• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 5.1°C / 8.0°C
    1 BF
    96%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 4.1°C / 8.0°C
    2 BF
    83%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.7°C / 9.4°C
    2 BF
    88%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 1.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    2 BF
    93%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.5°C / 4.9°C
    0 BF
    96%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    0°C 0.4°C / 0.4°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    2 BF
    94%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 14.3°C
    3 BF
    84%
  • Μυτιλήνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    8°C 8.5°C / 8.5°C
    2 BF
    91%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.5°C / 11.7°C
    2 BF
    81%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.2°C / 6.2°C
    2 BF
    78%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 11.1°C
    2 BF
    71%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    4°C 3.9°C / 4.5°C
    2 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.5°C / 7.3°C
    1 BF
    90%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    4 BF
    67%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 5.3°C / 8.2°C
    0 BF
    94%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.1°C / 7.1°C
    2 BF
    90%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.2°C / 5.7°C
    1 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 1.4°C / 1.4°C
    1 BF
    99%

Η απλώστρα στο παραβιασμένο σπίτι της Ι.Κολοβού. Δεξιά, Νίκη Καναγκίνη, Εν οίκω, 1975. Μικτή τεχνική. Συλλογή ΕΜΣΤ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η απλώστρα...

  • A-
  • A+
Μια λεπτομέρεια στην εικόνα του παραβιασμένου σπιτιού της Ιωάννας Κολοβού και το έργο της Νίκης Καναγκίνη «Εν οίκω» (1975).

Πριν από λίγες μέρες, στις 12 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Τα εργαλεία και ο οίκος» που είχε διοργανωθεί στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, είχαμε σταθεί ως ξεναγοί μπροστά στο έργο της Νίκης Καναγκίνη «Εν οίκω», 1975.

«Τα εργαλεία και ο οίκος» ήταν μια ξενάγηση στα έργα της συλλογής του ΕΜΣΤ βασισμένη στα δοκίμια του τόμου «Φεμινιστικές θεωρίες, αισθητικές πρακτικές και παγκοσμιοποιημένες τεχνολογίες».

Είχαμε προσπαθήσει εκείνη την ημέρα να εφαρμόσουμε τα θεωρητικά και πολιτικά εργαλεία που προσφέρει ο τόμος για να αναλύσουμε συγκεκριμένα έργα και να εξετάσουμε ιστορικά από φεμινιστική και κριτική σκοπιά τη συγκρότηση του ίδιου του Μουσείου και του αρχείου του.

Το έργο της Καναγκίνη είναι μια απλώστρα, που συντονίζεται με έργα των φεμινιστριών που χρησιμοποίησαν τα οικιακά αντικείμενα, ανοικειώνοντάς τα ως μετωνυμίες της έμφυλης και ταξικής βίας που επιτελείται στα σώματα τους. Εργα σαν αυτό, που χρησιμοποιούν το οικείο για να αποσταθεροποιήσουν τον οίκο, την κυρίαρχη γλώσσα και το κυρίαρχο αφήγημα, καλλιτεχνικό και όχι μόνο, πήραν τη θέση τους στον κανόνα της τέχνης.

Και τα εργαλεία τους θεωρήθηκαν «χαρακτηριστικά» μιας γυναικείας γραφής, που με τον τρόπο αυτό ουσιοποιήθηκε πάλι από την αρχή. Τέτοιες διαταράξεις από την πλευρά φεμινιστριών καλλιτέχνιδων παρουσιάζονται συχνά από τον κυρίαρχο λόγο εκτός συγκειμένου, μακριά από τη δυναμική που τις γέννησε, σαν να ήταν ανεξάρτητες φορμαλιστικές διατυπώσεις. Γίνονται μια παράξενη σκιώδης εκδοχή του εαυτού τους.

Σήμερα οι σκέψεις μας γύρω από την απλώστρα και τις αναγνώσεις της συγκρούστηκαν με τον πιο κυνικό τρόπο με την πραγματικότητα. Σε μια από τις φωτογραφίες από την επιχείρηση της αστυνομίας στο σπίτι της Ιωάννας Κολοβού προκειμένου να εκτελεστεί η διαταγή κατάσχεσής του για χρέη, διακρίνεται μέσα στην τραπεζαρία της μια απλώστρα με απλωμένα ρούχα, όπως ήδη παρατήρησε η Αντζελα Δημητρακάκη. Η αρχιτεκτονική της εικόνας είναι φοβερή.

Η πόρτα είναι σπασμένη. Ο φακός της κάμερας βρίσκεται πίσω από τις πλάτες δύο αστυνομικών, οι οποίοι διακρίνονται σε πρώτο πλάνο. Εισβάλλουμε και εμείς στην ιδιωτικότητα της Ιωάννας Κολοβού, στο νοικοκυριό της, εξαιτίας της δημόσιας κατασταλτικής αντρικής αρχής. Η ίδια η απλώστρα με τα ασπρόρουχα είναι ένα πολυσθενές σύμβολο. Το καθαρό ρούχο με τις συνδηλώσεις συναισθηματικής ασφάλειας και υγείας και τη συναισθησία λευκότητας και οσμών καθαριότητας βρίσκεται εκτεθειμένο στον δημόσιο χώρο, επαναμιασμένο.

Ο φυσικός και συναισθηματικός μόχθος για τη φροντίδα του πλυσίματος, ένας μόχθος με κατεξοχήν έμφυλα γνωρίσματα, αποτύπωμα της αόρατης και μη πληρωμένης γυναικείας εργασίας, μοιάζει να ακυρώνεται. Αυτή η εικόνα επιβεβαιώνει όσα γνωρίζουμε για την επιπλέον έμφυλη διάσταση που έχει αυτή η υπόθεση και όσα έπονται να υπομείνει η Ιωάννα Κολοβού και πολλές ακόμα μαζί της στην ίδια θέση, στη συνέχεια αυτής της βίαιης εισβολής.

Σήμερα μας φαίνεται ότι δεν είμαστε αρκετά θεληματικές σε σχέση με τους θεσμούς μας. Σήμερα επιβεβαιώνεται η ρήση της λεσβίας μαύρης φεμινίστριας Audre Lorde «Τα εργαλεία του αφέντη ποτέ δεν θα ρίξουν τον οίκο του αφέντη», φέρνοντας τον οίκο και πάλι στον πυρήνα της συζήτησης, έναν οίκο επισφαλή, ένα οίκο υπ-άλληλο (subaltern), έναν οίκο υπό κατάσχεση που στηρίζει τον οίκο του αφέντη, που δεν φαίνεται αυτός διόλου να κινδυνεύει.

*Θεωρητικός Τέχνης, επιμελήτρια
**Κριτικός, επιμελητής

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ART - ΝΕΑ
20 περφόρμερ, 20 εκδοχές της ζωής μας
Το πρωτοποριακό, παρεμβατικό και δημοφιλές πρόγραμμα που γιορτάζει φέτος 25 χρόνια επιστρέφει στην Αίθουσα Τέχνης Καππάτος από τις 26 Ιανουαρίου.
20 περφόρμερ, 20 εκδοχές της ζωής μας
ART - ΝΕΑ
Το νεανικό, πληθωρικό, διασκεδαστικό πνεύμα του Νέου Ρεαλισμού
Η νέα έκθεση του Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή, φιλοξενώντας συνολικά 50 έργα, μας παρουσιάζει τους 13 πρωταγωνιστές του ανατρεπτικού -αν και εφήμερου- κινήματος του Νέου Ρεαλισμού.
Το νεανικό, πληθωρικό, διασκεδαστικό πνεύμα του Νέου Ρεαλισμού
ART - ΝΕΑ
Η πολιτισμική όψη και αξία μιας διαδήλωσης
Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα έκθεση φωτογραφιών και έντυπου υλικού από το αρχείο Serge Collet παρουσιάζεται αυτό τον καιρό στο Ιδρυμα Μιχελή σε επιμέλεια Βαγγέλη Αθανασόπουλου.
Η πολιτισμική όψη και αξία μιας διαδήλωσης
ART - ΝΕΑ
Τέχνη και φαντασία για έναν βιώσιμο πλανήτη
Η φετινή διοργάνωση του ΜΟΜus με τίτλο «Γεωκουλτούρα» δίνει από τις 10 Δεκεμβρίου το στίγμα της με εκθέσεις, δράσεις, καινοτόμες προτάσεις και επιδιώκει να αφυπνίσει την περιβαλλοντική μας συνείδηση.
Τέχνη και φαντασία για έναν βιώσιμο πλανήτη
ART - ΝΕΑ
Μύθος, Ιστορία και σκληρό παρόν
Μια έκθεση 23 φωτογράφων, με εικόνες της πόλης που εκτίθενται για πρώτη φορά και επιχειρούν να συνθέσουν την τοπιογραφία της Ελευσίνας, προβάλλοντας τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητές της και τα έργα των ανθρώπων...
Μύθος, Ιστορία και σκληρό παρόν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας