Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας κλασικός της αφαίρεσης στον Πόρο

Από την ενότητα «Η θέα»

ΠΑΝΙΑΡΑΣ

Ενας κλασικός της αφαίρεσης στον Πόρο

  • A-
  • A+

Φίλος του Μαγκρίτ και του Ερνστ, με εκθέσεις από τη Νέα Υόρκη ώς την Τεχεράνη, συνδύασε τη φόρμα των κλασικών γλυπτών με τη λιτότητα της αφαίρεσης και αποθέωσε το χρώμα βάζοντας την προσωπική του σφραγίδα στη σύγχρονη διεθνή πρωτοπορία. Μια διπλή έκθεση, η πρώτη που διοργανώνεται μετά τον θάνατό του, με πρωτοβουλία της Τατιάνας Σπινάρη-Πολλάλη, αφουγκράζεται την αμφιθυμία και τα τοπία της μνήμης του Κώστα Πανιάρα με επιλεγμένα έργα του από το 1960 ώς το 2014

Η διπλή έκθεση-φόρος τιμής στον Κώστα Πανιάρα (1934-2014), η πρώτη που διοργανώνεται μετά τον θάνατο του πρωτοπόρου καλλιτέχνη, παρουσιάζεται στον Πόρο το καλοκαίρι. Εφτά επιζωγραφισμένα γλυπτά από την ενότητα «Αφροδίτη», που δούλευε το διάστημα 2012-2014, εκτίθενται για πρώτη φορά στο Αρχαιολογικό Μουσείο στην έκθεση «Αμφιθυμία της μνήμης».

Στην γκαλερί Citronne στήνονται τα «Τοπία της μνήμης», με τον «Σεβαστιανό», το γλυπτό σε φυσικό μέγεθος, να κυριαρχεί ανάμεσα στα επιλεγμένα έργα από το 1960 έως το 2014. Με διεθνή καριέρα, φίλος του Ρενέ Μαγκρίτ και του Μαρξ Ερνστ, γνωστός στον κύκλο των σουρεαλιστών, ο Κώστας Πανιάρας από το Κιάτο της Κορινθίας έζησε στο Παρίσι από τα μέσα της δεκαετίας του ’50 έως τα μέσα του ’70, παρουσίασε έργα του από τη Νέα Υόρκη έως την Τεχεράνη, ταξίδεψε σε Ευρώπη, Αμερική, Περσία και έβαλε την προσωπική σφραγίδα του στη σύγχρονη διεθνή πρωτοπορία.

«Αισθάνομαι περήφανη για τη διπλή έκθεση γιατί δεν υπάρχουν πολλοί Ελληνες καλλιτέχνες που διέγραψαν την πορεία του Κώστα Πανιάρα. Τα έργα του υπήρχαν στο ΜΟΜΑ από τότε που ήταν 30 ετών. Εχουμε αναφορές σε εφημερίδες της Νέας Υόρκης που τον συγκρίνουν με τους πρωτοπόρους της εποχής» λέει η Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη, δρ Ιστορίας της Τέχνης και διευθύντρια της γκαλερί Citronne.

Για έκτη συνεχή χρονιά η αίθουσα τέχνης του Πόρου συνεργάζεται με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων για την κοινή έκθεση εντός του Αρχαιολογικού Μουσείου Πόρου όπου τα έργα των σύγχρονων καλλιτεχνών συνδιαλέγονται με εκείνα της αρχαιότητας. Η συνεργασία πραγματοποιείται με επιτυχία στο πλαίσιο της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων που γιορτάζεται στις 18 Μαΐου. Την επομένη ημέρα (19/5) θα γίνουν τα εγκαίνια των εκθέσεων που οργανώνονται με την υποστήριξη της συντρόφου του, Μέτας Πανιάρα, στους δύο χώρους αντίστοιχα.

Οι καλλιτέχνες που παρουσιάζονται σε μουσείο και γκαλερί είναι συνήθως διαφορετικοί. Φέτος ωστόσο η διπλή έκθεση είναι αφιερωμένη στον διεθνή Κώστα Πανιάρα, ο οποίος μέσα από τους δρόμους της αφαίρεσης και με το προσωπικό καλλιτεχνικό του ύφος προσέγγισε τη βαριά ελληνική πολιτιστική κληρονομιά με έργα τα οποία εντάχθηκαν στη διεθνή πρωτοπορία. Παράλληλα αποθέωσε το χρώμα, βασικό στοιχείο της ζωγραφικής και των γλυπτικών συνθέσεων που έκανε επεμβαίνοντας στη φόρμα κλασικών έργων και δημιουργώντας τελικά καινούργια που επιδέχονται διαφορετική ερμηνεία.

Ο Κώστας Πανιάρας πίστευε στο αξίωμα της τέχνης του 20ού αιώνα και στην επανάσταση που έφερε ο Marcel Duchamp με τα ready made. Οπως ο ίδιος είχε πει, «στην τέχνη επιτρέπονται τα πάντα... Ζωγράφισα πάνω στα αρχαία αντίγραφα για να τα εντάξω στην ίδια τη ζωγραφική».

«Διοργανώνουμε διπλή έκθεση του ίδιου καλλιτέχνη μόνο όταν υπάρχει λόγος. Τα έργα του Κώστα Πανιάρα στην αίθουσα τέχνης λειτουργούν συμπληρωματικά με εκείνα που παρουσιάζονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο. Είναι αξιοσημείωτο ότι στην έκθεση "Η αμφιθυμία της μνήμης" οι επισκέπτες θα δουν για πρώτη φορά την ενότητα "Αφροδίτη" που δούλευε πριν από τον θάνατό του και δεν έχει ξαναπαρουσιαστεί. Ο Πανιάρας ξεκίνησε με τα επιζωγραφισμένα γλυπτά από τη δεκαετία του '80. Πάντα τον ενδιέφερε ο διάλογος με την αρχαιότητα μέσω των κακοποιημένων γύψινων αντιγράφων των συμβόλων της αρχαιότητας» λέει στην «Εφ.Συν.» η Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη, συνεπιμελήτρια της έκθεσης στο Αρχαιολογικό Μουσείο μαζί με τη Μαρία Γιαννοπούλου, δρα Αρχαιολογίας της ΕΦΑ Πειραιώς και Νήσων. «Από τα σημαντικά θέματα που διαπραγματεύεται η έκθεση είναι η ιστορία της αμφιθυμίας του σύγχρονου καλλιτέχνη με την αρχαιότητα.

Ο Πανιάρας είναι διεθνής. Εζησε περισσότερα από 20 χρόνια στο Παρίσι. Διοργάνωσε εκθέσεις σε συνεργασία με τον Αλέξανδρο Ιόλα στην Αμερική, ταξίδεψε και εξέθεσε στην Τεχεράνη. Ηταν καλλιτέχνης που βγήκε από τα γεωγραφικά όρια της χώρας μας. Η αμφιθυμία της μνήμης του καλλιτέχνη όμως από τη μια σε κάνει περήφανο για την καταγωγή που κουβαλάς εντός σου και από την άλλη σε βαραίνει. Νομίζω ότι με αυτό το σκεπτικό δούλεψε για πολύ καιρό στην καριέρα του. Στα γλυπτά του από τη μια διχοτομεί τα έργα και από την άλλη τα πολλαπλασιάζει, όπως το κεφάλι της "Υγείας"».

Η διπλή έκθεση είναι φόρος στη μνήμη του Κώστα Πανιάρα; ρωτάμε την Τατιάνα Σπινάρη. «Ο Πανιάρας είναι πολύ σημαντικός σύγχρονος καλλιτέχνης. Πάντα θαύμαζα τη δουλειά του. Γνωριζόμασταν προσωπικά και συχνά σκεφτόμασταν το ενδεχόμενο της έκθεσης. Ηθελα λοιπόν πολύ να την κάνω.

»Ηταν φίλος του Μαρξ Ερνστ, του Ρενέ Μαγκρίτ και πολλών σουρεαλιστών, γνωρίστηκε με τον Τζακομέτι και με όλη την πρωτοπορία του Παρισιού στα τέλη του '50 - αρχές '60, τότε που η δουλειά του πήρε ουσιαστικά τη στροφή προς την αφαίρεση. Το μη παρασταστικό κίνημα τον επηρέασε βαθύτατα. Ωστόσο βλέποντας κανείς τα πρώτα παραστατικά έργα του, όπως τις ακουαρέλες που εκθέτουμε στη Citronne, διαπιστώνει ότι πάντα είχε την τάση προς την αφαίρεση η οποία εντείνεται με την παραμονή του στο Παρίσι. Παράλληλα τον ενδιαφέρουν τα ψηφιδωτά της Ραβένας και τα χρώματα, τα μπλε, τα χρυσά, τα κόκκινα βυζαντινά που ενσωματώνει στα έργα του».

Στην ατομική του έκθεση στη Citronne οι επισκέπτες θα δουν μια συμπληρωματική ενότητα. «Ορισμένα επιζωγραφισμένα γλυπτά, όπως το γνωστό "Ο Σεβαστιανός" σε φυσικό μέγεθος, το οποίο επηρεάζεται από τις εικόνες των Κούρων της αρχαιότητας. Σε αυτό βλέπουμε ολόκληρη την πολιτισμική παράδοση από την αρχαιότητα, τα χρόνια του χριστιανισμού μέχρι τη σύγχρονη τέχνη» μας λέει η Τατιάνα Σπινάρη και όπως γράφει στο εισαγωγικό κείμενο του καταλόγου: «Στην αίθουσα τέχνης παρουσιάζουμε μια ευρύτερη ενότητα, χρονικά και θεματικά, η οποία περιλαμβάνει επιζωγραφισμένα γλυπτά, από κοινού με δισδιάστατα ζωγραφικά έργα σε καμβά και χαρτί. Με αυτόν τον τρόπο, τα εκτιθέμενα έργα εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο της καλλιτεχνικής του δημιουργίας. Αλλωστε, ο καλλιτέχνης θεωρεί τα επιζωγραφισμένα γλυπτά ως ζωγραφικά έργα· δηλαδή, τα αντίγραφα των γλυπτών αποτελούν μία άλλη ζωγραφική επιφάνεια. Στην γκαλερί, επομένως, παρουσιάζονται μαζί ζωγραφικά έργα σε καμβά και σε γλυπτική επιφάνεια, όπως συνήθιζε ο ίδιος.

»Η έκθεση "Τοπία της μνήμης" λοιπόν περιλαμβάνει τρεις επιμέρους ενότητες. Η πρώτη παρουσιάζει ορισμένα από τα τελευταία έργα του τα οποία ανήκουν στη μεγάλη ενότητα “Η θέα”, μια οπτική αναδρομή στον χώρο και στον χρόνο, με αναφορές σε προσωπικές μνήμες τοπίων.

Κυριαρχούν η θάλασσα του Κορινθιακού κόλπου, η φύση και ο ουρανός, νοερές εικόνες από τον τόπο της καταγωγής του. Η δεύτερη περιλαμβάνει επιζωγραφισμένα γλυπτά, στο πνεύμα και την αντίληψη που συναντούμε και στο Αρχαιολογικό Μουσείο. Τα πρώτα επιζωγραφισμένα γλυπτά χρονολογούνται από την αρχή της δεκαετίας του 1980 και χειρίζονται, σχεδόν αποκλειστικά, θέματα μνήμης: «Η μνήμη» (1984), « Η μνήμη της νύχτας» (1984), «Τριπλή μνήμη της Σικυώνας» (1984). Πολλά από τα έργα αυτά επανεμφανίζονται στις επόμενες δεκαετίες, επί παραδείγματι ο «Σεβαστιανός» (1985 και 1993) -μερικές φορές με μια δραματική μεταμόρφωση, όπως το πλήρες, αλλά διχοτομημένο κεφάλι του Αλεξάνδρου (1983). Τέλος, η τρίτη υπο-ενότητα εκθέτει παλαιά έργα τα οποία δείχνουν φανταστικά τοπία και αφηρημένες φόρμες. Διαπιστώνεται η σταδιακή απομάκρυνση από το συγκεκριμένο, νατουραλιστικό στοιχείο στην αφαίρεση.

Τα έργα αυτά, λιγότερο ή και καθόλου γνωστά στην Ελλάδα, δείχνουν το νήμα μιας καλλιτεχνικής πορείας ώς την καταληκτική της φάση. Στα έργα της δεκαετίας 1960 διακρίνεται επίσης το στοιχείο του “τυχαίου”, ένα πραγματικό συγκεκριμένο υλικό το οποίο εντάσσεται και αναπλάθεται μέσα στην καλλιτεχνική δημιουργία».

Τα έργα του Κώστα Πανιάρα χαρακτηρίζονται από χειρονομιακή γραφή, ρευστότητα, μνημειακή διάσταση και έντονα χρώματα, μονοχρωματικά κόκκινα ή με έντονες αντιθέσεις που έλκουν τον θεατή να εστιάσει στις αναζητήσεις του καλλιτέχνη.

ΤΑΤΙΑΝΑ ΣΠΙΝΑΡΗ-ΠΟΛΛΑΛΗ

«Με ενδιαφέρει ο παιδαγωγικός ρόλος της Citronne»

Η λειτουργία της γκαλερί Citronne στον Πόρο είναι σημείο αναφοράς και συνάντησης για καλλιτέχνες, επιμελητές, συλλέκτες, φιλότεχνους κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Με 13 χρόνια λειτουργίας υπό τη διεύθυνση της Τατιάνας Σπινάρη - Πολλάλη, δρος Ιστορίας της Τέχνης, συστήνει και παρουσιάζει κυρίως Ελληνες καλλιτέχνες της διεθνούς πρωτοπορίας. Το όνομά της παραπέμπει στο Λεμονοδάσος, που αυτή την εποχή είναι στα καλύτερά του με τα ανθισμένα δέντρα και τις μεθυστικές μυρωδιές, ενώ φιλοξενείται στο οίκημα νησιωτικής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα.
Οι υψηλού επιπέδου εκθέσεις που διοργανώνει όλα τα χρόνια έχουν κερδίσει το στοίχημα. Ωστόσο μια αίθουσα τέχνης έχει πρωτίστως εμπορικό χαρακτήρα. Πώς καταφέρνει να συνδυάζει τα δύο στοιχεία; ρωτάμε την κ. Σπινάρη-Πολλάλη. «Είναι παράδοξο. Η Citronne είναι εμπορικός χώρος, αλλά ποτέ, ειλικρινά, δεν έχω διοργανώσει μια έκθεση για εμπορικούς λόγους.
Με ενδιαφέρει ο παιδαγωγικός ρόλος που μπορεί να παίξει. Θεωρώ ότι μόνο έτσι μπορούν να δημιουργηθούν πετυχημένες εκθέσεις. Ο κόσμος το καλό έργο το βλέπει, το διακρίνει. Τα καλά έργα ενός καλλιτέχνη είναι διαμάντια που λάμπουν». Και προσθέτει: «Η γκαλερί έχει παράδοση πλέον ότι φιλοξενεί ξεχωριστούς καλλιτέχνες και τα καλύτερα έργα τους. Κι αυτό μακροπρόθεσμα λειτουργεί. Για παράδειγμα, στην έκθεση του Κώστα Πανιάρα δείχνουμε έργα-ορόσημα της πορείας του, έργα σημαντικά και σπάνια. Σε αυτό το πλαίσιο και σε συνδυασμό με την έκθεση στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου επιχειρούμε να φωτίσουμε την εικαστική αναζήτηση του σπουδαίου καλλιτέχνη και τη σύνθετη προσωπικότητά του» .

Η γκαλερί Citronne φέτος εστιάζει τις εκθέσεις της στη θεματική «Μνήμη». Στη συνέχεια θα παρουσιάσει την ομαδική έκθεση με τα έργα σύγχρονων καλλιτεχνών. Ο Γιάννης Αδαμάκος, ο Τάσος Μαντζαβίνος, ο Αγγελος Παπαδημητρίου και ο Γιάννης Ψυχοπαίδης συνοικούν με τον Κώστα Πανιάρα και παρουσιάζουν «Οψεις της μνήμης», ο καθένας με τη διαφορετική προσωπική του οπτική και ερμηνεία (21 Ιουλίου - 30 Σεπτεμβρίου 2018).

Info:

  • * «Αμφιθυμία της μνήμης», Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου, παραλία Πόρου, τηλ. 2298 023276.

Διάρκεια 19 Μαΐου - 30 Σεπτεμβρίου.

  • * «Τοπία της μνήμης», γκαλερί Citronne, παραλία Πόρου, τηλ. 2298 022401. Διάρκεια 19 Μαΐου - 14 Ιουλίου.

  

 

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Με ενδιαφέρουν τα θραύσματα που χτίζουν την εικόνα μας»
Το αποτύπωμα του χρόνου στην ύλη και η ανασύνθεσή της με άλλη διάσταση είναι διαχρονικό θέμα το οποίο έχει απασχολήσει πολλούς καλλιτέχνες. Η γλύπτρια Αλεξάνδρα Αθανασιάδη είναι σίγουρα μια εξ αυτών καθώς...
«Με ενδιαφέρουν τα θραύσματα που χτίζουν την εικόνα μας»
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Εξαιρετικά κεραμικά Ιζνίκ και... μοσχάρια στο Θησείο
Το Μουσείο Μπενάκη στο πλούσιο φθινοπωρινό εκθεσιακό πρόγραμμά του θα δείξει στους επισκέπτες του εκθέσεις φωτογραφίας της Αθήνας του 1917, κεραμικής, αφίσες του Λοτρέκ, την πρώτη αναδρομική έκθεση γλυπτικής...
Εξαιρετικά κεραμικά Ιζνίκ και... μοσχάρια στο Θησείο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η θρησκεία της Αμπράμοβιτς
Με νηστεία, διαλογισμό και βουτιές σε παγωμένο νερό προετοίμασε η διάσημη Σέρβα καλλιτέχνιδα τους Ελληνες περφόρμερ που παρουσιάζουν τη δουλειά τους, δοκιμάζοντας τις αντοχές τους (αλλά και των θεατών).
Η θρησκεία της Αμπράμοβιτς
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ο «αιώνιος έφηβος» της Υδρας
Ο ζωγράφος του χρώματος και της ζωής, ο Παναγιώτης Τέτσης, από το 1948 που εξέθεσε για πρώτη φορά στην Πανελλήνια Εκθεση της Αθήνας μέχρι σήμερα, 68 συναπτά έτη, εξακολουθεί να μετουσιώνει την καθημερινή...
Ο «αιώνιος έφηβος» της Υδρας
ART - ΝΕΑ
Τα ερωτήματα για τη φύλαξη παραμένουν
Σχεδόν 100 κάμερες είναι εγκατεστημένες στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο ώστε να παρακολουθείται η κίνηση των επισκεπτών σε όλους τους χώρους. Τι έβλεπε άραγε ο υπάλληλος που βρισκόταν σε βάρδια στην...
Τα ερωτήματα για τη φύλαξη παραμένουν
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Ακούραστος «δρομέας» της γλυπτικής
Αγαπημένος του κοινού, των θεωρητικών της τέχνης και των συλλεκτών, ο Κώστας Βαρώτσος είναι σύγχρονος Ελληνας καλλιτέχνης με διεθνή αναγνώριση. Καινούργιες συνθέσεις μνημειακών διαστάσεων κυρίως από γυαλί και...
Ακούραστος «δρομέας» της γλυπτικής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας