Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αναδρομική Γιάννη Μόραλη ύστερα από 30 χρόνια

Μουσείο Μπενάκη - Κτίριο οδού Πειραιώς

Π. ΣΠΙΝΟΥ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αναδρομική Γιάννη Μόραλη ύστερα από 30 χρόνια

  • A-
  • A+

«Δεν μπορώ να πιστέψω πως πέρασαν σχεδόν εννέα χρόνια από τον θάνατο του Γιάννη Μόραλη. Toν θυμάμαι στο ατελιέ της Αίγινας, στο σπίτι που σχεδίασε γι’ αυτόν ο αρχιτέκτονας Αρης Κωνσταντινίδης, να ζωγραφίζει ατέλειωτες ώρες...

»Επίμονος, τελειομανής, πάντα όμως ευγενικός και αξιοπρεπής. Οταν όμως πηγαίναμε στη γειτονική ταβέρνα, γινόταν άλλος άνθρωπος, πνευματώδης, γοητευτικός, χαμογελαστός. Μια μέρα τον ρώτησα τι θα έλεγε αν του ζητούσαν να εξηγήσει τη δουλειά του. “Η δουλειά μου είναι αυτή που βλέπετε” μου απάντησε... Απέφευγε τη φλυαρία!»

Η γκαλερίστα Πέγκυ Ζουμπουλάκη έχει πολλές ιστορίες να διηγηθεί για τον σπουδαίο ζωγράφο, με τον οποίο συνδέθηκε με φιλία ζωής. Τα μυστικά των έργων του και του εργαστηρίου του, όμως, θα τα ανακαλύψουν οι επισκέπτες της αναδρομικής εκθεσής του στο Μουσείο Μπενάκη - Κτίριο οδού Πειραιώς, συνέχεια εκείνης που είχε διοργανώσει η Εθνική Πινακοθήκη το 1988.

Περίπου 200 έργα ζωγραφικής, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται πρώτη φορά –ιδιαίτερα τα νεανικά του– και άλλα 200 σχέδια, χαρακτικά, εικονογραφήσεις βιβλίων, συνθέσεις σε κεραμικά πλακίδια, γλυπτά, κοστούμια και μακέτες σκηνικών, φωτογραφίες συνθέτουν την προσωπική και εικαστική βιογραφία ενός ταλαντούχου, ευγενικού και μοναχικού καλλιτέχνη.

Ο τίτλος της έκθεσης, που επιμελείται ο Νίκος Παΐσιος, είναι λιτός: «Γιάννης Μόραλης». Οσοι όμως τον γνώρισαν ή μελετούν το έργο του, μιλούν σε υπερθετικό βαθμό για τον «κλασικό του 20ού αιώνα». «Δεν χρειάζεται να του στήσουμε άγαλμα, το άγαλμά του ήταν ήδη στημένο όταν ζούσε» είπε η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης.

«Ηταν ένας ολοκληρωμένος Ευρωπαίος ζωγράφος. Αναρωτιέμαι όμως γιατί ούτε μια συλλογή στο εξωτερικό δεν έχει έργο του και τι κάνει η ελληνική πολιτεία για να βρει διεθνώς τη θέση που του αξίζει» συμπλήρωσε ο Διονύσης Καψάλης, διευθυντής του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, όπου βρίσκεται το αρχείο Μόραλη.

ΑΡΧΕΙΟ ΜΟΡΑΛΗ ΜΙΕΤ

Στο αίθριο τρία μνημειώδη γλυπτά, ενώ οι εκθεσιακές αίθουσες, χωρισμένες σε ενότητες και με τα χαρακτηριστικά χρώματα της παλέτας του φημισμένου ζωγράφου, όπως το γαλάζιο ή το καφεκκόκινο, ακολουθούν την εξελικτική πορεία του, από τη δεκαετία του 1930 μέχρι τη δεκαετία του 2000: τα φοιτητικά του χρόνια στην Καλών Τεχνών, οι σπουδές του στη Ρώμη και το Παρίσι μαζί με τον επιστήθιο φίλο του Νίκο Νικολάου, τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, η αρχική αναγνώριση από το κοινό, η εκλογή του ως καθηγητή στην ΑΣΚΤ, όπου έγινε θρύλος.

Η συνεργασία του με τη Ραλλού Μάνου, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Κάρολο Κουν, η συμμετοχή του στην Μπιενάλε Βενετίας το 1958, πώς φιλοτέχνησε τις όψεις του ξενοδοχείου «Χίλτον», πώς γεννήθηκαν οι μνημειακές «Επιτύμβιες Συνθέσεις», οι εικόνες που έκανε για την ποίηση του Σεφέρη και του Ελύτη. Πρώτη φορά εκτίθενται φωτογραφίες από το πάντα άψογα τακτοποιημένο εργαστήριό του στην Αθήνα.

«Ο Μόραλης ωρίμασε στην ατμόσφαιρα της γενιάς του ’30. Στο Παρίσι φτάνει το 1937, τη χρονιά που παρουσιάζεται στη Διεθνή Εκθεση η “Γκερνίκα” του Πικάσο. Τη βλέπει αλλά δεν επηρεάζεται. Είναι γνήσιος ο προσανατολισμός του προς τον ελληνικό μοντερνισμό» είπε η Μ. Λαμπράκη-Πλάκα, επισημαίνοντας ότι ο έρωτας και ο θάνατος είναι οι δύο άξονες που κυριαρχούν στο έργο του, όλη του τη ζωή: τα επιτύμβια και τα επιθαλάμια. «Οσο προχωρούσε προς το γήρας τόσο επικρατούσε ο έρωτας. Το αίσθημα που αποπνέει είναι το “μακάριο πένθος”, όπως έλεγε ο Σικελιανός».

Η έκθεση ανοίγει σήμερα για το κοινό και θα διαρκέσει έως τις 5 Ιανουαρίου 2019. Σύντομα θα είναι διαθέσιμη σε δύο γλώσσες (ελληνικά και αγγλικά) ηχητική ξενάγηση (σε κινητά και τάμπλετ) βασισμένη σε 23 επιλεγμένα έργα του Γ. Μόραλη. Επιπλέον, θα πραγματοποιηθούν ξεναγήσεις και εργαστήρια για παιδιά 6-10 χρόνων. Πρωτότυπα είναι και τα χρηστικά και διακοσμητικά αντικείμενα εμπνευσμένα από το έργο του, που βρίσκονται σε όλα τα πωλητήρια του Μουσείου Μπενάκη και στο benakishop.gr.

   

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η ζωή σαν ένα σοβαρό παιχνίδι στο χαρτί
Συγγραφέας, ποιητής, τραγουδοποιός της εποχής του Νέου Κύματος, μα πάνω απ’ όλα ζωγράφος πιστός στο σχέδιο, ο Νίκος Χουλιαράς αντιμετώπισε τη ζωή σαν ένα σοβαρό παιχνίδι, αποτυπώνοντας με απίστευτη ελευθερία,...
Η ζωή σαν ένα σοβαρό παιχνίδι στο χαρτί
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Master and Commander της ελληνικής ζωγραφικής
Θεαματικές σκηνές από ιστορικές ναυμαχίες, εντυπωσιακές πυρπολήσεις, φουρτου­νιασμένες θάλασσες αλλά και ειδυλλιακά λιμάνια. Η έκθεση στο Ιδρυμα Θεοχαράκη φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον «πατέρα της ελληνικής...
Master and Commander της ελληνικής ζωγραφικής
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ελληνική τέχνη στη διεθνή αγορά
Στη διεθνή αγορά τέχνης Ελληνες καλλιτέχνες. Συγκεκριμένα, η δημοπρασία του οίκου Sotheby’s «Τέχνη του 20ού αιώνα – Μια διαφορετική οπτική», που θα γίνει στις 14 Νοεμβρίου στο Λονδίνο περιλαμβάνει δύο...
Ελληνική τέχνη στη διεθνή αγορά
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Από την Καρδαμύλη ώς τη Λήμνο
«Μικρογραφίες» είναι ο τίτλος της έκθεσης που παρουσιάζεται στο Οχυρό Συγκρότημα Πύργων Τρουπάκηδων-Μούρτζινων στην Παλαιά Καρδαμύλη του Δήμου Δυτικής Μάνης. Η ιστορία των κτιρίων που φιλοξενούν την έκθεση...
Από την Καρδαμύλη ώς τη Λήμνο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ωραίος ως Εγγονόπουλος!
Η έκθεση του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή «Με τα χρώματα του λόγου και τον λόγο των χρωμάτων» αποκαλύπτει μέσα από έργα τέχνης και ποίηση τον πληθωρικό και αινιγματικό κόσμο του πρωτοποριακού...
Ωραίος ως Εγγονόπουλος!
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Το άυλο σύμπαν του Νίκου Αλεξίου
Πέντε χρόνια συμπληρώθηκαν φέτος από τότε που έφυγε πρόωρα από τη ζωή, μόλις στα 51 του, ο Νίκος Αλεξίου, πρωτοποριακός εικαστικός, από τους σημαντικότερους της γενιάς του. Στην γκαλερί CAN, μια εγκατάσταση με...
Το άυλο σύμπαν του Νίκου Αλεξίου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας