Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
100 χρόνια Bauhaus
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

100 χρόνια Bauhaus

  • A-
  • A+
Ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Σταύρος Σταυρίδης και ο ακτιβιστής αρχιτέκτονας Φλόριαν Kολ εξηγούν γιατί είναι τόσο επίκαιρο σήμερα το κίνημα που πάντρεψε την αρχιτεκτονική με τις τέχνες, σε πνεύμα συνεργατικότητας και κοινής ζωής.

Το κίνημα των Κοινών, η πρόταση αρχιτεκτόνων και καλλιτεχνών για την αστική ανάπτυξη, που στηρίζεται στις αρχές του Bauhaus, είναι το θέμα της διάλεξης που θα δώσουν αύριο ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Σταύρος Σταυρίδης και ο ακτιβιστής αρχιτέκτονας Florian Köhl, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων που οργανώνει στην Αθήνα το ινστιτούτο «Γκέτε» με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη δημιουργία του κινήματος που «πάντρεψε» την αρχιτεκτονική με τις υπόλοιπες τέχνες και έφερε στο προσκήνιο τη λειτουργικότητα.

Οι δύο ομιλητές, ο ένας στην Αθήνα και ο άλλος στο Βερολίνο, έχουν ενεργό ρόλο σε κινήσεις που διαμορφώνουν νέες πρακτικές στη χρήση του χώρου και, μέσω της «Εφ.Συν.», δίνουν μια πρώτη γεύση από τις προτάσεις που θα παρουσιάσουν.

Σταύρος Σταυρίδης, Florian Köhl

«Οι ιδρυτικές αρχές του Bauhaus έχουν ενδιαφέρουσες αντιστοιχίες με τις αξίες των κινημάτων που σήμερα προωθούν την υπεράσπιση των Κοινών», μας εξηγεί ο Σταύρος Σταυρίδης και προσθέτει: «Η προγραμματική στόχευση στη δημιουργία μιας κοινότητας καλλιτεχνών και χειροτεχνών, που θα δημιουργήσουν από κοινού τα μεγάλα έργα του μέλλοντος, ήταν σε αντίθεση με τον ελιτισμό της ακαδημαϊκής τέχνης. Γι' αυτό από την αρχή της λειτουργίας της η σχολή διαμόρφωσε ένα περιβάλλον συνεργατικότητας και κοινής ζωής».

Ινστιτούτο «Γκέτε»

Υπογραμμίζει πως στις οραματικές στοχεύσεις του W. Gropius, ιδρυτή του Bauhaus, περιλαμβανόταν και η ιδέα της «συνεργατικής πόλης», που θα στέγαζε την κοινωνία του μέλλοντος με βάση τις ανάγκες των πολλών και όχι τους νόμους της αγοράς. «Ο Hannes Meyer, που τον διαδέχτηκε, είδε το έργο του στην προοπτική μιας νέας σοσιαλιστικής κουλτούρας που θα έκφραζε τις αξίες μιας συλλογικά οργανωμένης κοινής ζωής «θέτοντας τις ανάγκες του λαού πάνω από την ανάγκη για πολυτέλεια».

Η ιστορία του Bauhaus είναι όμως γεμάτη από αντιφάσεις. Η κοινωνική στράτευση κάποιων μελών του και τα κοινωνικά τους οράματα, λόγοι για τους οποίους πολεμήθηκε λυσσαλέα από τη συντηρητική Γερμανία και έκλεισε τελικά από τους ναζί, συνυπήρχαν με διδασκαλίες και πρακτικές περισσότερο προσανατολισμένες στην ατομική δημιουργικότητα και τον εσωτερισμό», επισημαίνει ο Σταύρος Σταυρίδης και καταθέτει την άποψή του για το εργαστήριο LUDD Makerspace που δραστηριοποιείται στην Αθήνα.

«Απ’ όσο ξέρω, έχει ένα πολύ ενδιαφέρον πρόγραμμα συλλογικής εκπαίδευσης και δημιουργικότητας που θυμίζει σε πολλά τις αρχικές στοχεύσεις του Bauhaus. Ιδιαίτερα άξιοι παλιοί μου φοιτητές το διοργάνωσαν και πιστεύω στη δυναμική των οραμάτων τους. Βέβαια χρειάζεται προσοχή όταν χρησιμοποιούμε λέξεις όπως "καινοτομία" και "εξορθολογισμός". Καινοτομία για ποιο στόχο, σε ποιων τις ανάγκες και τα όνειρα συνηγορώντας;

Οι ελπίδες του Bauhaus για μια φωτισμένη τάξη βιομηχάνων, που θα υιοθετούσε τις ιδέες της σχολής στην προοπτική της καλυτέρευσης της ζωής όλων, μάλλον δεν ευοδώθηκαν. Η παραγωγή, όσο η κοινωνία, είναι εξαρτημένη από τη λογική του κέρδους και της εκμετάλλευσης, δεν θα κινείται παρά προσανατολισμένη στην κερδοφόρα κατανάλωση.

Καινοτομία ναι λοιπόν, αν διανοίγει ορίζοντες για ένα αλλιώτικο μέλλον. Και βέβαια ξέρουμε πια ότι ο εξορθολογισμός γέννησε και τα μεγάλα έργα του Διαφωτισμού, αλλά και τους εφιάλτες της μαζικής εξομοίωσης και της ισοπεδωτικής λογικής των προτύπων και της αποτελεσματικότητας. Πειραματισμοί, πάντως, που σήμερα αναζητούν εναλλακτικούς δρόμους στη διαχείριση της υλικότητας και των νέων τεχνολογιών είναι απολύτως αναγκαίοι».

Ο Köhl μάς μεταφέρει την εμπειρία από το πρόγραμμα που αναπτύσσεται την τελευταία δεκαπενταετία στη γερμανική πρωτεύουσα και αναφέρει: «Ενα από τα έργα μας είναι το "Laube", μια αρχιτεκτονική που εστιάζει στην κάθετη επέκταση ενός αστικού κήπου στο κέντρο του Βερολίνου. Ακολουθούμε παρόμοιους τρόπους με όσους ασχολούνται με τη διαδικασία της κηπουρικής με τη μορφή κοινής χρήσης, τους γνωστούς αστικούς αγρούς, για να αναπτύξουμε μια ευέλικτη δομή ξύλου και και να ασχοληθούμε με την αρχιτεκτονικής μέσα από τη διαδικασία της αυτο-παραγωγής».

Η πρωτοβουλία μετρά ήδη τέσσερα χρόνια παρουσίας, με τη βοήθεια περισσότερων από 100 εθελοντών. Στο ερώτημα αν μπορεί να μεταφερθεί στην Ελλάδα, λόγω των οικονομικών κυρίως διαφορών με τη Γερμανία, ο F. Köhl είναι κατηγορηματικός: «Μιλάμε για μια πράξη ανταλλαγής ειδικών πόρων μέσα σε μια κοινότητα που είναι ανεξάρτητη από τις οικονομικές ή πολιτιστικές συνθήκες ενός κράτους.

Η σημασία και η ιδέα της κοινής γνώσης, καθώς και η πράξη συνεργασίας, εμφανίστηκαν σε μεγάλες πόλεις παγκοσμίως λόγω της αυξανόμενης πίεσης στον δημόσιο χώρο, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας. Η κοινότητα καθορίζει την κοινή χρήση ενός καθορισμένου χώρου ή ενός προγράμματος.

Η δράση συνεργασίας περιγράφει τη στιγμή της κοινής πράξης, ανεξάρτητα από τον χώρο ή την κοινή ιδέα. Προσφέρει έναν πολύ σημαντικό τρόπο ενίσχυσης της δύναμης της κοινωνίας των πολιτών, είτε ενάντια στην περαιτέρω μείωση των αστικών ικανοτήτων για το δημόσιο πεδίο είτε για νέα μοντέλα εποικοδομητικής και αποτελεσματικής συλλογικής δέσμευσης στην κατασκευή πόλεων».


INFO: Η διάλεξη θα δοθεί αύριο Τρίτη στις 7.30 μ.μ. στο ινστιτούτο «Γκέτε» (Ομήρου 16)

ART - ΝΕΑ
Τα κτίρια ανοίγουν τις πόρτες τους
Ενενήντα πέντε κτίρια στην Αθήνα ανοίγουν αύριο και την Κυριακή τις πόρτες τους στους επισκέπτες και παρουσιάζουν τα «μυστικά» τους, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Open House, που μετρά φέτος την έκτη της...
Τα κτίρια ανοίγουν τις πόρτες τους
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Μεταφέροντας το τοπίο στο δομημένο περιβάλλον
Το Μουσείο Μαστίχας στη Χίο, ένα ξενοδοχείο με θέα στη θάλασσα, μία ιδιαίτερη εξοχική κατοικία στην Τζια, μία μελέτη από ελληνικά χέρια στη Νορβηγία και άλλη μία για διαμόρφωση παραλίας στα Δωδεκάνησα, που...
Μεταφέροντας το τοπίο στο δομημένο περιβάλλον
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
H πορεία της αρχιτεκτονικής μέσα στον χώρο και τον χρόνο
Η αρχιτεκτονική ακολουθεί πάντοτε τη ζωή και την εκφράζει στον χώρο και τον χρόνο. Από την αρχέγονη καλύβα μέχρι τις σημερινές εξελιγμένες τεχνολογικά κατασκευές, ο ρόλος της ήταν ο ίδιος: να στεγάσει την...
H πορεία της αρχιτεκτονικής μέσα στον χώρο και τον χρόνο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Νέοι αρχιτέκτονες χωρίς σύνορα
Κοινωνικό πρόσημο και οικολογικές ευαισθησίες είναι ο κοινός παρονομαστής των πέντε έργων που θα διεκδικήσουν το βραβείο στα ευρωπαϊκά «Οσκαρ» αρχιτεκτονικής, που συνδιοργανώνουν ανά διετία η Ε.Ε. και το...
Νέοι αρχιτέκτονες χωρίς σύνορα
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η κρυφή συνομιλία των υλικών
Βρίσκεσαι μέσα στο γιαπί -η πιο κρίσιμη στιγμή για έναν αρχιτέκτονα, μα και η ωραιότερη, η πιο μαγική. Η στιγμή που κάθε αρχιτέκτονας περιμένει με τόση προσμονή και λαχτάρα. Ο «άγνωστος χώρος» που πριν από...
Η κρυφή συνομιλία των υλικών
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο Ελληνας πολεοδόμος που αναγέννησε τα Σκόπια
Μια έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη και μια σημαντική έκδοση αναδεικνύουν πώς ο διεθνής μας πολεοδόμος σχεδίασε τη νέα πόλη των Σκοπίων μετά τους σεισμούς του 1963, από τους δημόσιους χώρους και τις κοινωνικές...
Ο Ελληνας πολεοδόμος που αναγέννησε τα Σκόπια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας