Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο κορυφαίος των κορυφαίων

Η Ρόμι Σνάιντερ χαρούμενη στην αγκαλιά του

Ο κορυφαίος των κορυφαίων

  • A-
  • A+

Ισως να υπάρχουν πιο επιστημονικοί τρόποι να προσεγγίσει κανείς τη νεότερη Ιστορίας της Ελλάδας, αλλά σίγουρα όχι τόσο ελκυστικοί όσο μέσω μιας βιογραφίας. Πόσω μάλλον όταν αυτή αναφέρεται σε έναν λαϊκό καλλιτέχνη, τη μουσική του οποίου ξέρουν οι πάντες. Ο Γιώργος Λιάνης, προσωπικός φίλος του αείμνηστου Βασίλη Τσιτσάνη, συγκέντρωσε στοιχεία, μαρτυρίες και σπάνιο αρχειακό υλικό (κείμενα, επιστολές, φωτογραφίες), αλλά και σημαντική βιβλιογραφία, στο νέο του βιβλίο με τίτλο «Τσιτσάνης: αιώνιος καλπασμός», που κυκλοφόρησε χθες από τις εκδόσεις Λιβάνη.

Στην παρουσίασή του στο Μουσείο Ακρόπολης παραβρέθηκαν από τον υπουργό Πολιτισμού και την υφυπουργό έως την οικογένεια του Τσιτσάνη αλλά και αγαπημένους του ανθρώπους, ολυμπιονίκες, καλλιτέχνες... Ολοι μίλησαν για ένα απλό παιδί από τα Τρίκαλα, με καταγωγή από την Ηπειρο, που κατόρθωσε να επιβληθεί στη μοίρα του και να την κατευθύνει μέσω του πενταγράμμου. Οι λέξεις μπερδεύτηκαν με τις νότες και οι προσωπικές ιστορίες με τις αναμνήσεις, αλλά το γενικό συμπέρασμα ήταν κοινό: ο Τσιτσάνης συγκαταλέγεται ανάμεσα στους κορυφαίους Ελληνες συνθέτες (για τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, μάλιστα, είναι ο κορυφαίος, καθώς «ποτέ δεν “έκλεψε” κανένα στίχο από ανατολίτες συνθέτες του εξωτερικού, κάτι που έκανε ακόμη και ο Χατζιδάκις»).

Μία ζωή δύσκολη, που ξεκίνησε το 1915 (σε λίγες μέρες κλείνουν 100 χρόνια από τη γέννησή του) και τελείωσε το 1984. Ηδη από τα 12 του χρόνια έπιασε το μπουζούκι και δεν το άφησε ποτέ. Το 1936, μόλις 16χρονος, ηχογράφησε το πρώτο του τραγούδι. «Για μένα ο Τσιτσάνης είναι μεγαλύτερος των μαθητών του, Μάνου και Μίκη, μεγαλύτερος των προπατόρων του, Μάρκου, Μπάτη και Παπάζογλου, μεγαλύτερος των συγχρόνων του, Καλδάρα, Παπαϊωάννου και λοιπών», δηλώνει ο Γιώργος Λιάνης. Και επεξηγεί: «Γιατί, εκτός των άλλων, υπήρξε ένας εκσυγχρονιστής μισόν αιώνα νωρίτερα απ’ όλους στην τέχνη του. Και ποτέ δεν άλλαξε. Εγινε σπουδαίος, βραβεύτηκε, τον έμαθαν σε Ελλάδα και εξωτερικό, κι όμως πάντα ήταν το ίδιο απλός».

Σύμφωνα με το βιβλίο, 15.000 νύχτες στο πάλκο, ο Τσιτσάνης τραγουδούσε αυτό που ο απλός κόσμος ήθελε ν’ ακούσει. Το τραγούδι του στην Κατοχή, στον Εμφύλιο, και αργότερα μέχρι τη μεταπολίτευση, ήταν παρηγορητής των «απαρηγόρητων Ελλήνων», όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά. Οταν το 1947 ηχογράφησε το «Κάποια μάνα αναστενάζει», οι στίχοι «μπήκαν» σε κάθε σπίτι. Ηταν ο πρώτος που μεταπολεμικά συνέλαβε αυτό που αργότερα ονομάστηκε «αθηναϊκή νύχτα». Δεν δίστασε ακόμη να καταγγείλει επώνυμα μεγάλους συνθέτες ως «κλέφτες» ανατολίτικων τραγουδιών και τις εταιρείες τους ως «ένοχες εσχάτης προδοσίας».

Αν και θεωρείται «μύστης του ρεμπέτικου τραγουδιού», από το βιβλίο διαφαίνεται ότι ο Τσιτσάνης ήθελε να ξεφύγει από τη φιλοσοφία του «ρεμπέτη» με τα βαριά ζεϊμπέκικα και χασάπικα, τον αργό ρυθμό και το περιορισμένο λεξιλόγιο. Ηθελε να εκφράσει κάτι περισσότερο. Οπως και έκανε. Δεν είναι τυχαίο πως ένα ολόκληρο κεφάλαιο του βιβλίο τιτλοφορείται «Καβάφης - Τσιτσάνης: ισότιμοι», έχοντας τη φωτογραφία του γραφείου του ποιητή Ντίνου Χριστιανόπουλου, με φόντο τα ισοϋψή κάδρα των δύο μεγάλων Ελλήνων και μία συνέντευξη του ίδιου να εξηγεί το γιατί τους θεωρεί ισότιμους.

Σε άλλο κεφάλαιο, αναφέρονται οι συνεργάτες του, οι άνθρωποι που τραγούδησαν τη μουσική του, που του έδωσαν στίχους. «Μικρά και μεγάλα αστέρια φώτισαν τα τραγούδια του», γράφει ο Γ. Λιάνης. «Εχω, όμως, την πεποίθηση πως αν ο Τσιτσάνης διάλεγε να μείνει μόνο με δύο τραγουδιστές, αυτοί θα ήταν ο Στράτος Παγιουμτζής και η Μαρίκα Νίνου. Ηταν οι αδυναμίες του».

Τα εμβληματικά τραγούδια του («Αρχόντισσα», «Η αχάριστη», «Συννεφιασμένη Κυριακή», «Κάποια μάνα αναστενάζει») αναφέρονται ξεχωριστά, με την εξιστόρηση συγκλονιστικών περιστατικών για το πώς γράφηκαν, πώς ολοκληρώθηκαν, τι αντίκρυσμα είχαν. Ειδική αναφορά γίνεται και στο «Χάραμα», το μέρος όπου εμφανιζόταν ο Τσιτσάνης επί 14 ολόκληρα χρόνια, μέχρι το τέλος του: «Ο Τσιτσάνης αν δεν έπινε γουλιά γουλιά τη νύχτα, δεν θα μπορούσε να ζήσει... δούλευε ακατάπαυστα», γράφει ο Γ. Λιάνης.

Το βιβλίο δεν είναι μεγάλο. Είναι, όμως, αρκετά μεγάλο και ικανό να δώσει μία πλήρη -προσωπική όσο και αληθινή- εικόνα του σημαντικού αυτού καλλιτέχνη, που τραγουδάμε ακόμη και τριάντα χρόνια μετά!

ART - ΝΕΑ
Ζούμε στον εθισμό της οθόνης
Ακτιβιστής και συνεχώς δραστήριος, ο δημοφιλής Ισλανδός συγγραφέας, Αντρί Σνερ Μάγκνασον, -που στα 23 του χρόνια είχε κιόλας γράψει τρία βιβλία- έρχεται στην Αθήνα να μας εξηγήσει γιατί πρέπει να μοιραζόμαστε...
Ζούμε στον εθισμό της οθόνης
ART - ΝΕΑ
500 εκδηλώσεις για κάθε κοινό, με ένα κοινό: την αγάπη για τη γνώση
Ολοκληρώθηκε η 15η διοργάνωση της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για το πιο συμπαγές και σημαντικό ετήσιο γεγονός για το βιβλίο και τους επαγγελματίες του χώρου (εκδότες, συγγραφείς,...
500 εκδηλώσεις για κάθε κοινό, με ένα κοινό: την αγάπη για τη γνώση
ART - ΝΕΑ
«Άνεμος ήσουν και σαν άνεμος έφυγες»
Στο αίθριο της Στοάς του Βιβλίου παρουσιάζεται το βιβλίο του «Άνεμος ήσουν και σαν άνεμος έφυγες – Κώστας Κουβίδης 1976 – 2007». Θα μιλήσουν οι Αρβανίτης Δημήτρης, Αφολάνιο Μανώλης – Mc Yinka, Γιώργος...
«Άνεμος ήσουν και σαν άνεμος έφυγες»
ART - ΝΕΑ
Η κόρη του Βενέζη στο πλευρό του Soloup
Η αντιδικία του σκιτσογράφου με τους απογόνους του Φώτη Κόντογλου, που ζητούν την απαγόρευση του επιτυχημένου graphic novel, εκδικάστηκε την Παρασκευή. Υπάρχουν, όμως, σημάδια ότι ίσως επιτευχθεί «εξωδικαστική...
Η κόρη του Βενέζη στο πλευρό του Soloup
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Η cult φιγούρα του Τσιτσάνη
Συναυλίες, εκδόσεις, εκθέσεις, όλα συνηγορούν πως η συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννηση του Βασίλη Τσιτσάνη δεν άφησε ασυγκίνητους καλλιτέχνες και δημιουργούς. Σε αυτό το πλαίσιο, ο «Ιανός» εγκαινιάζει αύριο,...
Η cult φιγούρα του Τσιτσάνη
ART - ΝΕΑ
Η Hachette κλείνει το στόμα του Γούντι Αλεν
Aνθρωποι του βιβλίου, άνθρωποι που υποτίθεται ότι πιστεύουν στην ελευθερία της έκφρασης και την υπηρετούν, όπως είπε και στην «Γκάρντιαν» υπάλληλος της Hachette Book Group («Υποστηρίζουμε ένθερμα το δικαίωμα...
Η Hachette κλείνει το στόμα του Γούντι Αλεν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας