• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.5°C / 28.5°C
    2 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.1°C / 26.1°C
    2 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.3°C / 29.8°C
    2 BF
    48%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 24.7°C
    1 BF
    56%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    3 BF
    44%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.1°C / 27.0°C
    2 BF
    59%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    1 BF
    43%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.6°C / 30.2°C
    1 BF
    37%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 25.5°C / 28.2°C
    5 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.9°C
    4 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.1°C / 26.8°C
    5 BF
    50%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.6°C / 26.7°C
    3 BF
    57%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    2 BF
    44%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.2°C / 27.2°C
    2 BF
    44%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.6°C / 30.0°C
    1 BF
    63%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 31.8°C
    3 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 26.8°C
    4 BF
    47%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.3°C / 26.0°C
    1 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.8°C / 27.8°C
    2 BF
    63%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    1 BF
    33%
Στα σκαλιά της Θεμιστοκλέους

Πίνακας του Τάση Παπαϊωάννου

Στα σκαλιά της Θεμιστοκλέους

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η Θεμιστοκλέους είναι ένας πολύ χαρακτηριστικός δρόμος των Εξαρχείων. Ξεκινάει από την Πανεπιστημίου και σιγά σιγά ανηφορίζει μέχρι να καταλήξει ψηλά στην Καλλιδρομίου και στον λόφο του Στρέφη. Καθώς τον περπατάς παρατηρώντας τα δύο αντικριστά του μέτωπα, είναι σαν να ξετυλίγεται μπροστά σου η ιστορία του κτιριακού πολιτισμού της Αθήνας.

Νεοκλασικά εναλλάσσονται με μεσοπολεμικές πολυκατοικίες, που τα όμορφα έρκερ τους ξεπροβάλλουν πάνω στα πεζοδρόμια, ενώ παραδίπλα συναντάς σύγχρονες πολυκατοικίες, με τα επάλληλα σαν φέτες μπαλκόνια να τεμαχίζουν καθ’ ύψος την επίπεδη επιφάνεια των προσόψεών τους.

Εντονα χρώματα καλύπτουν τους σοβάδες των νεοκλασικών με τους μαρμάρινους εξώστες και τις ωραίες εξώθυρες, ενώ τα μεσοπολεμικά ξεχωρίζουν με τα πελεκημένα αρτιφισιέλ, σήμα κατατεθέν της εποχής τους. Ξύλινα γαλλικά κουφώματα, δίπλα σε ρολά και σε συρόμενες μπαλκονόπορτες αλουμινίου συνθέτουν ένα ιδιόμορφο κολλάζ που διηγείται τις διαδοχικές ιστορικές φάσεις της οικοδομικής τέχνης της πρωτεύουσας. Ενας αρχιτεκτονικός περίπατος στο παρόν, αλλά και στο παρελθόν αυτής της πόλης.

Από την πλατεία Εξαρχείων και πάνω η Θεμιστοκλέους συνεχίζει ως πεζόδρομος, με σκαλιά να διακόπτουν κάθε τόσο την ανηφορική της κλίση, τα οποία πυκνώνουν όσο πλησιάζεις στο τέλος της. Σταδιακά οι προσόψεις γίνονται πολύχρωμες, σαν να βλέπεις από μακριά πίνακες του Jackson Pollock. Τα graffiti πλημμυρίζουν τους τοίχους, τις πόρτες, ακόμη και τα δάπεδα. Ενα πολύχρωμο πέπλο που καλύπτει τα πάντα, σαν να θέλει να διηγηθεί αλλιώς την ιστορία της πόλης. Σαν να θέλει να γκρεμίσει ίσως το σκηνικό της εικονικής ευδαιμονίας της, την ησυχία, τον καθωσπρεπισμό, την ψευδαίσθησή της.

Η Θεμιστοκλέους στη διάρκεια του 24ώρου αλλάζει πρόσωπο. Πάνω της καταγράφεται, εκτός από την αρχιτεκτονική αλληλουχία των κτισμάτων της, ο σύγχρονος σφυγμός της πόλης. Από το πρωί μέχρι το βράδυ θαρρείς πως μεταλλάσσεται σε κάτι άλλο από αυτό που είναι, διαφορετικό και ξένο. Τόσο γρήγορα, τόσο παράξενα.

Προχτές καθώς έφτανα στο γραφείο μου, είδα στα σκαλιά της πολυκατοικίας να κάθεται ένα άγνωστο αγόρι. Πλάι του ήταν ακουμπισμένη μισάνοιχτη η τσάντα του, γεμάτη τετράδια και βιβλία του σχολείου. Ηταν-δεν ήταν 15 χρόνων. Ηταν σκυμμένο πάνω σ’ ένα τετράδιο και κάτι έγραφε, τόσο απορροφημένο που ούτε πρόσεξε ότι πέρασα δίπλα του για να ξεκλειδώσω την εξώπορτα. Εριξα μια κλεφτή ματιά. Δεν έγραφε. Ζωγράφιζε ένα πρόσωπο.

Ενα όμορφο σκίτσο με μολύβι, με έντονες σκιές, που έδειχνε ότι το παιδί αυτό είχε ταλέντο και μεράκι για το σχέδιο. Ο κόσμος δεν υπήρχε γύρω του, οι περαστικοί, εγώ που στεκόμουν ακριβώς δίπλα του. Ηταν βυθισμένο στον δικό του κόσμο. Βρήκε αποκούμπι στα μαρμάρινα σκαλιά και πάσχιζε να ζωγραφίσει το δικό του πρόσωπο, κάποιου φίλου, ένα πρόσωπο της φαντασίας του; Ποιος ξέρει άραγε;

Αλλες μέρες τα πρωινά, έξω από τον παιδικό σταθμό, στο ακριβώς απέναντι νεοκλασικό, 2-3 γυναίκες που δουλεύουν εκεί βγαίνουν για λίγο να ξαποστάσουν. Κάθονται σ’ έναν ελάχιστο χώρο, ανάμεσα στον ωραίο κόκκινο τοίχο του νεοκλασικού και στο άτεχνο μπετονένιο παρτέρι που έφτιαξε ο δήμος τη δεκαετία του ’80 μαζί με τον πεζόδρομο. Κάνουν κανένα τσιγάρο, κουβεντιάζοντας και χαζεύοντας τους περαστικούς, μέχρι να επιστρέψουν γρήγορα γρήγορα να συνεχίσουν την εργασία τους.

Μέσα στον σταθμό ακούγονται χαρούμενες παιδικές φωνές και τραγούδια που ζωντανεύουν ευχάριστα τον δρόμο. Δυο-τρία καρεκλάκια και ο πεζόδρομος μετατρέπεται σε υπαίθριο καθιστικό. Ξαναγίνεται αυτό που ήταν αρχικά οι δρόμοι. Τόποι συνάντησης, συζήτησης, ενημέρωσης, κοινωνικής επαφής. Χώροι δημόσιοι με την κυριολεκτική σημασία της λέξης.

Καθώς έρχεται όμως το απόγευμα και σουρουπώνει, ο δρόμος αποκτά άλλους κατοίκους. Τώρα τα σκαλιά των εισόδων των σπιτιών καταλαμβάνονται από παρέες νεαρών που τα μετατρέπουν στο δικό τους στέκι. Στριφτά τσιγαριλίκια, μπίρες, ποτά, μπάφος… Το σκοτάδι συνωμοτεί, το σκοτάδι αλλάζει τον δρόμο.

Λίγο αργότερα δυνατά ηχεία που κουβαλούν μαζί τους παίζουν στη διαπασών. Ενα διαρκές ντάπα-ντούπα δονεί τον δρόμο, που μετατρέπεται σε τεράστιο ηχητικό σωλήνα, μεταφέροντας τον ήχο μέχρι πάνω στα ρετιρέ και στο δώμα των κατοικιών. Ενας ώρες ώρες αφόρητος θόρυβος από φωνές, κραυγές, μουσικές μπερδεύεται και φτάνει στ’ αυτιά σου δυνατός, βίαιος, ανελέητος.

Η Θεμιστοκλέους μεθάει, φτιάχνεται, μαστουρώνει. Οι απρόσκλητοι βραδινοί επισκέπτες εφορμούν ως άλλοι κατακτητές στη γειτονιά, εγκαθιδρύοντας τους δικούς τους κανόνες στο μισόφωτο. Αδιαφορούν αν στον όροφο μπορεί να ’ναι κάποιος άρρωστος, αν κάποιο παιδί διαβάζει, αν κάποιος άλλος θέλει να κοιμηθεί, αν, αν… Στον πεζόδρομο κυριαρχεί πλέον το σκοτεινό νταλαβέρι.

Οι συμπεριφορές αλλάζουν, συμπιέζονται, πνίγονται. Οι ανθρώπινες σχέσεις δοκιμάζονται, φτάνουν στα όριά τους. Η Θεμιστοκλέους τα βράδια μετατρέπεται σ’ ένα θορυβώδες, σχεδόν εκρηκτικό μπαρ, που δυναμιτίζει την ατμόσφαιρα του πρωινού ήσυχου πεζόδρομου. Στα μάτια των νυχτερινών θαμώνων της ίσως να μοιάζει απλώς με ψεύτικο σκηνικό. Χρώματα, υφές, εσοχές, μπαλκόνια, παράθυρα φαντάζουν ίσως ακατοίκητα στο μισοσκόταδο, δίχως ανθρώπους, δίχως ζωή.

Ο χώρος όσο σκοτεινιάζει γίνεται ολοένα πιο ρευστός, ανεξήγητος, άναρχος. Η φασαρία σταματάει γύρω στις 4 με 5 το πρωί. Μετά από λίγες ώρες η πόλη σιγά σιγά ξυπνά. Σε λίγο οι γονείς θα φέρουν πάλι τα παιδιά τους στον παιδικό σταθμό. Περαστικοί θα ανηφορίζουν και άλλοι θα κατηφορίζουν στις κίτρινες πλακοστρώσεις.

Τα όρια του χρόνου και του χώρου μοιάζουν να μπερδεύονται, να συγχέονται. Γίνονται ρευστά, απροσδιόριστα, ασαφή. Οι αρχιτεκτονικές ετερότητες των κτιρίων της Θεμιστοκλέους θαρρείς και συμπλέουν με τις ετερότητες των ανθρώπων που βιώνουν με τόσο διαφορετικό τρόπο τις κόγχες, τα σκαλιά, τα κατώφλια των σπιτιών της.

Η Θεμιστοκλέους μοιάζει να αφουγκράζεται τη φωνή της πόλης, τα προβλήματά της, τους χτύπους της. Πάνω στα σκαλιά της κάθε μέρα ξεδιπλώνονται οι αντιθέσεις της, τα αδιέξοδα, η ζωντανή και συχνά βίαιη καθημερινότητά της.

*Αρχιτέκτων-καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

 

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η δημόσια αρχιτεκτονική σε διωγμό
Η δημόσια περιουσία και κατ’ επέκταση η δημόσια αρχιτεκτονική μοιάζουν απροστάτευτες μπροστά στην επέλαση του ιδιωτικού, το οποίο εποφθαλμιά ακόμη και υπαίθριους δημόσιους χώρους, πάρκα, λόφους, αρχαιολογικούς...
Η δημόσια αρχιτεκτονική σε διωγμό
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Πάνω σε χνάρια βαδίζουμε
Πάντοτε ο νέος και η νέα αρχιτέκτων έρχονται να πατήσουν, ιδίως στα πρώτα δειλά και αβέβαια βήματά τους, πάνω στο έργο των αρχιτεκτόνων που σκέφτηκαν και έχτισαν πριν απ’ αυτούς.
Πάνω σε χνάρια βαδίζουμε
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Αρχιτεκτονική σύνθεση: τέλος ή αρχή;
Η καινούργια σύνθεση φέρει μέσα της στοιχεία από τις προηγούμενες που έχουμε εκπονήσει, σαν το γονιδίωμα του ζωντανού οργανισμού που τον συνδέει με όλους εκείνους που έχουν προϋπάρξει.
Αρχιτεκτονική σύνθεση: τέλος ή αρχή;
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η Αθήνα των πολυκατοικιών
Στις μέρες μας μια νέα ανάγκη προβάλλει επιτακτική. Η ανακαίνιση των παλαιών πολυκατοικιών, καθώς τα γερασμένα κελύφη χρειάζονται επισκευές, εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων ή ενίσχυση του φέροντος οργανισμού...
Η Αθήνα των πολυκατοικιών
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η Γερά της Τήλου
Λίγο πιο έξω από τα Λιβάδια, το λιμάνι της Τήλου, κι αφού ανηφορίσεις στο ξωκλήσι του Αϊ-Γιάννη, ξεκινάει ένα από τα πιο όμορφα μονοπάτια του νησιού. Χτισμένο παστρικά με μεγάλες πέτρες, το τμήμα προς την...
Η Γερά της Τήλου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας