Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ωραίος ως Εγγονόπουλος!

Εκθεση του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή «Με τα χρώματα του λόγου και τον λόγο των χρωμάτων»

ΠΑΡΙ ΣΠΙΝΟΥ

Ωραίος ως Εγγονόπουλος!

  • A-
  • A+

Αφήνεις τα λευκά κυκλαδίτικα σκαλοπάτια και το γαλάζιο του Αιγαίου και βρίσκεσαι στην παραζάλη των χρωμάτων του Νίκου Εγγονόπουλου καθώς μπαίνεις στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Ανδρου. Οι φωτεινοί πίνακές του να έρχονται σε αρμονική αντίθεση με το μαύρο φόντο στους τοίχους των αιθουσών, ενώ δίπλα τους γλυπτά σαν βιβλία ανοιγμένα προτείνουν επιλεγμένους στίχους του.

Αυτό είναι το υποβλητικό σκηνικό της έκθεσης «Με τα χρώματα του λόγου και τον λόγο των χρωμάτων» που εγκαινιάστηκε το Σάββατο από το Ιδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή -ήταν παρούσα και η κόρη του Εριέττα- και αποκαλύπτει μέσα από 110 έργα και επτά ενότητες τον πρωτοποριακό ζωγράφο και ποιητή, που έδωσε νόημα ελληνικό στον σουρεαλισμό.

Τον ερωτικό, πληθωρικό, αινιγματικό, απόκοσμο Εγγονόπουλο. Τον Εγγονόπουλο της μούσας, του μύθου, των συμβόλων, της φαντασίας, του ονείρου, της αλληγορίας. Τον Εγγονόπουλο μιας Ελλάδας που από την αρχαιότητα και το Βυζάντιο φτάνει ώς τις μέρες μας.

Στεκόμαστε μπροστά στα θαυμάσια έργα του. Η «Μεταθανάτια αυτοπροσωπογραφία» που φιλοτέχνησε μόλις το 1940 -ίδιος με φάντασμα τυλιγμένος σε πέπλο-, ο «Αγιος Χαρίτωνας» με ένα ποτήρι στο μέτωπο, «Ο προπάππους ο Σμιττ» (1966), μέγας γυναικοκατακτητής, «Ενθύμιον κατοχής» (1963) όπου μια κομψή Αθηναία στέκεται μπροστά σε έναν σκελετό με τα σύμβολα των ναζί, ο «Θησεύς» με φουστανέλα να σκοτώνει τον Μινώταυρο (1961), η γυμνόστηθη Πηνελόπη να προσφέρει ελληνικό καφεδάκι στον Οδυσσέα που κρατάει τσιγάρο και μπεγλέρι (1970). Το τελευταίο του έργο, η αισθησιακή «Μεσογειακή μούσα»...

Μια βιτρίνα περιλαμβάνει δακτυλόγραφα από την εμβληματική ποιητική σύνθεση «Μπολιβάρ», ενώ ακούγεται η φωνή του Εγγονόπουλου που απαγγέλλει και σε μια άλλη βρίσκονται μικρά σχέδια κοστουμιών για θεατρικές παραστάσεις - τόσο τελειομανής που έχουν καρφιτσωμένα πάνω τους δείγματα υφασμάτων.

Αναγνωρίσιμοι οι πίνακες του Εγγονόπουλου (1907-1985), όσους όμως κι αν έχεις δει, όσα κι αν έχεις διαβάσει για τη ζωή και το έργο του, η έκθεση και ο περιεκτικός κατάλογος που τη συνοδεύει (εκδ. Μικρή Αρκτος) ξεδιπλώνουν άγνωστες ή λιγότερο γνωστές, πάντα συναρπαστικές πτυχές.

■ Διαβάζουμε στο χρονολόγιο για την περιπέτειά του στα αλβανικά σύνορα το 1941, όταν αιχμαλωτίστηκε από τους Γερμανούς, ενώ κατάφερε να δραπετεύσει και διέσχισε με τα πόδια σχεδόν τη μισή Ελλάδα ώσπου να βρει ασφαλές καταφύγιο.

■ Μαθαίνουμε πώς επηρεάστηκε από τους δασκάλους του, τον Φώτη Κόντογλου ως προς τον βυζαντινό τρόπο και τον Κωνσταντίνο Παρθένη ως προς τη δυτική αισθητική. Στην ποίηση, θεωρούσε τον Διονύσιο Σολωμό τον πρώτο μεγάλο υπερρεαλιστή.

■ Πόση απογοήτευση ένιωσε με τις κριτικές, συγκεχυμένες έως απαξιωτικές, για το πρώτο του ποιητικό έργο «Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν», τα χλευαστικά σχόλια και τις λοιδορίες που δέχτηκε σε ένα κλίμα συντηρητικό -μέχρι κείμενο επιθεώρησης με τίτλο «Δισεγγονόπουλος και Μπιρμπιρίκος» έγινε- αφήνοντάς του βαθύ τραύμα. «Κλείστηκε στον εαυτό του, έγινε μυστικοπαθής, ωστόσο αυτή η αρχική έλλειψη αναγνώρισης δεν τον έκανε να αποκλίνει από την πορεία του», λέει η επιμελήτρια της έκθεσης, Μαρία Κουτσομάλλη.

«Ταυτόχρονα έχει βαθιά σεμνότητα όποτε πρόκειται να εκθέσει έργα του. Οπως έλεγε: "Το έργο τέχνης είναι μια σιγοψιθυριστή εξομολόγηση προς ανθρώπους ευγενικούς"».

■ Πως ο Ανδρέας Εμπειρίκος τον στήριξε ακούραστα, οργάνωσε την πρώτη του έκθεση το 1935. Ο Εγγονόπουλος έλεγε για τον Εμπειρίκο: «Ηταν θαυμάσιος άνθρωπος. Δεν είχε σχέση με τα μικρά της ζωής, δεν ήξερε τις δοσοληψίες τις κακομοίρες», αναφέρει ο διευθυντής του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Ανδρου, Κυριάκος Κουτσομάλλης, στον κατάλογο της έκθεσης.

■ Ο ζωγράφος και ομότιμος καθηγητής του Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Σωτήρης Σόρογκας, που έζησε από κοντά τον Εγγονόπουλο, υπογραμμίζει «τον απεριόριστο σεβασμό» που είχε ο δημιουργός «για την ελληνική πνευματική παράδοση του τόπου, την οποία εννοούσε χωρίς διακοπή».

Στον κατάλογο παραθέτει ένα απόσπασμα συνέντευξης του Εγγονόπουλου: «Προσωπικά δεν πιστεύω στον σουρεαλισμό σαν σχολή. Ομως μου ταιριάζει. Εκείνο που προσπάθησα να κάνω, είναι να τον ανανεώσω με ελληνικά στοιχεία, να προσθέσω σε αυτόν την ελληνική μεταφυσική, να τον ανεβάσω απ' τον απλό μορφασμό, όπου τον έχουν σταματήσει οι Φράγκοι».

 

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Ανδρος, τηλ. 22820- 22444.
 Μέχρι 1η Οκτωβρίου.

 

 

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Master and Commander της ελληνικής ζωγραφικής
Θεαματικές σκηνές από ιστορικές ναυμαχίες, εντυπωσιακές πυρπολήσεις, φουρτου­νιασμένες θάλασσες αλλά και ειδυλλιακά λιμάνια. Η έκθεση στο Ιδρυμα Θεοχαράκη φέρνει ξανά στο προσκήνιο τον «πατέρα της ελληνικής...
Master and Commander της ελληνικής ζωγραφικής
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Οι ζωγράφοι που λάτρεψαν τη γυναίκα
«Αρωμα γυναίκας στην ελληνική ζωγραφική» είναι ο τίτλος της έκθεσης στο Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη σε συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη. Ογδόντα πέντε εξαίρετοι πίνακες της νεοελληνικής ζωγραφικής...
Οι ζωγράφοι που λάτρεψαν τη γυναίκα
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Χρησιμοποιούμε τον υπολογιστή, όπως ο Ρέμπραντ το πινέλο»
Το εμβληματικό δίδυμο της σύγχρονης εικαστικής σκηνής γιορτάζει 50 χρόνια κοινής πορείας στη ζωή και στην τέχνη με την έκθεση «Τhe Beard Pictures» και μας μιλάει για τις... γενειάδες, σημείο των καιρών,...
«Χρησιμοποιούμε τον υπολογιστή, όπως ο Ρέμπραντ το πινέλο»
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Από την Καρδαμύλη ώς τη Λήμνο
«Μικρογραφίες» είναι ο τίτλος της έκθεσης που παρουσιάζεται στο Οχυρό Συγκρότημα Πύργων Τρουπάκηδων-Μούρτζινων στην Παλαιά Καρδαμύλη του Δήμου Δυτικής Μάνης. Η ιστορία των κτιρίων που φιλοξενούν την έκθεση...
Από την Καρδαμύλη ώς τη Λήμνο
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Οταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος στήριζε τους μοντερνιστές
Μια έκθεση με ιστορική, πολιτική και αισθητική σημασία που φέρνει στο προσκήνιο, 100 χρόνια μετά, τη δράση της περίφημης Ομάδας Τέχνη και τις καινοτόμες πρωτοβουλίες του τότε πρωθυπουργού για τις τέχνες.
Οταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος στήριζε τους μοντερνιστές
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Αγιοι και ήρωες του Νίκου Κούνδουρου
Ηταν ένα από τα τελευταία πράγματα που θέλησε και περίμενε στη ζωή του ο Νίκος Κούνδουρος: να γίνει στο Ιστορικό Αρχείο-Μουσείο Υδρας μια έκθεση ζωγραφικής του. Η ιδέα, που πρωτόπεσε στο τραπέζι το 2015, να...
Αγιοι και ήρωες του Νίκου Κούνδουρου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας