρέλες, απίθανες πλάκες. Ταυτόχρονα με τη ζωγραφική έκανα και σκηνικά για μια παράσταση με τον Κουν. Είχαμε ένα φέρετρο. Επάνω από εμάς κατοικούσαν δύο ηλικιωμένες κυρίες. Πάντα περίεργες, κοιτούσαν από το παράθυρο. Μας θεωρούσαν παράξενους.

Οταν ήρθαν να πάρουν το φέρετρο για την παράσταση, λέω στα παιδιά να το βγάλετε σαν να πηγαίνετε σε κηδεία. Μέσα στην ησυχία ακούμε φωνές, “πεθαμένος, πεθαμένος!”. Η μία μάλιστα λιποθύμησε. Μια άλλη φορά έσκαψα έναν λάκκο. Εβαλα σταυρό και τη φωτογραφία μου και παραπέρα έναν άλλο με τη φωτογραφία του Αλέκου. Ερχεται ο Ηλίας Πετρόπουλος, τους βλέπει και λέει “θέλω κι εγώ τάφο”. Φτιάχνω κι έναν δικό του. Ελα όμως που οι γείτονες είδαν τους σταυρούς και φώναξαν την αστυνομία. Ηρθαν και μας ζητούσαν τους πεθαμένους. Ησύχασαν μόνον όταν έσκαψαν και τους τρεις λάκκους».


Ιnfo: Πρώην Hydra Workshop, Πλατύσκαλο, Λιμάνι Υδρας. Διάρκεια έκθεσης έως 18/9.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Στην ακτή...
Οκτώ ασπρόμαυρα έργα μεγάλων διαστάσεων, με το νερό να λειτουργεί ως «Border Line», παρουσιάζονται στην ομότιτλη ατομική έκθεση του Μίλτου Σκούρα στον «Εικαστικό Κύκλο ΔΛ».
Στην ακτή...
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ζωγραφίζοντας με την αθωότητα ενός αναγνώστη
Ο αέναος κύκλος του Γιάννη Ψυχοπαίδη με την ποίηση και τους ποιητές είναι ένα σύμπαν με χρώματα και κορμιά, στίχους μέσα στα έργα, πρόσωπα, λέξεις, ασπρόμαυρα χαρακτικά, απέραντο γαλάζιο, συρματοπλέγματα,...
Ζωγραφίζοντας με την αθωότητα ενός αναγνώστη
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Οταν ο Τσαρούχης έλεγε «τυπωθήτω»
Τα πρωτότυπα έργα συνομιλούν με τα «πολλαπλά» στην έκθεση που αποκαλύπτει τη σοφία και το απαράμιλλο χιούμορ του κορυφαίου ζωγράφου μας, ο οποίος 30 χρόνια μετά τον θάνατό του παραμένει «Επίκαιρος και...
Οταν ο Τσαρούχης έλεγε «τυπωθήτω»
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Παιδικές συγκινήσεις που έγιναν έργα τέχνης
Η Υδρα τιμά τον σημαντικό ζωγράφο και σκηνογράφο με μια έκθεση που έχει τίτλο «Τα παιχνίδια της ζωής μας», όπου θα εκτεθούν ζωγραφικά έργα, μακέτες, κατασκευές, μικρά γλυπτά από τη δεκαετία του 1950 έως τις...
Παιδικές συγκινήσεις που έγιναν έργα τέχνης
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Τα δυνατά χέρια του Μαντέλα
Τον Ιούλιο του 2001 ο Νοτιοαφρικανός ηγέτης Νέλσον Μαντέλα ζωγράφισε πέντε δυνατές εικόνες χεριών, απεικονίζοντας, όπως είπε, πώς ο κόσμος «ένωσε τα χέρια του πάνω από κοινωνικούς διχασμούς και εθνικά όρια...
Τα δυνατά χέρια του Μαντέλα
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ερχονται μυθικά πλάσματα του Πικάσο
Περισσότερα από 60 κεραμικά και σχέδια του Πάμπλο Πικάσο (25 Οκτωβρίου 1881 - 8 Απριλίου 1973) θα συνομιλήσουν με ισάριθμα πρωτότυπα αρχαία έργα τέχνης στην έκθεση «Πικάσο και Αρχαιότητα.
Ερχονται μυθικά πλάσματα του Πικάσο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας