Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πρόσωπα με όνομα και ταυτότητα

Ανρί Ματίς, «Dame à la robe blanche (femme en blanc)», 1946 και δίπλα Ευγένιος Ντελακρουά, «Étude d’après le modèle Aspasie», 1824-1826

© Succession H. Matisse. © Musée Fabre de Montpellier
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πρόσωπα με όνομα και ταυτότητα

  • A-
  • A+
Για πρώτη φορά μια έκθεση βγάζει από την άγνοια και την αφάνεια τις μαύρες γυναίκες και τους άνδρες που πόζαραν για σπουδαίους καλλιτέχνες από τα τέλη του 19ου αιώνα και έπαιξαν τον ρόλο τους στην εξέλιξη και τον εκδημοκρατισμό της τέχνης.

ΠΑΡΙΣΙ

Από τη Γαλλική Επανάσταση ώς την κατάργηση της δουλείας το 1794-1848, από την επανάσταση κατά της σκλαβιάς στον Αγιο Δομίνικο το 1791 ώς την απεικόνιση μαύρων μοντέλων σε έργα τέχνης στη δεκαετία του 1930, πέρασε ενάμισης αιώνας στη διάρκεια του οποίου οι καλλιτέχνες έδωσαν μαρτυρία για τις εντάσεις, τους αγώνες και τις συζητήσεις που προκάλεσε η γέννηση του «δημοκρατικού μοντερνισμού».

Οι καλλιτέχνες προώθησαν την παρουσίαση μαύρων ανθρώπων στα έργα τους. Επιβεβαίωσαν με αυτόν τον τρόπο τη δημοκρατική τους έκφραση, παραμερίζοντας όλες τις επιφυλάξεις και τα εμπόδια, υιοθέτησαν στην εικονογραφία τα μαύρα μοντέλα και πρόβαλαν την ιδιαίτερή τους ταυτότητα. Τη νέα δημοκρατική ζωγραφική ενσάρκωσαν κυρίως οι καλλιτέχνες Μανέ, Μπαζίλ, Ντεγκά, Σεζάν, που σημαδεύουν την εποχή των πρώτων πρωτοποριακών έργων του εικοστού αιώνα.

«Τo μαύρο μoντέλο. Από τον Ζερικό ώς τον Ματίς» - Musée d' Orsay

Το παρισινό Μουσείο Ορσέ παρουσιάζει μια σπουδαία έκθεση που προσφέρει νέα ματιά σε ένα θέμα παραμελημένο, τη σημαντική συμβολή των μαύρων, απλών ανθρώπων αλλά και προσωπικοτήτων, στην ιστορία της τέχνης.

Ο τίτλος της έκθεσης είναι «Τo μαύρο μoντέλο. Από τον Ζερικό ώς τον Ματίς». Η έκθεση (μέχρι τις 21 Ιουλίου) οργανώθηκε με τη συνεργασία της Wallach Art Gallery της Νέας Υόρκης και του γαλλικού Musée d' Orsay. Κοινό ενδιαφέρον των οργανωτών είναι η διερεύνηση των αλλαγών που επηρέασαν τους τρόπους αντιπροσώπευσης των μαύρων που ζούσαν στο Παρίσι. Μερικοί από αυτούς ήταν μοντέλα για καλλιτέχνες που είχαν θεμελιώδη ρόλο στην εξέλιξη της σύγχρονης τέχνης.

Για περίπου τριάντα χρόνια, η «μαύρη αντιπροσώπευση» έχει γίνει αντικείμενο μελέτης στην ιστορία της τέχνης και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Οι μελέτες πάνω σε αυτό το θέμα πολλαπλασιάζονται. Στοχεύουν σε σημαντικό βαθμό στο να δείξουν πώς ο κόσμος των εικόνων συμμετείχε στην ιστορική διαδικασία της σταδιακής εξόδου από τη δουλεία και την αργή επιβεβαίωση της μαύρης ταυτότητας. Καμία έκθεση μέχρι σήμερα δεν έχει επιχειρήσει να διερευνήσει αυτό το φαινόμενο του πολυεθνικού πολιτισμού στις εικαστικές τέχνες. Τα μαύρα μοντέλα του Ζερικό και του Ματίς δείχνουν πως έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη των ηθών και στον εκδημοκρατισμό.

Πολ Σεζάν, «Étude d’après le modèle Scipion», 1866-1868

© Photo João Musa

Προτεραιότητα της έκθεσης είναι να δείξει τη σχέση μεταξύ του μοντέλου και του καλλιτέχνη ο οποίος δημιουργεί πίνακες, γλυπτά, γκραβούρες, φωτογραφίες. Με την υιοθέτηση μιας διευρυμένης προσέγγισης μεταξύ της ιστορίας της τέχνης, της ιστορίας των ιδεών και της ανθρωπολογίας, η έκθεση εξετάζει τα αισθητικά, πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, καθώς και την υπόσταση του μοντέλου στην εκπροσώπησή του στις εικαστικές τέχνες.

Η έκθεση, χωρίς να σπάει την αφηγηματική της διάσταση, προβάλλει τρεις δυνατές στιγμές: την εποχή της κατάργησης της δουλείας (1794-1848), την εποχή της νέας ζωγραφικής (Mανέ, Μπαζίλ, Ντεγκά, Σεζάν), την εποχή των πρώτων πρωτοποριακών έργων του 20ού αιώνα.

Waléry, «Josephine Baker»

© Paris, Bibliothèque nationale de France

Ιδιαίτερη προβολή δίνει στα μοντέλα που δεσπόζουν σε έργα του Ματίς, όταν εκείνος ανακάλυψε το Χάρλεμ. Η μαύρη ανώνυμη υπηρέτρια που ποζάρει δίπλα στην ολόγυμνη «Ολυμπία» του Μανέ ταυτοποιήθηκε ως Λορ. Η Mαντλέν, ο Ζοζέφ, η Ασπασία, η Κάρμεν Λαένς, η Αϊσά, πολλές γυναίκες και πολλοί άντρες μαύροι ή μιγάδες συνεργάστηκαν με ζωγράφους, γλύπτες και φωτογράφους που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη μεγάλη ιστορία της πρωτοπορίας.

Τα μοντέλα των καλλιτεχνών και οι προσωπικότητες του κόσμου του θεάματος, όπως η Ζοζεφίν Μπέικερ, συμμετέχουν ενεργά στην παρισινή καλλιτεχνική ζωή. Από την άγνοια μέχρι την αναγνώριση, καμία άλλη έκθεση δεν έχει προβάλει αυτή τη μακρά διαδικασία συνεργασίας μοντέλου και καλλιτέχνη, που ενώθηκαν σε μια κοινή προσπάθεια για να επιτύχουν έναν κεντρικό διάλογο στις εικαστικές τέχνες και για να υποστηρίξουν τον εκδημοκρατισμό των τεχνών.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Λάμψη και αθλιότητα της πορνείας
Το θέμα της πορνείας στην ευρωπαϊκή τέχνη παρουσιάζει το παρισινό Μουσείο Ορσέ, με μια εντυπωσιακή έκθεση. Μεγάλοι ζωγράφοι, από τον Μανέ μέχρι τον Πικάσο, εμπνέονται από τις γυναίκες του αγοραίου έρωτα στο...
Λάμψη και αθλιότητα της πορνείας
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Σόνια και Ρομπέρ Ντελονέ: ζευγάρι στην πρωτοπορία
Διπλή έκθεση για δύο μεγάλους καλλιτέχνες, τη Σόνια και τον Ρομπέρ Ντελονέ, παρουσιάζουν με ιδιαίτερη προβολή δύο μεγάλα παρισινά μουσεία. Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Παρισιού αφιερώνει στη Σόνια Ντελονέ...
Σόνια και Ρομπέρ Ντελονέ: ζευγάρι στην πρωτοπορία
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Τα ονειρικά χρώματα του Μάη
Mια γοητευτική έκθεση με τίτλο «Ναμπί και διακοσμητικές τέχνες» παρουσιάζει για πρώτη φορά στη Γαλλία το παρισινό Μουσείο του Λουξεμβούργου, προβάλλοντας έργα ενός σημαντικού εικαστικού ρεύματος που...
Τα ονειρικά χρώματα του Μάη
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Τα χρώματα της οδύνης και της γαλήνης
Ενα εντυπωσιακό αφιέρωμα στη νεανική περίοδο του μεγάλου Πάμπλο Πικάσο φιλοξενεί το γαλλικό μουσείο, με περισσότερα από 300 έργα, της περίφημης μπλε και της ροζ περιόδου, που από τη μια εκφράζουν σκοτεινά...
Τα χρώματα της οδύνης και της γαλήνης
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Oταν οι ντανταϊστές ανακάλυψαν την Αφρική
«Το μαύρο τραβά το φως» έγραφε το 1917 ο Τριστάν Τζαρά, ο οποίος μαζί με άλλους πρωτοποριακούς καλλιτέχνες της εποχής απέρριψε τα κυρίαρχα ιδανικά της δυτικής τέχνης, αναζητώντας πηγή έμπνευσης σε πιο...
Oταν οι ντανταϊστές ανακάλυψαν την Αφρική
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο ζωγράφος των ισχυρών του 17ου αιώνα
Μια εντυπωσιακή έκθεση παρουσιάζει το παρισινό Μουσείο του Λουξεμβούργου που βρίσκεται στον κήπο του Λουξεμβούργου και στεγάζεται σε ένα ωραίο παλάτι, που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Μαρίας των Μεδίκων. Η...
Ο ζωγράφος των ισχυρών του 17ου αιώνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας