Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το όνομά μου είναι Σάιλοκ

Ο Χάουαρντ Τζέικομπσον ξανάγραψε τον «Εμπορο της Βενετίας»

EPA/JUAN MARTIN MISIS

Το όνομά μου είναι Σάιλοκ

  • A-
  • A+

Oταν ο εκδοτικός οίκος Hogarth Press, αυτός που ίδρυσαν το 1917 η Βιρτζίνια Γουλφ και ο σύζυγός της Λέοναρντ, ανακοίνωσε ότι θα συμμετάσχει στον φετινό εορτασμό των 400 χρόνων από τον θάνατο του Σέξπιρ παραγγέλνοντας σε διάσημους συγγραφείς να ξαναγράψουν με τον δικό τους τρόπο τα αριστουργήματα του βάρδου, φυσικά σε μορφή μυθιστορήματος, ένα ήταν σίγουρο.

Οτι ο κλήρος για το πιο αμφιλεγόμενο και λιγότερο παιγμένο στην εποχή μας έργο του, δηλαδή τον «Εμπορο της Βενετίας», θα έπεφτε στον πιο τολμηρό, κωμικό, ευφυή και προβοκάτορα Εβραίο συγγραφέα της εποχής μας.

Οχι τον Φίλιπ Ροθ, αλλά τον Βρετανό Χάουαρντ Τζέικομπσον, αυτόν που το μοναδικό βραβείο Man Booker που πήρε μέχρι τώρα (είθε να ακολουθήσουν κι άλλα) το κέρδισε το 2010 με την «Περίπτωση Φίνκλερ» (εκδόσεις Ψυχογιός), ένα μυθιστόρημα που εξέταζε, χωρίς να μασάει τα λόγια του, τα προβλήματα της εβραϊκότητας σε μέρες που ο αντισημιτισμός σηκώνει κεφάλι και μπορεί να φοράει ακόμα και παλαιστινιακή μαντίλα.

Και να που το πόνημα του Τζέικομπσον κυκλοφόρησε, το λένε «Shylock Is My Name», και οι κριτικές ήδη το χαιρετίζουν με ενθουσιασμό. Μια φρασούλα μόνο από το μυθιστόρημα λέει πολλά. Είναι του ίδιου του Σάιλοκ, την απευθύνει στην πεθαμένη σύζυγό του: «Αυτοί οι Εβραίοι, αυτοί οι Εβραίοι!

Δεν ξέρουν αν πρέπει να με κλάψουν, να με αποκηρύξουν ή να με εξηγήσουν». Ο Χάουαρντ Τζέικομπσον δεν θα μπορούσε να κάνει παρά το τελευταίο. Να αποφύγει τουλάχιστον την ασάφεια του Σέξπιρ, που ακόμα μας ταλαιπωρεί (και περισσότερο τους σκηνοθέτες) με το ερώτημα αν ο «Εμπορος της Βενετίας» είναι ένα έργο για τον αντισημιτισμό ή αντισημιτικό το ίδιο.

Διότι, ό,τι κι αν έχει περάσει ο Σάιλοκ στα χέρια των χριστιανών της Βενετίας, που έχει πολλά περάσει, πώς να δεχτείς την απαίτησή του να πληρωθεί με μια λίβρα από τη σάρκα του Αντόνιο;

Ο Χάουαρντ Τζέικομπσον κάνει κάτι απλό. Φέρνει τον Σάιλοκ στο παρόν, στην Αγγλία του 21ου αιώνα, με σάρκα και οστά. Tον ρίχνει στον δρόμο του Σάιμον Στρούλοβιτς, ενός πλούσιου και παθιασμένου τύπου, Εβραίου προφανώς, με φιλανθρωπικό έργο, μανία με την αγγλο-εβραϊκή τέχνη του 12ου αιώνα, εντελώς άθεου και κοσμικού και πατέρα μιας έξαλλης κόρης.

Οι δυο άντρες συναντιούνται στην αυλή ενός νεκροταφείου και γίνονται φίλοι. Eχουν πολλά κοινά. Τις ίδιες απορίες και αγωνίες για την ταυτότητα και τις ρίζες τους. Τα ίδια καθημερινά προβλήματα -οι κόρες τους, για παράδειγμα, το σκάνε και οι δύο με χριστιανούς. Την ίδια αντιπάθεια για τους «εθνικούς». Το συναρπαστικότερο, λένε οι κριτικοί, μέρος του μυθιστορήματος, είναι οι μακρείς διάλογοι των δύο ανδρών.

Και έπειτα υπάρχει ο περίγυρος του Στρούλοβιτς, δηλαδή μια ευρύτερη πλοκή, στην οποία ο Χάουαρντ Τζέικομπσον όφειλε να βρει σύγχρονες αναλογίες με τον σεξπιρικό κόσμο και τους ήρωές του. Αυτό είναι το «χριστιανικό» κομμάτι του μυθιστορήματος, που κάποιοι κριτικοί το βρήκαν ευφυές, άλλοι λίγο τραβηγμένο και μονόπλευρο. Φαίνεται ότι σχεδόν όλοι οι υπόλοιποι χαρακτήρες του Τζέικομπσον είναι αδιάντροποι αντισημίτες.

Εχουμε και λέμε. Ο πλούσιος Αντόνιο γίνεται στο βιβλίο ο γκέι εστέτ έμπορος τέχνης Ντ’ Αντόν, που βάζει τρικλοποδιές στο όνειρο του Στρούλοβιτς για ένα μουσείο αγγλο-εβραϊκής τέχνης. Η Πόρσια γίνεται Πλουραμπέλ, μια κληρονόμος που οδηγεί Πόρσε και έχει ριάλιτι μαγειρικής στην τηλεόραση. Η κόρη του Στρούλοβιτς το σκάει στη Βενετία με έναν ηλίθιο ποδοσφαιριστή, που συνηθίζει στα γήπεδα να χαιρετάει ναζιστικά...

Με λίγα λόγια, όπως γράψει και η «Γκάρντιαν», «ο Στρούλοβιτς έχει γνωρίσει πλήθος προκλήσεων στη ζωή του για να απαιτήσει κι αυτός τη δική του λίβρα σάρκας, όταν του παρουσιαστεί η ευκαιρία». Και μπορεί στα χέρια του Τζέικομπσον ο αγγλο-εβραίος του 21ου αιώνα να βρίσκει αγάπη και κατανόηση. Αλλά για τον ίδιο τον Σάιλοκ ο συγγραφέας δεν δίνει λύση. Μόνο μερική δικαίωση.

info: Στην ίδια σειρά του Hogarth Press ξαναγράφουν έργα του Σέξπιρ οι Αν Τάιλερ («Το ημέρωμα της στρίγγλας»), Μάργκαρετ Ατγουντ («Τρικυμία»), Τζίλιαν Φλιν («Αμλετ»), Τζο Νέσμπο («Μάκβεθ») και Εντουαρντ Σεντ Ομπιν («Βασιλιάς Λιρ»)

 

 

ART - ΝΕΑ
«Ο Μπόρις ανήκει στην παρέα των Σαντάμ και Καντάφι»
Tον Ιούλιο, o Μπόρις Τζόνσον είχε πει στην «Ντέιλι Μέιλ» ότι η πιο αγαπημένη του κινηματογραφική σκηνή είναι η τελευταία του «Νονού», αυτή με «τις πολλαπλές δολοφονίες εκδίκησης». Ο Κόπολα άργησε, αλλά πήρε τη...
«Ο Μπόρις ανήκει στην παρέα των Σαντάμ και Καντάφι»
ART - ΝΕΑ
Το σπουδαίο αποτύπωμα στην τέχνη ενός «περαστικού»
Σκηνοθέτης των «Παιδιών της Χελιδόνας» και συγγραφέας δύο σημαντικών βιβλίων, ο άνθρωπος που επί δεκαεφτά χρόνια στήριζε από κορυφαίους θεσμικούς ρόλους το ελληνικό σινεμά, πέθανε στα 80 του χρόνια. Ηταν γιος...
Το σπουδαίο αποτύπωμα στην τέχνη ενός «περαστικού»
ART - ΝΕΑ
Πέθανε ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Γιώργος Μιχαηλίδης
Σε ηλικία 80 ετών έφυγε από τη ζωή ένας από τους σημαντικότερους ανθρώπους του ελληνικού θεάτρου. Ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Γιώργος Μιχαηλίδης υπήρξε δημιουργός με πολύ σπουδαία προσφορά ενώ πέρα από το...
Πέθανε ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Γιώργος Μιχαηλίδης
ART - ΝΕΑ
Ξεκίναγε πάντα από την αρχή
Μνήμες από τον μεγάλο αυτοεξόριστο, αριστερό σκηνοθέτη Γιώργο Σεβαστίκογλου πλημμύρισαν την αυλή του μπαρ Poems 'n' Crimes των εκδόσεων Γαβριηλίδης. Μίλησαν η σύντροφός του Αλκη Ζέη και οι φίλοι του Πέτρος...
Ξεκίναγε πάντα από την αρχή
ART - ΝΕΑ
«Μείνετε στην Ε.Ε., σας αγαπάμε»
Χωρίς πολλά λόγια, αλλά με πολύ συναίσθημα εκατοντάδες διασημότητες από την τέχνη μέχρι το ποδόσφαιρο, από όλες τις χώρες της Ευρώπης, υπενθυμίζουν τους δεσμούς μας με τη Μεγάλη Βρετανία. Ανάμεσά τους και οι...
«Μείνετε στην Ε.Ε., σας αγαπάμε»
ΣΙΝΕΜΑ
Γνωστός και άγνωστος Αλέξης Δαμιανός
Ο σκηνοθέτης της «Ευδοκίας», Αλέξης Δαμιανός, ήταν και θεατρικός συγγραφέας και ποιητής και ηθοποιός. Προβολές, εκδηλώσεις και συζητήσεις καλύπτουν όλο το φάσμα του έργου του και την προσωπικότητα του.
Γνωστός και άγνωστος Αλέξης Δαμιανός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας