Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ζουμ στην ελληνική δεκαετία του ’80

Λεωνίδας Κύρκος, Χαρίλαος Φλωράκης

Nikos Apostolopoulos

Ζουμ στην ελληνική δεκαετία του ’80

  • A-
  • A+

Εκθεση για μια ολόκληρη δεκαετία; Ναι, και μάλιστα όχι για όποια κι όποια, αλλά για εκείνη που λατρεύουμε και απεχθανόμαστε μαζί, τη δεκαετία του ‘80.

Εφερε την Αλλαγή, την ισότητα των δύο φύλων, το ομοφυλοφιλικό κίνημα, περηφανεύεται για το Χημείο, άλλαξε προς το καλύτερο πολλά και είχε άλλα τόσα αρνητικά στην πολιτική και κοινωνική ζωή.

Εδραίωσε τον λαϊκισμό, τον «αυριανισμό», τους «πρασινοφρουρούς», διαμόρφωσε τη νέα τάξη, ενώ διατυπώνεται η άποψη ότι εκεί βρίσκεται η ρίζα για την οικονομική κρίση που περνάμε σήμερα.

Η πιο αμφιλεγόμενη δεκαετία μπαίνει κάτω από τον μεγεθυντικό φακό, χαρτογραφείται, εικονογραφείται, αναλύεται.

Η Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων και η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση συμπράττουν στη διοργάνωση της ιστορικής, πολιτιστικής και αναβιωτικής έκθεσης «GR80s. Η Ελλάδα του Ογδόντα στην Τεχνόπολη» (25 Ιανουαρίου - 12 Μαρτίου 2017).

Ο ανθός εκείνης της δεκαετίας, άντρες και γυναίκες που έζησαν την εφηβεία και τη νιότη τους τότε, σήμερα κάνουν κουμάντο στην πολιτική, τη δημοσιογραφία, τον πολιτισμό, τον αθλητισμό, τις επιστήμες, την τεχνολογία, είναι οι γονείς που μεγαλώνουν τη νέα γενιά.

Τα τριάντα και πλέον χρόνια που έχουν μεσολαβήσει δημιουργούν απόσταση ασφαλείας για να αναστοχαστούμε, να κοιτάξουμε στο μακρινό και αμφιλεγόμενο 1980.

Σ’ εκείνη τη δεκαετία βρίσκονται τα κινήματα στα καλύτερά τους και την ίδια στιγμή ανεμίζουν τα πλαστικά σημαιάκια των συμπολιτών-πελατών των κομμάτων. Μια πρόκληση να αναστοχαστούμε πάνω στη δεκαετία που λατρεύουμε και ανατριχιάζουμε όταν θυμόμαστε την πλαστικούρα, τις ψηλές βάτες και το μαλλιά ντεγκραντέ.

Spyros Staveris

Εκατοντάδες αντικείμενα όλων των ειδών, από πνευματικά και καλλιτεχνικά μέχρι χρηστικά, καταλαμβάνουν το σύνολο του χώρου της Τεχνόπολης που μεταμορφώνεται.

H έκθεση εισάγει τον επισκέπτη στην ελληνική δεκαετία του ’80 από τις τέσσερις θεματικές ενότητες, πολιτική, τέχνες, τρόπος ζωής και τεχνολογία, που αναπτύσσονται στη διαδρομή ανάμεσα στα δεκαοχτώ θεματικά περίπτερα.

Ζητήματα της πολιτικής, κοινωνικής, πολιτιστικής ζωής αναδεικνύονται με σύγχρονο εκθεσιακό τρόπο και παράλληλα φωτίζονται επιστημονικά μέσω των ειδικών Χρονολογίων που βρίσκονται στους τοίχους κάθε Περίπτερου και με τεκμήρια κατατοπίζουν τους επισκέπτες για τα γεγονότα.

Βασικοί επιμελητές είναι ο Βασίλης Βαμβακάς και ο Παναγής Παναγιωτόπουλος.

Οι εμπνευστές της δηλαδή που κατέθεσαν την πρότασή τους την περασμένη άνοιξη στην Τεχνόπολη.

Οι καθηγητές Κοινωνιολογίας και συγγραφείς είναι αυτοί εξάλλου που επιμελήθηκαν το κοινωνικό, πολιτικό, πολιτισμικό λεξικό «Η Ελλάδα στη Δεκαετία του ’80» (πρώτη έκδοση από «Το Πέρασμα» το 2010, δεύτερη από το «Επίκεντρο» το 2014). «Θέλαμε να μιλήσουμε για εκείνη την πολύ αμφιλεγόμενη περίοδο σε ένα ευρύ κοινό.

Να εκλαϊκεύσουμε τη γνώση και την πληροφορία που είχαμε επιστημονικά στην έκδοση.

Από τη δεκαετία του ’80 ξεκινάει αυτό που ζούμε σήμερα, με τα καλά και τα κακά του» λέει στην «Εφ.Συν.» ο Βασίλης Βαμβακάς.

Τις επιμέρους ενότητες έχουν επιμεληθεί καθηγητές, μελετητές, ιστορικοί, συγγραφείς, καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι κ.ά.

Φωτογραφίες, περιοδικά, βιβλία, αφίσες, φέιγ βολάν, χρηστικά αντικείμενα, ρούχα, αξεσουάρ, γουόκμαν, βίντεο, οι πρώτοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και πάσης φύσεως ηλεκτρονικές μηχανές που σήμερα είναι πολύ διαδεδομένες και με άλλο ντιζάιν, αλλά τότε κάνουν την εμφάνισή τους καθώς ο ηλεκτρονικός πολιτισμός που εξαπλώνεται στην Ευρώπη έρχεται πολύ γρήγορα και στην Ελλάδα.

A.Zervou

Σημαίες πολιτικών κομμάτων, μικροπράγματα, μέχρι τροχοφόρα, τα περήφανα δίκυκλα παπάκια και το πράσινο λεωφορείο Πειραιάς-Αθήνα, παίρνουν αυτές τις ημέρες τις θέσεις τους καθώς πραγματοποιείται το στήσιμο της έκθεσης.

Από τα πιο διαφημισμένα περίπτερα είναι η αναβίωση του διαμερίσματος με αναπαράσταση όλων των χώρων, για να μην ξεχνάμε το απόλυτο κιτς του οικογενειακού περιβάλλοντος με τα κλαρωτά καλύμματα, τα σεμέν και τα απίθανα σκρίνια.

Στο Περίπτερο «Βιβλιοθήκη» φιλοξενείται η εκδοτική παραγωγή και θα λειτουργεί ως βιβλιοθήκη.

Η έκθεση πλαισιώνεται από πλήθος εκδηλώσεων συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, επιστημονικές ημερίδες, διαλέξεις, workshops, προβολές ταινιών και τηλεοπτικών σειρών κ.ά.

Επίσης εξαιρετικές φωτογραφίες επαγγελματιών από όλη τη θεματική γκάμα της δεκαετίας του 1980.

Από το καλοκαίρι του 1987 με τους πανηγυρισμούς για τη νίκη της Εθνικής στο Ευρωμπάσκετ μέχρι το πορτρέτο του Μάνου Χατζιδάκι που προσέφερε στην κοινωνία το ιστορικό περιοδικό «Το Τέταρτο», το οποίο διηύθυνε, και εκτός από διάσημος μουσικός αναδείχτηκε σε μοντέρνο διανοούμενο της εποχής, ωστόσο λοιδορήθηκε με απίστευτο μένος από την «Αυριανή».

Πολλά από τα εκθέματα έχουν παραχωρηθεί από επαγγελματίες συλλέκτες, φορείς και μεμονωμένους πολίτες, ενώ καθοριστική συμβολή στη διοργάνωση έχουν οι εθελοντές. Θα κυκλοφορήσει κατάλογος και θα υπάρξει πωλητήριο. 

Βασίλης Βαμβακάς, συνεπιμελητής της έκθεσης:

Υπήρχε η αίσθηση της προοπτικής και της προόδου

• Τι συνδέει τη δεκαετία του 1980 με τη δεκαετία του 2010;

Η αλήθεια είναι ότι και στη δεκαετία του ‘80 τα πράγματα δεν ήταν ρόδινα. Ηταν εποχή με μεγάλες συγκρούσεις και ο κόσμος ζούσε διεθνώς την ψυχροπολεμική περίοδο. Τα πράγματα δεν ήταν εντελώς ασφαλή.

Παρ’ όλα αυτά η αίσθηση που υπήρχε ήταν της προοπτικής και της προόδου.

Οι άνθρωποι μπορούσαν να αλλάξουν ρόλους σχετικά πιο εύκολα απ’ ό,τι στο παρελθόν, να έχουν καλύτερες οικονομικές προοπτικές είτε ως άτομα, είτε ως κοινωνία.

Αυτή είναι μια μεγάλη διαφορά με το σήμερα. Εχει χαθεί η αίσθηση ότι βρισκόμαστε σε έναν δρόμο προόδου, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά γενικά.

Επίσης με όλες τις διαφορές μας τότε, μπορούσαμε να συνυπάρχουμε.

Τώρα οι οικονομικές και οι πολιτισμικές διαφορές φαίνονται όλο και πιο αγεφύρωτες.

Η δεκαετία του ’80 είναι η τελευταία, ίσως και του ’90, που οι κοινωνικές ανισότητες είναι ακόμα ήπιες. Μετά αρχίζει να βαθαίνει και σήμερα το ρήγμα έχει γίνει μεγαλύτερο.

• Γιατί σήμερα μια μεγάλη διοργάνωση για τα ’80s;

Η απάντηση είναι διττή. Βλέπουμε ότι υπάρχει διεθνώς ενδιαφέρον, επιστημονικά και καλλιτεχνικά. Εχουμε πάρει μια απόσταση από τα ’80s, οπότε υπάρχει στοχασμός και νοσταλγία να γυρίσουμε να δούμε τι συνέβη εκεί.

Στην Ελλάδα είναι ακόμα πιο επιτακτική η επιστροφή, γιατί έχουμε πολλά κοινά με το σήμερα που μπορούμε να ανιχνεύσουμε την πορεία τους από το ’80 και μετά. Είτε σε πολιτικό επίπεδο, είτε στο οικονομικό χρέος, η συζήτηση με πολύ αρνητικό, ή με λιγότερο, τρόπο ξεκινάει από εκεί.

• Τι έχουμε να μάθουμε από τα ’80s;

Αν μπορέσουμε να τα αντιμετωπίσουμε νηφάλια, χωρίς να τα δαιμονοποιούμε, ούτε να εξιδανικεύουμε, να δούμε την πληρότητά τους και τις αντιφάσεις τους, τις διαφορετικές εκδοχές τους, θα μας είναι πολύ χρήσιμο για να καταλάβουμε τι συμβαίνει σήμερα.

Ηταν επιθυμία μας να επιστρέψουμε στο επιστημονικό έργο της έκδοσης, γιατί το θεωρήσαμε χρήσιμο για την κατανόηση του παρόντος.

Είμαστε αναστοχαστικοί και δεν θεωρούμε ότι τότε ξεκίνησαν όλα τα άσχημα, αλλά ούτε τρέφουμε και την ανάλαφρη νοσταλγία ότι τότε όλα ήταν όμορφα.

Εγιναν πολλά σε θεσμικό και πολιτικό επίπεδο. Υπήρξε έντονη διάθεση εκσυγχρονισμού του πολιτικού και κοινωνικού βίου.

Το πολιτικό όμως, αν και άρχισε να αντιμετωπίζει τις παθογένειες, δεν μπόρεσε να φέρει εις πέρας την τάση που είχε, με αποτέλεσμα να ξαναπεράσει στις πελατειακές σχέσεις.

Η κοινωνία από την άλλη εν πολλοίς εκμοντερνίζεται, γίνεται εξωστρεφής, μπαίνει στην παγκόσμια τροχιά.

Αυτό βέβαια που είχαμε δει και επιβεβαιώνεται στην έκθεση είναι ότι υπάρχουν κοινωνικά στρώματα που δεν συμβαδίζουν με τη γρήγορη ανάπτυξη.

Προφανώς λόγω οικονομικών δυσχερειών παραμένουν σε γκρίζες περιοχές κι εκεί παύει να υπάρχει η έννοια του έγχρωμου και του φανταχτερού των ’80s.

Yπάρχει μια κοινωνία που ζει στριμωγμένα. Δεν ήταν ποπ όλη η δεκαετία του ’80. Για κάποιους ήταν δύσκολη.

Θέλουμε με σύγχρονους εκθεσιακούς τρόπους και επιστημονική τεκμηρίωση να δείξουμε και στις σημερινές γενιές πόσο κοντά είναι αυτό το μακρινό ’80.

ART - ΝΕΑ
Σύγχρονη τέχνη με ρίζες στο εργατικό κίνημα
Δύο χρόνια συμπληρώνονται στις 11 Νοεμβρίου από την ανακήρυξη της Ελευσίνας ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης για το 2021. Και μπορεί τα έργα υποδομών να έχουνε μείνει πίσω (δεν έχουν προχωρήσει οι...
Σύγχρονη τέχνη με ρίζες στο εργατικό κίνημα
ART - ΝΕΑ
Τα έργα ήρθαν, η διευθύντρια φεύγει;
Στο παρά πέντε της λήξης της θητείας της η Κατερίνα Κοσκινά παρουσίασε τα καινούργια αποκτήματα του οργανισμού και περιμένει το πράσινο φως από την υπουργό Πολιτισμού Λυδία Κονιόρδου. Η Μπουμπουλίνας τηρεί...
Τα έργα ήρθαν, η διευθύντρια φεύγει;
ART - ΝΕΑ
Πνοή τέχνης σε εγκαταλειμμένα εργοστάσια
Ενα φιλόδοξο φεστιβάλ με τη σφραγίδα της Ελένης Βαροπούλου, που περιλαμβάνει σύγχρονη εικαστική δημιουργία, πρωτότυπες συνθέσεις αφιερωμένες στον Ιάννη Ξενάκη, καλλιτεχνικά εργαστήρια, θα φιλοξενηθεί σε παλιά...
Πνοή τέχνης σε εγκαταλειμμένα εργοστάσια
ART - ΝΕΑ
«Θεϊκοί διάλογοι» αρχαίας και μοντέρνας τέχνης
Οι «Θεϊκοί διάλογοι» που συντελούνται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, είναι έκθεση υψηλών προδιαγραφών σαν εκείνες που διοργανώνονται σε μεγάλα μουσεία του εξωτερικού και σε κάνουν να νιώθεις ευτυχής για την...
«Θεϊκοί διάλογοι» αρχαίας και μοντέρνας τέχνης
ART - ΝΕΑ
Το βραβείο ΔΕΣΤΕ ενηλικιώνεται
Περισσότερες από τρεις δεκαετίες το Ιδρυμα ΔΕΣΤΕ δραστηριοποιείται σε εκθέσεις που επικεντρώνονται γύρω από τη συλλογή του ιδρυτή και προέδρου του, Δάκη Ιωάννου, με σταθερό προσανατολισμό την ανάδειξη της...
Το βραβείο ΔΕΣΤΕ ενηλικιώνεται
ART - ΝΕΑ
Δυναμική εκκίνηση για το ΕΜΣΤ
Επιτέλους, έπειτα από 16 χρόνια υπομονής και προσμονής, το βιομηχανικό κτίριο του ΦΙΞ λειτουργεί ως μουσείο. Τη Δευτέρα ανοίγει τις πύλες του στο κοινό με μια περιοδική έκθεση και ταυτόχρονα εγκαινιάζει τη...
Δυναμική εκκίνηση για το ΕΜΣΤ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας