Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κιβωτός πολιτισμού με θέα στον Ψηλορείτη

Ο Νίκος Σταμπολίδης στον αρχαιολογικό χώρο

Κιβωτός πολιτισμού με θέα στον Ψηλορείτη

  • A-
  • A+

Αποστολή

Σχεδόν αθέατο, απόλυτα εναρμονισμένο με το φυσικό τοπίο, λιτό και απέριττο εξωτερικά, ζωντανό και ελκυστικό εσωτερικά με εντυπωσιακά εκθέματα, το Μουσείο του Αρχαιολογικού Χώρου Ελεύθερνας ή το Μουσείο αρχαίας Ελεύθερνας (MaE) είναι πλέον έτοιμο να δεχτεί επισκέπτες από όλο τον κόσμο.

Το μοντέρνο αρχιτεκτονικό οικοδόμημα που ατενίζει τον Ψηλορείτη είναι κιβωτός πολιτισμού και γνώσεων με επίκεντρο τον Ομηρο και απευθύνεται στη διεθνή κοινότητα.

«Τα ευρήματα και η ραχοκοκαλιά της πρώτης αίθουσας δεν είναι τίποτα άλλο από τους στίχους του Ομήρου οι οποίοι εικονογραφούνται στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια» λέει ο Νίκος Σταμπολίδης, αρχαιολόγος, καθηγητής Πανεπιστημίου και διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. «Η Κρήτη εκτός από το μινωικό παρελθόν της ακουμπά πλέον και σε αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε αυγή του ελληνικού πολιτισμού και επαλήθευση του Ομήρου».

Εξάλλου το ένα από τα δύο μεγάλα μπάνερ στην είσοδο γράφει «Ο Ομηρος στην Κρήτη». Με τον αρχαιολογικό χώρο της Ελεύθερνας και το ΜaE, η Κρήτη αποκτά ένα δεύτερο μεγάλο πυλώνα που αποκαλύπτει στοιχεία από την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου έως τα βυζαντινά χρόνια (από το 3000 π.Χ. έως τον 14ο αι. μ.Χ.).

Στην καρδιά της Κρήτης, στο Ρέθυμνο, σ’ έναν ευλογημένο τόπο με νερά, πλούσια χλωρίδα, πανίδα και περισσότερα από διακόσια θεραπευτικά φυτά που τις ιδιότητές τους γνώριζαν από την αρχαιότητα ακόμα και οι Φαραώ που προσέφεραν χρυσό και πολύτιμα υλικά για να τα αποκτήσουν, ανάμεσα στα χωριά Ελεύθερνα και Αρχαία Ελεύθερνα (Πρινές), βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος και το καινούργιο Μουσείο.

Στις τρεις αίθουσες στεγάζει τα σημαντικά ευρήματα που έφεραν στο φως οι 30ετείς ανασκαφές που ξεκίνησαν (8/9/1985) από το Πανεπιστήμιο Κρήτης και συνεχίζονται μέχρι σήμερα από τον Νίκο Σταμπολίδη.

Είναι ο οραματιστής του. Και μπορεί μαζί του να συστρατεύτηκαν εκατοντάδες άνθρωποι, ωστόσο εκείνος κινούσε «γη και ουρανό» για να ξεπεραστούν οι δυσκολίες ώστε να γίνει πραγματικότητα το πρώτο μουσείο αρχαιολογικού χώρου στην Κρήτη και το τέταρτο στην Ελλάδα (Ολυμπία, Δελφοί, Βεργίνα). Στις ανασκαφές εργάστηκαν εκτός από τον Νίκο Σταμπολίδη (Ορθή Πέτρα, Ξενιανά, Μεσόπορο, Πηγαϊδάκι, Αγία Ειρήνη κ.ά.) και οι καθηγητές Πέτρος Θέμελης (Κατίβελος), Θανάσης Καλπαξής (ακρόπολη, Νησί).

Την περασμένη Παρασκευή δημοσιογράφοι από την Αθήνα και την Κρήτη παρακολούθησαν την ξενάγησή του στον αρχαιολογικό χώρο και το ΜaE. Το Μουσείο εκτείνεται σε τρεις αίθουσες, με δυνατότητα ταυτόχρονης φιλοξενίας τουλάχιστον 4 ομάδων 50 επισκεπτών, διαθέτει ψηφιακές εφαρμογές και βίντεο, αίθουσα προβολών, κέντρο μελέτης, εργαστήρια, αποθήκες κ.ά.

Αίθουσα Α

Το αφήγημα ξεκινάει με τη Χάλκινη Ασπίδα (830/820-730/720 π.Χ.) από τον τάφο των πολεμιστών στην Ορθή Πέτρα.

Το εμβληματικό έκθεμα είναι από τα καλλιτεχνικότερα δείγματα της πρώιμης κρητικής τέχνης. Από το σημείο που βρίσκεται η προθήκη, ο επισκέπτης ατενίζει τον Ψηλορείτη «ώστε να συνδέσει το έκθεμα με το Ιδαίον Αντρον, τόπο γέννησης του Δία, αλλά και χώρο που βρέθηκαν ανάλογα έργα».

Στο πλάι βρίσκεται ακριβές αντίγραφο (με επίπονες προσπάθειες κατασκευάστηκε έπειτα από έξι μήνες με τον τρόπο και τα εργαλεία της εποχής) που χρησιμεύει για εκπαιδευτικούς λόγους μέσω της ψηλάφησης. Είναι η μεγαλύτερη από τις τρεις αίθουσες και περιλαμβάνει εκθέματα της διαχρονικής δημόσιας, πολιτικής, θρησκευτικής, κοινωνικής και ιδιωτικής ζωής της Ελεύθερνας.

Λίθινοι πελέκεις, λεπίδες οψιανού από το προϊστορικό παρελθόν της πόλης, θραύσματα κυκλαδικών ειδωλίων, αμφορείς, φιάλες, λέβητες κ.ά. Στην 6μετρη προθήκη με τις «οδύσσειες» βρίσκονται εκθέματα από άλλες πόλεις της Κρήτης και περιοχές όπως Αττική, Πελοπόννησος, Κυκλάδες, Μ. Ασία, Φοινίκη, Αίγυπτο, ακόμα και την Ιταλική Χερσόνησο.

Με αφορμή την πήλινη Θηραϊκή Στάμνα (720-690 π.Χ.) και τη Χάλκινη Φοινικική Φιάλη, προβάλλεται ταινία με την ιστορία της Φρονίμης, που αναφέρει ο Ηρόδοτος. Της νεαρής ορφανής πριγκίπισσας που θέλησε να θανατώσει ο πατέρας της...

Αίθουσα Β

Αναπτύσσεται η θρησκευτική και η λατρευτική ζωή στην Ελεύθερνα, από την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου έως και τα βυζαντινά χρόνια.

Παρουσιάζεται, επίσης, το Μνημείο 4Α, ηρώο-ιερό, που ερμηνεύεται ως κενοτάφιο αποτελώντας ένα από τα πρώτα μνημεία του «αγνώστου» στρατιώτη στην παγκόσμια Ιστορία. Επίσης εκτίθεται η «Κόρη της Ελεύθερνας», από τα σημαντικότερα ευρήματα της Νεκρόπολης της Ορθής Πέτρας, που συγγενεύει τη διάσημη «Κυρία της Ωσέρ», που βρίσκεται στο Λούβρο.

Ως μικρού μήκους φιξιόν, προβάλλεται η περιπέτεια του αγάλματος με «πρωταγωνιστές» τον Νίκο Σταμπολίδη, τον αρχαιολόγο Κώστα Πασχαλίδη, τον Αντώνη Κιούκα (υπεύθυνο για τα βίντεο) ενώ εμφανίζεται ο διευθυντής του Λούβρου, Ζαν Λικ Μαρτίνεζ.

Αίθουσα Γ

Παρουσιάζονται ευρήματα μόνο από τις ανασκαφές στη νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας, καθώς σε αυτήν εικονογραφούνται περιγραφές από τον κόσμο του Ομήρου, όπως το τελετουργικό τυπικό των ταφικών πυρών, ανάλογων με την ταφική πυρά του Πατρόκλου.

Ο πλούτος και η ποιότητα των κτερισμάτων (9ος - 6ος α. π.Χ.) τα όπλα, τα εργαλεία επιφανών πολεμιστών και τα πλούσια κοσμήματα των γυναικών, σκιαγραφούν μια κοινωνία με άρχοντες, πολεμιστές, πριγκίπισσες, γυναίκες με ξεχωριστή θέση και ξένους. Θεωρώντας ότι το πυρ εξαγνίζει έκαιγαν τους άντρες πολεμιστές.

Η μοναδική γυναίκα που κάηκε ήταν μια πριγκίπισσα 21 ετών που πέθανε στη γέννα, εικονογραφώντας εκείνο που έγραφε ο Ομηρος, ότι δηλαδή μόνο οι πόνοι της γέννας εξισώνουν τη γυναίκα με τους ήρωες πολεμιστές.

Από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις ήταν οι σκελετοί των 4 γυναικών διαφορετικών ηλικιών, 13,5, 16, 28 και 72 ετών. Πρέπει να κατείχαν ξεχωριστή θέση στην πρωτοαρχαϊκή κοινωνία της Ελεύθερνας, όπως αποκαλύπτουν τα κτερίσματα και τα κοσμήματά τους.

Με βάση την ανθρωπολογική μελέτη ήταν αριστοκρατικής καταγωγής που κατανάλωναν καλής ποιότητας φαγητό ενώ στη γεροντότερη αποδίδονται ιδιότητες ιερατικού χαρακτήρα καθώς φαίνεται να τάφηκε σε όρθια θέση. Στην ίδια αίθουσα εκτίθεται η μοναδική ταφική πυρά που βρέθηκε και το αποτεφρωμένο σταφύλι από την καύση αριστοκράτη πολεμιστή.

Τα θυρανοίξια του MaE θα γίνουν στις 19 Ιουνίου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο. Από την επομένη, θα είναι επισκέψιμα ο αρχαιολογικός χώρος και το Μουσείο. Φορείς λειτουργίας είναι το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το υπουργείο Πολιτισμού.

Το έργο (ενταγμένο στο ΕΣΠΑ) ολοκληρώθηκε χάρη στην ιδιωτική πρωτοβουλία και τους χορηγούς, το Ιδρυμα Ωνάση, την Alpha Bank και την Grecotel. Ο Ομιλος των ξενοδοχείων που φημίζεται για την υψηλή ποιότητα των παροχών, στηρίζει με γενναιοδωρία τον πολιτισμό. Η φιλοξενία δε, έχει τη σφραγίδα και τη ζεστασιά των ανθρώπων της Κρήτης.

► Τα μυστικά από τη νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας δεν έχουν αποκαλυφθεί ακόμα και όπως είπε ο ανθρωπολόγος της ανασκαφής, Αναγνώστης Αγελαράκης, τακτικός καθηγητής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Adelphi της Νέας Υόρκης, «έχουμε νέα που θα συνταράξουν όλο τον κόσμο». Αναφερόταν στις μελέτες που γίνονται για τις τέσσερις γυναίκες του διαφορετικού ηλικιακού φάσματος που δεν φαίνεται να δηλητηριάστηκαν, ούτε να πέθαναν από κάποια ασθένεια.

ART - ΝΕΑ
Τα μυστικά των ειδωλίων
Με την έκθεση «Κυκλαδική Κοινωνία: 5.000 χρόνια πριν» το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης γιορτάζει τα 30ά γενέθλιά του. Η έκθεση θα παρουσιαστεί στους χώρους του μουσείου (Νοέμβριος 2016 - Μάρτιος 2017) και θα...
Τα μυστικά των ειδωλίων
ART - ΝΕΑ
Ενα όραμα που έγινε πραγματικότητα
Επί 30 χρόνια δεν έχει παρεκκλίνει από τον στόχο του ο επίμονος αρχαιολόγος και ανασκαφέας Νικόλαος Σταμπολίδης κι έτσι τώρα εγκαινιάζεται το πρώτο μουσείο αρχαιολογικού χώρου της Κρήτης, που μας ταξιδεύει από...
Ενα όραμα που έγινε πραγματικότητα
ART - ΝΕΑ
Αφιερωμένη στην αθλητική κληρονομιά
Με την ευκαιρία των Ολυμπιακών Αγώνων, το Διεθνές Συμβούλιο Μνημείων και Τοποθεσιών–ICOMOS και η UNESCO αφιερώνουν την επέτειο στην αθλητική κληρονομιά με στόχο να αναδείξουν τον ρόλο του αθλητισμού στη...
Αφιερωμένη στην αθλητική κληρονομιά
ART - ΝΕΑ
«Το ΕΜΣΤ θα ανοίξει την άνοιξη του 2019»
Από τον νέο διεθνή διαγωνισμό, ο οποίος θα προκηρυχθεί άμεσα, θα αναδειχθεί ο διευθυντής του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, η λειτουργία του οποίου θα εγκαινιαστεί την άνοιξη του 2019, όπως διαβεβαιώνει η...
«Το ΕΜΣΤ θα ανοίξει την άνοιξη του 2019»
ART - ΝΕΑ
Ο Ναός του Απόλλωνα... τρισδιάστατος
Εγκρίθηκε από το ΚΑΣ η αρχιτεκτονική προμελέτη για την αποκατάσταση και αναστήλωση, που θα αναδείξει το μνημείο σε όλο το μεγαλείο του. Το σημαντικότερο, αν και λιγότερο προβεβλημένο τμήμα της Δήλου, ο Ναός...
Ο Ναός του Απόλλωνα... τρισδιάστατος
ART - ΝΕΑ
Βανδαλισμός και με βαζελίνη!
Στο κεντρικό κτίριο του Μουσείου Μπενάκη επί της οδού Κουμπάρη έδρασαν αυτή τη φορά οι δύο γυναίκες. Σαν «μελετηρές» επισκέπτριες κοιτούσαν προσεκτικά ό,τι τους κινούσε το ενδιαφέρον. Στη συνέχεια, με απαλές...
Βανδαλισμός και με βαζελίνη!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας