Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας κοσμοπολίτης ζωγράφος στην Ανδρο

Τα χαρτιά, 1992, Λάδι σε καμβά, 195 Χ 160 εκ. Συλλογή Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή 

© Γιάννης Βαχαρίδης 
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενας κοσμοπολίτης ζωγράφος στην Ανδρο

  • A-
  • A+
Από τη δίνη του εμφυλίου στο Παρίσι, όπου διακρίθηκε και τιμήθηκε, συναναστράφηκε τον Ιονέσκο και τον Τζακομέτι, εκφράστηκε με δυναμισμό και ανθρωποκεντρική ματιά. Κι όμως, στο βλέμμα των προσώπων στα τελευταία έργα του διακρίνονται ο νόστος και η αγάπη για την πατρίδα.

Γιος του γνωστού ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Περικλή Βυζάντιου, περήφανος για τη φαναριώτικη καταγωγή του, μεγαλωμένος σε ένα οικογενειακό περιβάλλον με έντονη κοινωνική και πνευματική ζωή, για τον Κωνσταντίνο Βυζάντιο (Ντίκο, όπως τον φώναζαν), η επιλογή της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών ήταν μονόδρομος. Αλλωστε μόλις 16 ετών έγινε δεκτός ως εξαιρετικό ταλέντο.

Θα γινόταν όμως ένας φημισμένος, κοσμοπολίτης καλλιτέχνης αν τον Δεκέμβριο του 1945 δεν έφευγε για τη Γαλλία, προκειμένου να αποφύγει τη δίνη του αδελφοκτόνου εμφυλίου; Ο Ντίκος Βυζάντιος (1924-2007) ήταν ο βενιαμίν του «Ματαρόα», του θρυλικού πλοίου με το οποίο οι δύο φιλέλληνες του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών Οκτάβιος Μερλιέ και Ροζέ Μιλιέξ οδήγησαν 200 Ελληνες υπότροφους στο Παρίσι, προσφέροντας άσυλο και νέες προοπτικές.

Ντίκος Βυζάντιος-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Ιδρύματος Β. & Ε. Γουλανδρή

Η γοητευτική προσωπικότητα του Ντ. Βυζάντιου, η συναναστροφή με σημαντικούς δημιουργούς στο Παρίσι όπου έμεινε για 50 χρόνια, η επαφή με πρωτοποριακά εικαστικά ρεύματα, η ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης χωρίς κοινωνικοπολιτικές προκαταλήψεις τον έφεραν στην κορυφή της καλλιτεχνικής πυραμίδας.

Εκτιμήθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους της Παρισινής Σχολής (Ecole de Paris), τιμήθηκε με τις υψηλότερες διακρίσεις του γαλλικού κράτους, ενώ έργα του εντάχθηκαν σε συλλογές μεγάλων μουσείων και αφιερωματικές εκθέσεις έγιναν σε γνωστές γκαλερί.

Αυτοπροσωπογραφία

Ο Ευγένιος Ιονέσκο, που εισήγαγε τον Ελληνα καλλιτέχνη στον κόσμο του θεάτρου, τον θεωρούσε «έναν από τους πιο πρωτότυπους, τους πιο λεπτούς και τους πιο γοητευτικούς ζωγράφους». Ο Δημήτρης Γαλάνης τον γέμισε θαλπωρή στα πρώτα βήματά του και του δίδαξε την τέχνη της ξυλογραφίας. Φίλοι του υπήρξαν οι Αλμπέρτο Τζακομέτι, Πιερ Σουλάζ, Σερζ Πολιακόφ, Θάνος Τσίγγος, ενώ η ποιήτρια Mαρί Λορ Νταβίντ έγινε η δεύτερη σύζυγός του.

Ανάμεσα στους ανθρώπους που είχαν συναναστραφεί τον Ντίκο Βυζάντιο ήταν και ο Κυριάκος Κουτσομάλλης, διευθυντής του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στην Ανδρο του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, γι' αυτό και η φετινή, καλοκαιρινή έκθεση που επιμελείται με τίτλο «Ντίκος (Κωνσταντίνος) Βυζάντιος. Ανεικονισμός και Παραστατικότητα» αποτελεί «μια οφειλή προς αυτόν τον υπέροχο, γοητευτικό άνθρωπο, αλλά και διακεκριμένο ζωγράφο, ο οποίος διακρίθηκε και διέπρεψε αξιοποιώντας και αναδεικνύοντας στο έπακρο το ταλέντο με το οποίο γονιδιακά ίσως προικίσθηκε, αλλά σε ύψιστο βαθμό ανέδειξε».

«Το ατελιέ του Περικλή Βυζάντιου», 1945

Η έκθεση που εγκαινιάζεται στις 30 Ιουνίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 22 Σεπτεμβρίου εστιάζει σε τρεις σημαντικούς κύκλους του έργου του. Η αφαιρετική περίοδος η οποία διήρκεσε μέχρι το 1972 και ολοκληρώθηκε με μια αναδρομική έκθεση στο Μουσείο Galliera (1945-1972). Η εποχή των μαυρόασπρων σχεδίων σε χαρτί τα οποία εγκωμίασε με ένα διορατικό κείμενο ο φιλόσοφος Mισέλ Φουκό (1972-1981). Η περίοδος των ανθρωποκεντρικών συνθέσεων (άρχισε το 1981 και διήρκεσε μέχρι το τέλος της ζωής του) που παρουσιάστηκαν σε μια πλειάδα εκθέσεων διεθνώς.

Στα έργα βλέπουμε το εκθαμβωτικό φως της Υδρας, την οποία o Nτ. Βυζάντιος επισκέφτηκε δέκα χρόνια μετά τον εκπατρισμό του, το 1956, αυτό που «εισέβαλλε στη ζωγραφική του διαλύοντας και αλλοιώνοντας τα περιγράμματα». Τον υπαινικτικό ρεαλισμό με τις φιγούρες και τα αντικείμενα που αρχίζουν να «αναδύονται με τρόπο καθαρά προσωπικό από την παχύρρευστη χρωματική ύλη», σύμφωνα με τον Κ. Κουτσομάλλη.

Τη «γραμμική φρενίτιδα», με επιρροές από τον Αλμπέρτο Τζακομέτι, «αντίδοτο στην οδύνη του νόστου». Την επιστροφή στην παραστατικότητα, όπου «μεμονωμένες ανθρώπινες φιγούρες, άτομα μοναχικά ή ζευγάρια, αλλά και νεκρές φύσεις δηλώνουν τη λυτρωτική και αμετάκλητη θέλησή του να επιστρέψει στις πηγές της εικονογραφίας». Αν όμως κοιτάξει κανείς το αυστηρό αδιαπέραστο βλέμμα στα πρόσωπα των έργων της τελευταίας περιόδου καταλαβαίνει «την τραγικότητα που μονίμως τον ακολουθεί φέροντας τα στίγματα του νόστου και την αγάπη για τον τόπο του».


Info: «Ντίκος (Κωνσταντίνος) Βυζάντιος. Ανεικονισμός και Παραστατικότητα», 30 Ιουνίου έως 22 Σεπτεμβρίου, Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Ιδρύματος Β. & Ε. Γουλανδρή. Χώρα, Ανδρος, τηλ. 22820 22444, www.moca-andros.gr

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο ζωγράφος και η σχέση του με το θέατρο
Ενας χρόνος συμπληρώθηκε από τον θάνατο του Δημήτρη Μυταρά (18 Ιουνίου 1934-16 Φεβρουαρίου 2017) και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή οργανώνει αυτό το καλοκαίρι ένα...
Ο ζωγράφος και η σχέση του με το θέατρο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ωραίος ως Εγγονόπουλος!
Η έκθεση του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή «Με τα χρώματα του λόγου και τον λόγο των χρωμάτων» αποκαλύπτει μέσα από έργα τέχνης και ποίηση τον πληθωρικό και αινιγματικό κόσμο του πρωτοποριακού...
Ωραίος ως Εγγονόπουλος!
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο ποιητής και οι μούσες του στην Ανδρο
«Η ζωή και η ποίηση πρέπει να βασίζονται στην ίδια αρχή», πίστευε ο Νίκος Εγγονόπουλος, εμβληματική μορφή του υπερρεαλισμού. Ζωγράφος, ποιητής, καθηγητής στο Πολυτεχνείο, χάραξε τρεις διαδρομές που...
Ο ποιητής και οι μούσες του στην Ανδρο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ενοχλητικά ποπ κουνούπια στον κόρφο της Θάτσερ
Εντομα, ζώα, βράχια, φυτά επιστρατεύονται στα έργα 14 Ελλήνων καλλιτεχνών που εκθέτουν στο Ιδρυμα Κυδωνιέως στην Άνδρο, για να αναδείξουν με χιούμορ, στοχασμό ή αλληγορία το μεσογειακό ταμπεραμέντο μας.
Ενοχλητικά ποπ κουνούπια στον κόρφο της Θάτσερ
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Τα δυνατά χέρια του Μαντέλα
Τον Ιούλιο του 2001 ο Νοτιοαφρικανός ηγέτης Νέλσον Μαντέλα ζωγράφισε πέντε δυνατές εικόνες χεριών, απεικονίζοντας, όπως είπε, πώς ο κόσμος «ένωσε τα χέρια του πάνω από κοινωνικούς διχασμούς και εθνικά όρια...
Τα δυνατά χέρια του Μαντέλα
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Νυχτερινή περίπολος» σε γυάλινο κουτί
Φέτος συμπληρώνονται 350 χρόνια από τον θάνατο του Ρέμπραντ φαν Ράιν (1606-1669) και το Rijksmuseum του Αμστερνταμ μετά τη μεγαλειώδη έκθεση «Ολοι οι Ρέμπραντ», έβαλε μπρος τη συντήρηση του αριστουργηματικού...
«Νυχτερινή περίπολος» σε γυάλινο κουτί

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας