Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Ολα είναι μυαλό και κίνηση»

Ο γλύπτης στην παρουσίαση του έργου του που κοσμεί τον σταθμό του Μετρό Συγγρού-Φιξ

EUROKINISSI / ΧΑΒΑΛΕΖΗΣ ΣΤΡΑΤΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Ολα είναι μυαλό και κίνηση»

  • A-
  • A+
Yστατος φόρος τιμής στον πρωτοποριακό, εφευρετικό καλλιτέχνη η αναδρομική έκθεση με τα περίφημα κινητικά και μαγνητικά γλυπτά του, που παρουσιάζεται τώρα στην Τate Modern, ενώ το 2020 έρχεται και στην Αθήνα.

«Είναι πολύ αργά...» είχε πει ο Τάκις στους Financial Times, στις αρχές Ιουλίου, όταν τον ρώτησαν πώς αισθάνεται για την αναδρομική έκθεση που τρέχει τώρα στην Tate Μodern, με πρωτοποριακά κινητικά και μαγνητικά γλυπτά, που ενθουσιάζουν τους κριτικούς, εντυπωσιάζουν τους επισκέπτες και ιδιαίτερα τους νέους σπουδαστές, οι οποίοι ανακαλύπτουν και μελετούν με ευλάβεια το έργο του.

Ο Τάκις, που επιβλήθηκε με την περίφημη «Τέταρτη Διάσταση», «μια αόρατη δύναμη που δημιουργείται από τα μαγνητικά πεδία που μας περιβάλλουν και διαχέονται στον χώρο», έφυγε χθες το πρωί από τη ζωή σε ηλικία 93 ετών. Ομως αυτή η μεγάλη έκθεση, την οποία θα δούμε τον Μάιο του 2020 στην Αθήνα (Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης), αποτελεί ύστατο φόρο τιμής στον ριζοσπαστικό, εφευρετικό, πολυσχιδή καλλιτέχνη με το πολυσήμαντο έργο, που τον ανάγει στους κορυφαίους του 20ού αιώνα.

Πέθανε σε ηλικία 93 ετών ο διεθνής γλύπτης Τάκις

Αυτοδίδακτος, με αστείρευτο πάθος και φαντασία, ο Παναγιώτης Βασιλάκης, γνωστός παγκοσμίως ως Tάκις, γεννήθηκε το 1925 στην Αθήνα. Ξεκινά την καλλιτεχνική του πορεία σε ηλικία περίπου 20 ετών, σε ένα υπόγειο εργαστήρι και δημιουργεί το πρώτο του ατελιέ με τους παιδικούς του φίλους, καλλιτέχνες Μίνω Αργυράκη και Ραϋμόνδο στην περιοχή της Ανάκασας. Τα πρώτα έργα του είναι προτομές από γύψο και γλυπτά από σφυρήλατο σίδηρο εμπνευσμένα από τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό αλλά και από τον Πικάσο και τον Τζακομέτι.

Οι κήποι γλυπτικής του Ιδρύματος στο Γεροβουνό

© Takis Foundation 2019

Νέοι δρόμοι ανοίγονται όταν στα τέλη του 1953 αναχωρεί για το Παρίσι, όπου εντάσσεται στο ατελιέ του Μπρανκούζι. Eντυπωσιασμένος από τα ραντάρ και τις κεραίες στον σιδηροδρομικό σταθμό στο Καλέ δημιουργεί τα πρώτα του «Σινιάλα», τα οποία, ενώ στην αρχή είναι άκαμπτα και έχουν φωτεινά σήματα, σταδιακά αλλάζουν μορφή.

Στην κορυφή τους τοποθετούνται πυροτεχνήματα, κοσμούνται με τα λεγόμενα «objets trouvés», λικνίζονται στην πνοή του ανέμου, ενώ όταν κρούουν παράγουν ήχους δίνοντας την αίσθηση της δόνησης των χορδών και της μελωδίας της άρπας.

Ο Τάκις πειραματίζεται με όλα τα στοιχεία του περιβάλλοντος και της φύσης, τα οποία αδυνατούμε να εντοπίσουμε με γυμνό μάτι. Εξερευνά τις μαγνητικές δυνάμεις και την ενέργεια των μαγνητικών πεδίων, τον ηλεκτρισμό, τον ήχο και το φως. Δημιουργεί τηλεγλυπτά, τηλεπίνακες, τηλεφώτα, ενώ πραγματοποιεί την περφόρμανς «Το Αδύνατον – Ο Ανθρωπος στο Διάστημα» σε συνεργασία με τον φίλο του Νοτιοαφρικανό ποιητή Sinclair Beiles, τον οποίο «εκτοξεύει στον αέρα», στιγμιαία.

«Magnetic Fields» (λεπτομέρεια), 1969. Εργο που εκτίθεται αυτήν την εποχή στην Tate Modern

© Solomon R. Guggenheim Museum, New York

Το 1968 μετακομίζει στη Μασαχουσέτη, με υποτροφία ως ερευνητής από το πανεπιστήμιο του ΜΙΤ. Εκεί δημιουργεί μια σειρά από ηλεκτρομαγνητικά και υδρομαγνητικά γλυπτά. Ριζοσπαστικός και ανατρεπτικός, συνιδρύει την Ενωση Art Workers' Coalition με σκοπό την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των καλλιτεχνών ενάντια στην εκμετάλλευσή τους από τους γκαλερίστες, τους εικαστικούς επιμελητές και τα μουσεία. Χαρακτηριστική ήταν η εφόρμησή του στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης με σκοπό να αποσύρει ένα έργο του πριν προλάβει η ασφάλεια του μουσείου να αντιδράσει. Η συμβολική του αυτή κίνηση γίνεται πρωτοσέλιδο στους New York Times.

Με εκθέσεις σε μεγάλα μουσεία της Ευρώπης και των ΗΠΑ (Κέντρο Πομπιντού, MOMA, Guggenheim) με συμμετοχές στην Μπιενάλε Βενετίας, στην Documenta του Κάσελ, ο Τάκις εφαρμόζει τις καινοτόμες ιδέες του και στη δημιουργία σκηνικών, στη μουσική επιμέλεια θεατρικών παραστάσεων, σε περφόρμανς, όταν συνεργάζεται με τον Κώστα Γαβρά («Ειδικό δικαστήριο», 1975) με τον Μιχάλη Κακογιάννη («Ηλέκτρα», Επίδαυρος, 1983) ή με τον σπουδαίο της βίντεο αρτ, Ναμ Τζουν Πάικ (1979).

Στην Ελλάδα επέστρεψε το 1986 και ίδρυσε το Κέντρο Ερευνών για την Τέχνη και τις Επιστήμες (KETE) στο Γεροβουνό Αττικής, που ήταν το ορμητήριό του μέχρι το τέλος. Οπως επισημαίνει το ίδρυμά του: «Χάρη στην πολυδιάστατη δημιουργική ιδιοφυΐα του, τη γενναιοδωρία του και την εξαιρετική του διαίσθηση, ο Τάκις ήταν μπροστά από την εποχή του, γεγονός που συνέβαλε στη διεθνή του επιτυχία. (...). Ο μεγαλύτερος φόρος τιμής που μπορούμε να αποτίσουμε σήμερα είναι να συνεχίσουμε να ακολουθούμε το οραματιστικό του μονοπάτι, όπου -παραθέτοντας τα λόγια του Τάκι- “όλα είναι μυαλό και κίνηση”, έτσι ώστε να διαιωνιστεί η μοναδική του κληρονομιά»....

Σίγουρα, από το δάσος με τα Φωτεινά Σινιάλα του στη La Défense του Παρισιού ώς τα υποβλητικά γλυπτά του πάνω στο Γεροβουνό, ο Τάκις θα στέλνει αέναα τα σινιάλα του και θα μας χαιρετά από την Τέταρτη Διάσταση...

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Μια μυθική συλλογή αποκαλύπτεται
Το εντυπωσιακό κτίριο στο Παγκράτι, το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, ανοίγει τις πύλες του για το κοινό στις 2 Οκτωβρίου για να θαυμάσουμε 180 έργα των Θεοτοκόπουλου,...
Μια μυθική συλλογή αποκαλύπτεται
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο Τάκις μαγνητίζει το Λονδίνο
Ο Τάκις, γλύπτης και εφευρέτης μαζί, «μάγος» του μαγνητισμού, του φωτός και του ήχου, από τις πρωτοποριακές φωνές στην Ευρώπη, σαγηνεύει το βρετανικό κοινό με την έκθεση που απλώς έχει το όνομά του: «Τakis».
Ο Τάκις μαγνητίζει το Λονδίνο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Το «Εnigma» του Κωστή Γεωργίου
Ο Κωστής Γεωργίου παρουσιάζει στη Θεσσαλονίκη περίπου 110 ζωγραφικά έργα και 40 γλυπτά, παλαιότερη αλλά και νέα δουλειά του. Ανάμεσά τους, υπάρχουν και γλυπτικές εγκαταστάσεις με τους γνωστούς κόκκινους...
Το «Εnigma» του Κωστή Γεωργίου
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η «σιδηρά κυρία» της γλυπτικής
Εγγονή του Παύλου Μελά, σύζυγος του αρχιτέκτονα Αρη Κωνσταντινίδη, η πρωτοποριακή γλύπτρια άφησε το αποτύπωμά της στη σύγχρονη ελληνική τέχνη, αναδεικνύοντας τις ιδιότητες των μετάλλων που μεταμόρφωνε σε...
Η «σιδηρά κυρία» της γλυπτικής
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Στον «λαβύρινθο» του Μεγάρου
Τις δημόσιες αλλά και τις κρυφές διαδρομές του ΜΜΑ μάς προσκαλεί να ανακαλύψουμε η εντυπωσιακή έκθεση-παρέμβαση της Αννας Καφέτση, που συνδέει το βιβλίο με τη σύγχρονη τέχνη, μέσα από 100 έργα σπουδαίων...
Στον «λαβύρινθο» του Μεγάρου
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Σε τριπλό εκθεσιακό ταμπλό
​Η θητεία της καλλιτεχνικής διευθύντριας του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, Κατερίνας Κοσκινά, λήγει και τυπικά σήμερα, ο διαγωνισμός για την πλήρωση της θέσης βρίσκεται σε εξέλιξη, ωστόσο το πρόγραμμα που...
Σε τριπλό εκθεσιακό ταμπλό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας