Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η «σιδηρά κυρία» της γλυπτικής

Ναταλία Μελά: 1923 - 2019

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η «σιδηρά κυρία» της γλυπτικής

  • A-
  • A+
Εγγονή του Παύλου Μελά, σύζυγος του αρχιτέκτονα Αρη Κωνσταντινίδη, η πρωτοποριακή γλύπτρια άφησε το αποτύπωμά της στη σύγχρονη ελληνική τέχνη, αναδεικνύοντας τις ιδιότητες των μετάλλων που μεταμόρφωνε σε πολεμιστές, μυθικούς ήρωες, γυαλιστερούς πετεινούς και οξυδωμένες κατσίκες.

Δυναμική σαν το σίδερο και την πέτρα των γλυπτών της, πρωτοποριακή στο επαναστατικό πνεύμα της δεκαετίας του '60, περήφανη για την καταγωγή της, ούσα εγγονή του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη, σύζυγος του σπουδαίου αρχιτέκτονα Αρη Κωνσταντινίδη, χωρίς ποτέ να μείνει στη σκιά του, η Ναταλία Μελά, που άφησε το αποτύπωμά της στην σύγχρονη ελληνική τέχνη, έφυγε πλήρης ημερών σε ηλικία 96 ετών, το πρωί της Κυριακής. Η κηδεία της θα γίνει αύριο, στις 2 μ.μ., στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών.

Οι προτομές του Στέφανου Δραγούμη και της Κυβέλης στην Αθήνα, του Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη, της Μπουμπουλίνας στις Σπέτσες, η «Οικογένεια» από σιδερένιες κατσίκες στον Κήπο του Προεδρικού Μεγάρου, οι πολεμιστές, οι μυθικοί ήρωες, αλλά και ένας κόσμος από παιχνιδιάρικα γυαλιστερά κοκόρια και περιστέρια, «οξυδωμένα» κριάρια και ταύρους, είναι ορισμένα μόνο από τα εμβληματικά έργα της σε δημόσιους χώρους και σε ιδιωτικές συλλογές.

Χάρτινος πετεινός

Αντισυμβατική, με ανεξάντλητη ενέργεια και έμπνευση, η Ναταλία Μελά -Νάτα όπως την αποκαλούσαν οι δικοί της- γεννήθηκε το 1923 και μεγάλωσε σε μεγαλοαστικό περιβάλλον, σε μια οικογένεια με ιστορικές ρίζες. Από νεαρή ηλικία έδειξε τον ανεξάρτητο χαρακτήρα της και, παρότι την προόριζαν για τη Νομική, το 1942 γράφεται στην Καλών Τεχνών, όπου σπούδασε με δασκάλους τον Δημητριάδη και τον Τόμπρο, ενώ έπαιρνε μαθήματα και από τον Απάρτη. «Διάλεξα τη γλυπτική, γιατί μου φάνηκε εύκολο! Οι γονείς μου με προόριζαν για οικοδέσποινα με μια σειρά μαργαριτάρια στον λαιμό. Απείχα από το μοντέλο. Αλλωστε, ζήλευα τα αγορίστικα προνόμια του αδελφού μου, ξέφευγα από τα γυναικεία μέτρα», έχει πει στο «Βήμα».

Τράγος από χάλυβα

Στην Κατοχή εντάχθηκε στο ΚΚΕ -μάλιστα τότε την αποκαλούσαν... «βασιλοκομμουνίστρια»- και αποχώρησε μετά τον θάνατο του Κίτσου Μαλτέζου, που ήταν φίλος της. Μετά την αποφοίτησή της από τη σχολή, για ένα διάστημα συνεργάστηκε με τον Δημήτρη Πικιώνη για τη στήλη στον τάφο του Μητροπολίτη Χρύσανθου και αργότερα για το Μνημείο Πεσόντων στο Λεόντιο της Νεμέας. Παράλληλα, τη δεκαετία του '50, το εργαστήρι της στον τελευταίο όροφο ενός σπιτιού στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας και, αργότερα, σε έναν πρώην στάβλο στην οδό Μουρούζη, έγινε κέντρο καλλιτεχνικών ζυμώσεων, καθώς μαζεύονταν εκεί, μεταξύ άλλων, ο Νίκος Εγγονόπουλος, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Ανδρέας Εμπειρίκος και ο Γιάννης Μόραλης.

Καθοριστική για τη Ναταλία Μελά ήταν η παραμονή της στο Παρίσι, όπου επηρεάστηκε από την αφηρημένη τέχνη και στράφηκε στη χρήση του μετάλλου και ready made υλικών. Εβλεπε την τέχνη σαν παιχνίδι, τη δυσκολία σαν πρόκληση και δεν άφηνε στους άλλους την «αντρική δουλειά», δηλαδή την οξυγονοκόλληση ή το σμίλευμα της πέτρας, αποφεύγοντας το πρόπλασμα και το καλούπι.

Ευγενής Ακρίτας

Το 1963, έκανε την πρώτη της ατομική έκθεση στον Ζυγό, συμμετείχε σε διεθνείς διοργανώσεις όπως η Μπιενάλε του Σάο Πάολο στη Βραζιλία το 1965, το 2008 το Μουσείο Μπενάκη τής οργάνωσε αναδρομική έκθεση, ενώ η Ακαδημία Αθηνών τη βράβευσε το 2011. «Η τέχνη είναι ανακούφιση. Μας εμπνέει και μας κάνει αισιόδοξους. Μας ελαφραίνει την καρδιά», είχε πει στην «Καθημερινή» με την ευκαιρία της έκθεσής της «Τα χάρτινα», το 2012, στην γκαλερί «Σκουφά».

Τα καλοκαίρια της τα περνούσε στις Σπέτσες, στο σπίτι που ασφαλώς είχε φτιάξει ο Αρης Κωνσταντινίδης, όπου κολυμπούσε με επιδόσεις πρωταθλητή, έκανε βόλτες με το αγαπημένο της τρίκυκλο και απολάμβανε τα τσιγάρα της, όταν δεν κρατούσε τα εργαλεία της γλυπτικής. Με τον Κωνσταντινίδη, τον αρχιτέκτονα των Ξενία, παντρεύτηκαν το 1951 και απέκτησαν δυο παιδιά. Οπως έλεγε στα «Νέα», η σχέση τους ήταν αλληλοϋποστήριξης και αλληλοκριτικής: «Μου έκανε σκληρή κριτική και μου άνοιξε πόρτες, επειδή εγώ μέχρι τότε δούλευα ακαδημαϊκά και βαρετά», έλεγε γι' αυτόν στα «Νέα». «Με βοήθησε να ανοίξω τα μάτια μου και να κάνω κάτι καινούργιο».

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Το «Εnigma» του Κωστή Γεωργίου
Ο Κωστής Γεωργίου παρουσιάζει στη Θεσσαλονίκη περίπου 110 ζωγραφικά έργα και 40 γλυπτά, παλαιότερη αλλά και νέα δουλειά του. Ανάμεσά τους, υπάρχουν και γλυπτικές εγκαταστάσεις με τους γνωστούς κόκκινους...
Το «Εnigma» του Κωστή Γεωργίου
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Εβαλα την ανθρωπιά πριν από την τέχνη»
Η τέχνη ήταν πυξίδα ζωής, υπαρξιακό ζήτημα, επικοινωνία με τον κόσμο, όχημα έκφρασης κοινωνικών ζητημάτων για τον σπουδαίο, διεθνώς αναγνωρισμένο, γλύπτη Θεόδωρο Παπαδημητρίου -γνωστός ως Θόδωρος- ο οποίος...
«Εβαλα την ανθρωπιά πριν από την τέχνη»
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ενα «τάμα» για τον Χαλεπά
Η Τήνος κινητοποιείται για τον Γιαννούλη Χαλεπά, τον πρωτοποριακό, ιδιοφυή γλύπτη της που έδωσε αέναη μορφή στο λευκό μάρμαρο. Εκθέσεις σύγχρονων καλλιτεχνών, συναυλίες, νέες εκδόσεις, συζητήσεις, αλλά και...
Ενα «τάμα» για τον Χαλεπά
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Τα δυνατά χέρια του Μαντέλα
Τον Ιούλιο του 2001 ο Νοτιοαφρικανός ηγέτης Νέλσον Μαντέλα ζωγράφισε πέντε δυνατές εικόνες χεριών, απεικονίζοντας, όπως είπε, πώς ο κόσμος «ένωσε τα χέρια του πάνω από κοινωνικούς διχασμούς και εθνικά όρια...
Τα δυνατά χέρια του Μαντέλα
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο Τάκις μαγνητίζει το Λονδίνο
Ο Τάκις, γλύπτης και εφευρέτης μαζί, «μάγος» του μαγνητισμού, του φωτός και του ήχου, από τις πρωτοποριακές φωνές στην Ευρώπη, σαγηνεύει το βρετανικό κοινό με την έκθεση που απλώς έχει το όνομά του: «Τakis».
Ο Τάκις μαγνητίζει το Λονδίνο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Γκρέμισε τα σύνορα ζωγραφικής και γλυπτικής
Tα χρώματα ήταν οι «βιταμίνες» του, το ψαλίδι και το χαρτί τα «παιχνίδια» του, όπως μου έλεγε στις συζητήσεις μας για την «Ελευθεροτυπία» ο Παύλος Διονυσόπουλος, ο διεθνής εικαστικός Pavlos, ο καλλιτέχνης των...
Γκρέμισε τα σύνορα ζωγραφικής και γλυπτικής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας