• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.0°C / 30.0°C
    4 BF
    34%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 26.6°C / 31.4°C
    2 BF
    48%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.5°C / 32.6°C
    1 BF
    49%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.7°C / 29.9°C
    3 BF
    35%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    4 BF
    32%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.9°C / 31.4°C
    2 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 25.1°C / 30.9°C
    2 BF
    49%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    33°C 28.6°C / 33.5°C
    2 BF
    28%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.6°C / 29.9°C
    5 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.2°C / 27.2°C
    4 BF
    43%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 24.8°C
    6 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.7°C / 24.7°C
    4 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    3 BF
    48%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 28.5°C
    3 BF
    42%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 33.3°C
    3 BF
    43%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.3°C / 31.8°C
    3 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 27.9°C / 32.0°C
    3 BF
    29%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 28.3°C / 29.9°C
    0 BF
    45%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.6°C / 29.6°C
    4 BF
    42%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.8°C / 30.8°C
    1 BF
    21%
Δεν δίνω άφεση αμαρτιών στο Ολοκαύτωμα

Ο νέος αυτός σκηνοθέτης ό,τι θέλει το έχει καταφέρει και με το παραπάνω: είναι το πρόσωπο-έκπληξη της χρονιάς.

EPA/BEA KALLOS

Δεν δίνω άφεση αμαρτιών στο Ολοκαύτωμα

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η πρώτη του ταινία, «Ο γιος του Σαούλ», μια μικρή παραγωγή από την Ουγγαρία με θέμα το Ολοκαύτωμα, έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κανών, τιμήθηκε με το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής, πήρε και παίρνει συγκλονιστικές κριτικές, μαζεύει βραβεία στο πέρασμά της στον κόσμο, παίρνει τη θέση της στις καλύτερες ταινίες της δεκαετίας κι οδεύει ολοταχώς ως φαβορί για το Ξενόγλωσσο Οσκαρ.

Κανείς δεν περίμενε τέτοια επιτυχία γι’ αυτήν την ταινία. Εκτός, ίσως, από τον σκηνοθέτη της, τον 38χρονο Λάζλο Νέμες.

Ο Λάζλο Νέμες είναι πρωτοεμφανιζόμενος σκηνοθέτης - δούλεψε ως βοηθός δίπλα στον Μπέλα Ταρ στο σπονδυλωτό «Visions of Europe» και στον «Ανθρωπο από το Λονδίνο» και ζει μεταξύ Ουγγαρίας και Γαλλίας.

H ταινία του, «Ο γιος του Σαούλ», μια κατάδυση στην κόλαση του Αουσβιτς όπως κανείς δεν την έχει ξαναδεί και ξανανιώσει, είναι ό,τι πιο πρωτότυπο κι απρόσμενο θα δει κανείς στο σινεμά φέτος.

Καθόλου τυχαίο ότι ο Νέμες, τόσο στην κινηματογραφική στρατηγική και στις κινήσεις του, όσο και στις κουβέντες του σ’ αυτήν τη συνέντευξη, μοιάζει να είναι άνθρωπος με εξαιρετικό πείσμα, ξεκάθαρες επιθυμίες, σιγουριά στον εαυτό του στο όριο της αλαζονείας κι έναν απόλυτα συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο θέλει να γίνονται τα πράγματα.

Το πιο ενδιαφέρον, βέβαια, είναι ότι, προς το παρόν, ο νέος αυτός σκηνοθέτης ό,τι θέλει το έχει καταφέρει και με το παραπάνω: είναι το πρόσωπο-έκπληξη της χρονιάς.

Ο Σαούλ της ταινίας είναι ένας ζοντερκομάντο στο Αουσβιτς – έχει στην πλάτη του ρούχου του ένα Χ βαμμένο με κόκκινη μπογιά για να τον ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους κρατούμενους και, ταυτόχρονα, να τον καθιστά εύκολο στόχο.

Η δουλειά του είναι να κουμαντάρει κάθε νέα «σοδειά» κρατουμένων, να τους οδηγεί στον τόπο εκτέλεσής τους, να τους καθησυχάζει κι έπειτα, λεπτά αργότερα, να μαζεύει τα πτώματα, να τα εξαφανίζει και να καθαρίζει.

Το μικροσκοπικό πτώμα ενός αγοριού θα τον κάνει να πιστέψει ότι πρόκειται για τον γιο του – ο Σαούλ θ’ αποκτήσει, σ’ αυτήν τη γεμάτη θάνατο, τρόμο, ενοχές και μίσος καθημερινότητα, ένα στόχο: να διαφυλάξει το πτώμα, να βρει έναν ραβίνο να το ψάλει και να το θάψει.

Αφού δεν μπορεί να αποτρέψει τον θάνατο, μπορεί τουλάχιστον να του αποδώσει την αξιοπρέπεια που απαιτεί. Αν καταφέρει να μη σκοτώσουν τον ίδιο πρώτα.

Κι αυτήν την ιστορία, ο Λάζλο Νέμες σκηνοθετεί με τον αγωνιώδη ρυθμό ενός θρίλερ, με τη διάχυτη ατμόσφαιρα (αν και όχι την εικόνα) του τρόμου, μ’ έναν εκλεκτικό, καθηλωτικό τρόπο κινηματογράφησης και, ταυτόχρονα, με αφοπλιστικό συναίσθημα.

Συναντήσαμε τον Λάζλο Νέμες από κοντά κι ακούσαμε τις δικές του σκέψεις για την καριέρα του, την ταινία του, την Ευρώπη κι έναν κόσμο που χρειάζεται περισσότερες ριζοσπαστικές κινήσεις.

● Ο κεντρικός ήρωας, ο ζοντερκομάντο Σαούλ, μοιάζει να μην έχει κανένα παρελθόν και σίγουρα κανένα μέλλον – είχατε σκεφτεί ποιος είναι αυτός ο ήρωας εκτός της ταινίας;

Στον ήρωα του Γκέζα Ρόριγκ, που υποδύεται τον Σαούλ, δεν δώσαμε κανένα παρελθόν, ούτε στο σενάριο, ούτε στη σκέψη μας, ούτε στις συζητήσεις μου με τον Γκέζα. Ο Σαούλ είναι μόνο αυτό που βλέπει κανείς στην ταινία. Δεν έχει παρελθόν, background, ως ήρωας, γιατί οι άνθρωποι που βρέθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης δεν είχαν παρελθόν, δεν είχαν ιστορία. Το παρελθόν τους ανήκε σε μια άλλη ζωή. Τόσο αλλόκοσμο, τόσο βίαιο και παράλογο ήταν αυτό που ζούσαν που δεν μπορούσε να γίνει καμιά σύνδεση με το πριν.

● Κάνοντας την έρευνά σας για την ταινία, ποια ήταν τα πράγματα που δεν γνωρίζατε και σας εξέπληξαν;

Ο,τι έμαθα στην έρευνα, όλα μου προκάλεσαν έκπληξη. Τα πάντα. Δεν ήξερα ότι στα στρατόπεδα, αφότου δολοφονούσαν τους αιχμαλώτους και μετά τους έκαιγαν, πήγαιναν στο ποτάμι και πετούσαν τη στάχτη για να μην αφήσουν κανένα ίχνος του εγκλήματός τους. Κάναμε πολλή έρευνα, ακόμη και για τις λεπτομέρειες, το μέγεθος του κρεβατιού όπου κοιμούνταν, τι φορούσαν, γιατί οι ζόντερκομάντο είχαν βαμμένο ένα κόκκινο Χ στην πλάτη τους. Ψάξαμε σε αρχεία, μιλήσαμε με ιστορικούς στο Ισραήλ, στη Γαλλία. Ωστόσο να σας πω κι ότι το Ισραήλ αρνήθηκε να χρηματοδοτήσει την ταινία. Είπαν ότι ήταν κακό το σενάριο.

• Μια τόσο ανατρεπτική ταινία ολοκληρώνεται μ’ ένα μάλλον χριστιανικό, οπτιμιστικό για την ανθρώπινη φυλή φινάλε. Γιατί το επιλέξατε;

Σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ ότι το φινάλε της ταινίας μιλά για συγχώρεση, δεν υπάρχει καμιά άφεση αμαρτιών. Μιλά, όμως, για το πώς μπορείς, ίσως, να συμφιλιωθείς με την τυφλότητα της Ευρώπης, ειδικά εκείνης της εποχής, αλλά και της σημερινής. Και για την ευκολία με την οποία οι άνθρωποι διαχωρίζουν τους εαυτούς τους από τους άλλους που βρίσκονται σε κατάσταση ανάγκης. Τέλος πάντων, περάσαμε μήνες συζητώντας για το φινάλε, ήταν η σκηνή για την οποία διαφωνήσαμε τόσο που αποφασίσαμε να την αφήσουμε όπως ήταν. Και νομίζω ότι είναι τέλεια (γελάει). Εννοώ ότι δεν νομίζω ότι χρειάζεται εξήγηση, όσο την εξηγείς, τόσο την αποδυναμώνεις.

● Σκεφτήκατε ποτέ ότι κάνετε μια ταινία υπερβολικά σκληρή για να τη δει το κοινό;

Δεν ξεκινήσαμε με τον σκοπό να οδηγήσουμε τον θεατή σ’ έναν κόσμο παραμυθένιο – ξέραμε ότι θα ήταν απαιτητικό, αλλά πιστέψαμε ότι θ’ άξιζε τον κόπο. Ισως καταφέραμε η ταινία να έχει διαφορετικό τρόπο λειτουργίας και διαφορετικό αντίκτυπο στις αισθήσεις του θεατή απ’ ό,τι «μια ταινία για το Αουσβιτς».

● Δείχνετε το Ολοκαύτωμα με τρόπο πιο αφαιρετικό από ποτέ και ταυτόχρονα πιο εφιαλτικό – πώς αποφασίσατε αυτήν την προσέγγιση;

Ξεκινώντας την ταινία, γνωρίζαμε ακριβώς πώς θα την κάναμε – ίσως όχι τις λεπτομέρειες, αλλά σίγουρα τη στρατηγική. Οπότε ξέραμε ότι θα είναι πολύ, πολύ περιορισμένη η οπτική της. Γιατί ξέραμε ότι αν δείχναμε αυτόν τον τρόμο κατά πρόσωπο, θα καταλήγαμε με λιγότερα, θα μειώναμε τη δύναμη του τρόμου. Ενώ αν χρησιμοποιούσαμε τον θεατή ως μέσο, αν βασιζόμασταν στη δική του φαντασία, θα καταλήγαμε με κάτι πιο δυνατό: τα κομμάτια που συνθέτει το μυαλό δημιουργούν κάτι πιο αόριστο, ενώ η εικόνα το κάνει συγκεκριμένο. Για ν’ αφηγηθείς μια τέτοια ιστορία, οφείλεις ν’ ακολουθήσεις κάποια ριζοσπαστική αισθητική. Είναι σημαντικό το πότε και πόση πληροφορία δίνεις στον θεατή, είναι ένα τρομερά δυνατό εργαλείο.

● Ως πρωτοεμφανιζόμενος σκηνοθέτης και μάλιστα από την Ουγγαρία, μια χώρα με περιορισμένη κινηματογραφική χρηματοδότηση, γιατί αποφασίσατε να γυρίσετε την ταινία σε φιλμ κι όχι ψηφιακά;

Από την αρχή μάς ήταν ξεκάθαρο ότι η ταινία δεν θα γινόταν καθόλου αν χρειαζόταν να γυριστεί ψηφιακά. Τσακωθήκαμε πολύ γι’ αυτό με τους παραγωγούς και τους χρηματοδότες. Ο ένας λόγος είναι αισθητικός, το φιλμ προσφέρει περισσότερα στο κοινό κι αυτό δεν σημαίνει ότι δεν συμπαθώ την τεχνολογία: αν πάρεις μια εικόνα που τραβήχτηκε ψηφιακά και την προβάλεις ψηφιακά και την ίδια εικόνα από φιλμ και την προβάλεις σε φιλμ, ο καθένας θα καταλάβει τη διαφορά. Η εμπειρία είναι πολύ πιο βαθιά. Ηταν προφανής επιλογή. Και, τελικά, ο σκηνοθέτης πρέπει να επιλέγει. Αν καταργήσεις τη δυνατότητα επιλογής στους σκηνοθέτες, καταλήγεις με μοντέρ. Εγώ πιστεύω ότι οι άνθρωποι χρειάζονται χειροπιαστά πράγματα. Ο εικονικός κόσμος μάς εξαφανίζει, αν και μ’ έναν υπέροχο τρόπο!

● Ο ήχος στην ταινία λειτουργεί ως μέσο αφήγησης, κάνοντας την εικόνα ακόμα πιο σκληρή – τ’ αυτιά συμπληρώνουν όσα τα μάτια δεν βλέπουν. Τι αποφάσεις πήρατε για τον σχεδιασμό του;

Δουλέψαμε πολύ στον σχεδιασμό του ήχου. Η εικόνα σού δείχνει μόνο κομμάτια, αλλά ο ήχος σού θυμίζει διαρκώς ότι υπάρχει και κάτι άλλο πιο πέρα από το οπτικό σου πεδίο. Το ζήτημα ήταν πώς να μην επισκιάζει ο ήχος την εικόνα, να τον κρατήσουμε ελεγχόμενο, αλλά ταυτόχρονα θέλαμε τη συνολική εμπειρία για τον θεατή. Ηταν μια μακριά και κουραστική διαδικασία, ακούγονται οκτώ γλώσσες στην ταινία, όλοι οι άνθρωποι που μιλούν ταυτόχρονα, οι διαταγές των αξιωματικών, ένα χάος. Στοχεύσαμε στον ρεαλισμό, αλλά ταυτόχρονα τον μπολιάσαμε με υποψίες κάτι μεγαλύτερου.

● Είναι αλήθεια ότι χρησιμοποιήσατε άστεγους ως κομπάρσους στις σκηνές πλήθους;

Χρησιμοποιήσαμε λίγους άστεγους. Είχαμε ηθοποιούς κομπάρσους για τα εκατοντάδες πτώματα της ταινίας και λίγους άστεγους. Στην Ουγγαρία, αν θες να κάνεις μια ταινία, πρέπει να βρεις τρόπους να δουλεύεις έξω από την πεπατημένη. Τουλάχιστον δώσαμε δουλειά στους άστεγους, οι οποίοι φυσικά πληρώθηκαν.

Δούλεψα με Μπέλα Ταρ, αλλά βλέπω Κιούμπρικ

● Τι αποκομίσατε από τη συνεργασία σας με τον Μπέλα Ταρ;

Τρέφω μεγάλο σεβασμό για τον Μπέλα Ταρ, έμαθα πολλά κοντά του, ήταν ένα σημαντικό βήμα στη διαδρομή μου. Αλλά εγώ Κιούμπρικ βλέπω πολύ, αυτό είναι το σινεμά που μ’ αρέσει, οι σκηνοθέτες που τους ενδιαφέρει ο χώρος, μια πηγαία σχέση με τη διαδικασία τού να γυρίσουν μια ταινία. Οι σκηνοθέτες που βυθίζονται κι οι ίδιοι στην πραγματικότητα που πλάθουν, αυτό μ’ ενδιαφέρει πολύ.

Τηλεόραση και ίντερνετ δολοφονούν το σινεμά

● Ηταν έκπληξη για σας ότι μια ταινία τόσο ριζοσπαστική στην αισθητική της επιλέχθηκε από το Φεστιβάλ Κανών και συγκεντρώνει τα σπουδαιότερα βραβεία της χρονιάς;

Οφείλεις να παίρνεις ρίσκα στο σινεμά. Εγώ αν δεν υπάρχει ρίσκο, αν δεν υπάρχει έντονο ενδιαφέρον, αρχίζω να βαριέμαι. Το ευρωπαϊκό σινεμά, ειδικά, δολοφονείται από την τηλεόραση και το internet στην αισθητική του προσέγγιση, ο τρόπος αφήγησης και η εικόνα έχουν τυποποιηθεί. Αυτό που θεωρούμε ριζοσπαστικό θα έπρεπε να θεωρείται η νόρμα, να παίζεις με το μέσο, να μην κάνεις συνέχεια τα ίδια πράγματα. Η τηλεόραση δίνει και δείχνει πάρα πολλά, τα εξηγεί υπερβολικά, τα σκοτώνει στο τέλος. Ετσι δεν παίρνεις καμιά συναισθηματική ανταπόκριση από τους θεατές –αυτό συνδέεται και με την αποκαλούμενη ψηφιακή επανάσταση, που στην πραγματικότητα για μένα είναι οπισθοχώρηση, καταλήγουμε με τους ανθρώπους να βλέπουν ταινίες σε όλο και μικρότερες οθόνες. Το σινεμά είναι κάτι άλλο, είναι μαγικό, είναι μια μαγική σωματική εμπειρία κι αυτό το χρειαζόμαστε.

Info:

Η ταινία «Ο γιος του Σαούλ» του Λάζλο Νέμες προβάλλεται στις αίθουσες από τη Filmtrade

 

ΣΙΝΕΜΑ
Εδώ είναι Βαλκάνια;
Καθώς οι ταινίες, ειδικά ενός ανέκαθεν πολιτικά συνειδητοποιημένου και μάχιμου φεστιβάλ όπως η Berlinale, δίνουν όλο και μεγαλύτερη σημασία στην έννοια και τις προεκτάσεις της ταυτότητας, εθνικής, φύλου,...
Εδώ είναι Βαλκάνια;
ΣΙΝΕΜΑ
Η πολυπολιτισμική εικόνα της βίας
Εχοντας φτάσει σχεδόν στη μέση της Berlinale, οι ταινίες που έχουν ξεχωρίσει είναι λίγες, αλλά δυνατές σαν γροθιές, ή ακόμα πιο πολύ, αφού η καθεμιά τους προσεγγίζει τη βία μ’ έναν τρόπο κοντινό στην κουλτούρα...
Η πολυπολιτισμική εικόνα της βίας
ΣΙΝΕΜΑ
Έναρξη με τον καλύτερο φίλο του ανθρώπου: τον άνθρωπο!
Ξεκίνησε το 68ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, κρατώντας την υπόσχεσή του – και με το παραπάνω. Η φετινή Berlinale – συνεχίζοντας την παράδοση που της έχει δώσει τον ξεχωριστό χαρακτήρα της –...
Έναρξη με τον καλύτερο φίλο του ανθρώπου: τον άνθρωπο!
ART - ΝΕΑ
Glam, τέχνη και πολιτική συνείδηση
Από τις 15 ώς τις 24 Φεβρουαρίου, το 68ο Φεστιβάλ Βερολίνου συγκεντρώνει στο Μίτε κάποιους από τους σημαντικότερους σταρ του παγκόσμιου σινεμά, μερικές από τις ταινίες που θα συζητηθούν περισσότερο μέσα στη...
Glam, τέχνη και πολιτική συνείδηση
ΣΙΝΕΜΑ
Το «Party» της Σάλι Πότερ για το Brexit
Oταν, έστω πριν από ακριβώς είκοσι πέντε χρόνια, έχεις κάνει μια ταινία σαν το «Orlando», δικαιούσαι να τραβάς πάνω σου τα βλέμματα της παγκόσμιας κινηματογραφικής κοινότητας. Eστω κι αν τα έκτοτε πονήματά σου...
Το «Party» της Σάλι Πότερ για το Brexit
ΣΙΝΕΜΑ
«Το χιούμορ συχνά προκύπτει από απόγνωση»
Η Γερμανίδα σκηνοθέτρια Μάρεν Άντε εξηγεί πώς γύρισε την ταινία-έκπληξη της χρονιάς, μια «πολύ λυπημένη κωμωδία», που απογειώθηκε από κοινό και κριτική. Στο «Toni Erdmann», η Ινες (Σάντρα Χίλερ) και ο...
«Το χιούμορ συχνά προκύπτει από απόγνωση»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας