Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Περιουσία μου είναι η μνήμη»

O Φίλιππος Κουτσαφτής επιστρέφει με το «Αρκαδία, χαίρε»

«Περιουσία μου είναι η μνήμη»

  • A-
  • A+

Δεν είναι από την Ελευσίνα, ούτε από την Αρκαδία, ούτε από την Κρήτη. Κι όμως το ντοκιμαντέρ του για την πρώτη, η θρυλική πια «Αγέλαστος πέτρα» του 2000, τον έκανε ένα διάσημο-οικείο σε όλους μας πρόσωπο. Κι όμως, το ντοκιμαντέρ του «Αρκαδία, χαίρε» γεμίζει αυτές τις μέρες από στόμα σε στόμα τις δύο αθηναϊκές αίθουσες όπου παίζεται. Κι όμως, η επόμενη δουλειά του θα αφορά τη Ζάκρο στην ανατολική Κρήτη και το μινωικό της ανάκτορο.

«Από το Πήλιο είμαι», λέει ο πάντα ολιγόλογος και συγκρατημένος μηχανολόγος –που έγινε διευθυντής φωτογραφίας, που έγινε σκηνοθέτης– Φίλιππος Κουτσαφτής. Ο δρόμος του, τελικά, έπειτα από τόσες ταινίες άλλων, που φώτισε δημιουργικά, ήταν να γυρίσει τις δικές του. Εντελώς δικές του και προσωπικές, ακόμα κι αν είναι ντοκιμαντέρ βουτηγμένα στην Ιστορία, την Αρχαιολογία και τις μνήμες.

Εχει έναν τρόπο να κάνει και τα πιο εγκυκλοπαιδικά θέματα κομμάτι της ανάσας και της ψυχής του. Να τα περνάει στον θεατή με μια αμεσότητα, που, λυπάμαι, θα ’πρεπε να ζηλεύουν και οι καλύτεροι αρχαιολόγοι με τις βαρύτερες περγαμηνές.

Αφού μας συγκίνησε μέχρι δακρύων ανακαλύπτοντας το μυθικό και αρχαίο πρόσωπο της Ελευσίνας πίσω από το βαρύ βιομηχανικό της παρόν, ο Φίλιππος Κουτσαφτής «μετακόμισε» επί χρόνια στην Αρκαδία, και κυρίως στην Τεγέα με τον περίφημο, τουλάχιστον για μας τους Πελοποννήσιους, ναό της Αλέας Αθηνάς.

Στο ερώτημα «Γιατί ειδικά η Αρκαδία;» επιμένει να γράψουμε ότι το ντοκιμαντέρ ήταν μια ανάθεση. Από το «καταπληκτικό» και «γενναιόδωρο» Κοινωφελές Ιδρυμα Μ. Ν. Στασινόπουλος-Βιοχάλκο, που κάνει, είναι γνωστό, σοβαρή δουλειά στην περιοχή – έχει χρηματοδοτήσει και ανασκαφές στην Τεγέα. «Είχα κάνει, βέβαια, κι εγώ μια πρόταση. Είδαν την υπόλοιπη δουλειά μου, με ενέκριναν και πήραν την υπόθεση πολύ ζεστά. Την Κυριακή το απόγευμα στην “Ααβόρα” μια κυρία της οικογένειας Στασινοπούλου, που είναι η ψυχή σήμερα του Ιδρύματος, καθόταν στην ουρά για εισιτήριο μαζί με φίλη της. Το φαντάζεστε;»

Κι αν έχει υμνηθεί και περάσει στην τέχνη και στο συλλογικό μας υποσυνείδητο η Αρκαδία και οι άνθρωποί της! To «Et in Arcadia ego» το ‘χουμε ψιλοπεί όλοι μας. Πώς κατάφερε ο Φίλιππος Κουτσαφτής να αναμετρηθεί με τα κλισέ και να τα αχρηστεύσει; Ο τρόπος του, όπως λέει, είναι «να μην ξεχωρίζει το χθες από το σήμερα».

Συλλέγει επί χρόνια ένα μεγάλο υλικό από τους τόπους και τους ανθρώπους και μετά, στο μοντάζ, «προσπαθεί να βάλει όλα αυτά τα θραύσματα σε μια ισορροπία». Δικά του είναι και τα κείμενα που ακούμε στην ταινία «Αρκαδία, χαίρε», «από το ημερολόγιο που κρατούσα στα γυρίσματα», λέει. Κάτι οι σημερινοί άνθρωποι, «σε μια περιοχή που ερημώνει, με χωριά που έχουν να δουν παιδιά να γεννιούνται πολλά χρόνια», ο προσωπικός του λόγος κερδίζει και τον πιο αδιάφορο θεατή για μύθους, προϊστορίες και αρχαιότητες.

Ο ίδιος, πάντως, αυτή τη μανία έχει, κι ας προσπαθεί να την παρουσιάσει ως απλή, καθημερινή υπόθεση. Προσπαθώ να τον φανταστώ, ας πούμε, επί το έργον για την επόμενη ταινία του, επίσης γύρω από έναν αρχαιολογικό τόπο, επίσης με ιδιώτες χορηγούς. «Πηγαίνω πολλά χρόνια και κάνω γυρίσματα στο καταπληκτικό μινωικό ανάκτορο της Ζάκρου, στην Κρήτη.

Είχα την τύχη να προλάβω τις ανασκαφές που έκανε ο περίφημος αρχαιολόγος, που την ανακάλυψε, ο Νικόλαος Πλάτων (σ.σ. 1909-1992). Εχω και μια συνέντευξή του, σπάνιο υλικό, θα το χρησιμοποιήσω», λέει.

Για τον Φίλιππο Κουτσαφτή τα πράγματα είναι απλά: «Είμαστε το παρελθόν μας, η μνήμη είναι η περιουσία μας». Κι όμως στην Ελλάδα η αρχαία μας κληρονομιά έχει λειτουργήσει και σαν βάρος. Ακόμα και οι εγκαταλελειμμένοι, αφύλακτοι λόγω έλλειψης χρημάτων αρχαιολογικοί χώροι έχουν σπρώξει στο περιθώριο της κρατικής μέριμνας τις σύγχρονες τέχνες, στις οποίες και ο ίδιος ανήκει.

«Δεν λείπουν χρήματα, όραμα δεν υπάρχει. Πέρασαν πολλά χρήματα τα τελευταία χρόνια από την Ελλάδα, γνωστά πράγματα, αλλά δεν πήγαν για την παιδεία των ανθρώπων, μόνο στην κατανάλωση. Ενας λαός που έχει παιδεία αγκαλιάζει τα αρχαία, τα θεωρεί κομμάτι της ζωής του», λέει.

Ναι, αλλά πρέπει να βοηθάνε σ’ αυτό και οι αρχαιολόγοι. Μόλις τα τελευταία χρόνια ξεκίνησε, χάρη σε μερικούς φωτισμένους ανθρώπους, το κίνημα να ενταχθούν οι αρχαιολογικοί τόποι στη ζωή των κοινοτήτων, να μην ειναι μουσειακοί και νεκροί, αλλά ζωντανοί και οικείοι. Συμφωνεί. «Προφανώς και είμαι ολόψυχα με κάθε προσπάθεια ανοίγματος των αρχαίων στην κοινωνία, παρακολουθώ τι κάνει, για παράδειγμα, ο Πέτρος Θέμελης στην αρχαία Μεσσήνη και θαυμάζω τα αποτελέσματα».

Για την ώρα έχει το μυαλό του στην πορεία της ταινίας του και ετοιμάζεται να τη βγάλει και στην Τρίπολη (είναι λογικό οι ίδιοι οι Αρκάδες να την δουν και να την αγαπήσουν). Στο μεταξύ, μόλις την Κυριακή, το «Αρκαδία, χαίρε» κέρδισε το βραβείο καλύτερης ταινίας στο 9ο Φεστιβάλ Ελληνικού Ντοκιμαντέρ Χαλκίδας για να το προσθέσει στο βραβείο της FIPRESCI (Διεθνούς Ενωσης Κριτικών Κινηματογράφου) για την καλύτερη ελληνική ταινία στο 18o Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, τον περασμένο Μάρτιο.

Info:

Προβάλλεται στις αίθουσες «Ααβόρα» και Ταινιοθήκη της Ελλάδας. Κείμενα/φωτογραφία/σκηνοθεσία: Φίλιππος Κουτσαφτής. Μοντάζ εικόνας και ήχου: Ιωάννα Σπηλιοπούλου. Μουσική: Κωνσταντίνος Βήτα. Κάμερα: Νικόλας Καρανικόλας, Σταμάτης Κούρος.

 

ART - ΝΕΑ
Το ελληνικό σινεμά έχασε τον άρχοντά του
Ο σκηνοθέτης του «Δράκου» έφυγε στα 91 του χρόνια αφήνοντας ένα ανεξίτηλο σημάδι στην ελληνική τέχνη. Οι ταινίες του Νίκου Κούνδουρου ήταν πάντα αισθητική ή πολιτική πρόκληση για την εποχή τους. Και ο ίδιος...
Το ελληνικό σινεμά έχασε τον άρχοντά του
ART - ΝΕΑ
Ο Σταύρος Τσιώλης επιστρέφει
«Θα είναι η τελευταία μου ταινία», λέει ο Σταύρος Τσιώλης και γελάει. Είναι πια στα 78 του χρόνια. Μόλις έκανε μια μικρή επέμβαση και έχει να γυρίσει ταινία από το 2004. Εξ ου και έκανε μεγάλο θόρυβο η είδηση...
Ο Σταύρος Τσιώλης επιστρέφει
ART - ΝΕΑ
Ο Τορνατόρε, το Μediterraneo και το ΕΚΚ
Να λέμε δόξα τω θεώ που πρόκανε το Δ.Σ. του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου να εγκρίνει καμιά ταινία πριν βγει το 2014. Γιατί με τη λήξη της θητείας του Γρηγόρη Καραντινάκη στις 14 Ιανουαρίου, μέχρι να...
Ο Τορνατόρε, το Μediterraneo και το ΕΚΚ
ART - ΝΕΑ
Το σπουδαίο αποτύπωμα στην τέχνη ενός «περαστικού»
Σκηνοθέτης των «Παιδιών της Χελιδόνας» και συγγραφέας δύο σημαντικών βιβλίων, ο άνθρωπος που επί δεκαεφτά χρόνια στήριζε από κορυφαίους θεσμικούς ρόλους το ελληνικό σινεμά, πέθανε στα 80 του χρόνια. Ηταν γιος...
Το σπουδαίο αποτύπωμα στην τέχνη ενός «περαστικού»
ΣΙΝΕΜΑ
Σκίζει ο Παβλικόφσκι
Όπως αναμενόταν, η άκρως σαγηνευτική, ερωτική, μουσική και πολιτική ταινία «Ψυχρός Πόλεμος» του Πάβελ Παβλικόφσκι κέρδισε με το «καλημέρα» το ελληνικό κοινό. Γύρω στις έντεκα χιλιάδες θεατές την είδαν σε Αθήνα...
Σκίζει ο Παβλικόφσκι
ART - ΝΕΑ
«Να μην αφήσουμε τον Ολεγκ Σέντσοφ να πεθάνει»
Εφτασε ο κόμπος στο χτένι για την ευρωπαϊκή καλλιτεχνική και κυρίως κινηματογραφική κοινότητα, που απευθύνει έκκληση στον Πούτιν. Με πιο ηχηρό από ποτέ τρόπο, 120 σκηνοθέτες και ηθοποιοί, - μεταξύ άλλων οι...
«Να μην αφήσουμε τον Ολεγκ Σέντσοφ να πεθάνει»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας