Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Υμνησε τον «ξένο» με ταινίες και λέξεις

Λευτέρης Ξανθόπουλος (1945-2020)

ΦΩΤΟ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΘΙΟΥΔΑΚΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Υμνησε τον «ξένο» με ταινίες και λέξεις

  • A-
  • A+

Σταμάτησε να γυρίζει ταινίες το 1991, τότε που η δεύτερη μεγάλου μήκους του, ο «Δραπέτης», επιλέχτηκε στο «Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών» στις Κάνες. Κι όμως, το Σάββατο, η είδηση του ξαφνικού θανάτου του στα 75 του χρόνια, από επιπλοκές μιας εγχείρησης καρδιάς, που θα πήγαινε καλά, όλοι τον διαβεβαίωναν γι' αυτό, έκανε την κινηματογραφική κοινότητα να νιώσει ότι χάνει ένα από τα καλύτερα μέλη της.

Γιατί ο Λευτέρης Ξανθόπουλος, αυτός ο ζωντανός, αισιόδοξος, γεμάτος σχέδια καλλιτέχνης, ήταν πάντα παρών στον χώρο του σινεμά, με τα ξεχωριστά ντοκιμαντέρ του, ενώ και οι παλιές ταινίες του δεν έπαψαν να βλέπονται, να επηρεάζουν τους νεότερους. Τον αποχαιρέτησαν με ειλικρινή, θερμά λόγια το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου.

Ενιωσε ότι τον χάνει και ο κόσμος του βιβλίου, γιατί ο Λευτέρης, με την πολυκύμαντη, ανήσυχη πορεία του στον χώρο της τέχνης, έγραφε ποίηση, και καλή, από πολύ νωρίς, κάποια στιγμή μάλιστα οι συλλογές του έγιναν πιο πυκνές από τις ταινίες του. Διανοούμενος, με σκέψη ώριμη, μακριά από πυροτεχνήματα και ακρότητες, άφησε πίσω του ένα έργο με πολλές ψηφίδες, καμιά από τις οποίες δεν είναι δίχως αξία.

Σκηνή από την ταινία του «Καλή πατρίδα, σύντροφε»

Με σπουδές νομικής (που δεν τις τελείωσε ποτέ) και κινηματογράφου (πολλά χρόνια στο Λονδίνο και αργότερα στην Αμερική), ο Λευτέρης Ξανθόπουλος κατάφερε να κάνει αμέσως αισθητή την παρουσία του στο σινεμά με την περίφημη πια τριλογία των ντοκιμαντέρ «Ελληνική Κοινότητα Χαϊδελβέργης» (1976), «Ο Γιώργος από τα Σωτηριάνικα» (1978) και «Στα Τουρκοβούνια» (1982). Και σαν να της χρωστούσε ακόμα ένα λιθαράκι, πρόσθεσε την πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους, το δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ «Καλή πατρίδα, σύντροφε» (1986), που χάρισε στον ίδιο βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και μουσικής στην Ελένη Καραΐνδρου. Θέμα της ταινίας, οι «τελευταίες μέρες» του χωριού Μπελογιάννης, έξω από τη Βουδαπέστη, όταν οι πολιτικοί πρόσφυγες, ο ένας μετά τον άλλον, το εγκαταλείπουν και επιστρέφουν ύστερα από σαράντα τόσα χρόνια εξορίας στην πατρίδα. Το ΠΑΣΟΚ έχει αρχίσει και τους δίνει διαβατήρια.

Είναι φανερό ότι το θέμα της μετανάστευσης και της προσφυγιάς καθορίζει το έργο του. Ο ίδιος το έβλεπε ευρύτερα. Εξηγούσε τον Ιούλιο του 2018 στην «Εφ.Συν.», που είχε δώσει τις τέσσερις πρώτες ταινίες του προσφορά στους αναγνώστες της: «Ολες αυτές είναι ταινίες που μιλούν για τον “ξένο”, αυτόν δηλαδή που δεν ανήκει εκεί που τον βρίσκουμε, δεν ανήκει ούτε στον τόπο που άφησε πίσω του, δεν μπορεί να ταυτιστεί με τον κόσμο γύρω του, παραμένει πάντα στο περιθώριο της ζωής. Ολοι οι χαρακτήρες των ταινιών μου είναι ξένοι, και οι Ελληνες μετανάστες στη Γερμανία και οι εσωτερικοί μετανάστες στα Τουρκοβούνια και οι πολιτικοί πρόσφυγες του Μπελογιάννης. Αλλά και ο καραγκιοζοπαίχτης στον “Δραπέτη” με τον Κώστα Καζάκο, που τον έχει αφήσει πίσω του ο χρόνος, ξένος προς την εποχή του είναι». Απέδιδε την «υπαρξιακή του ανάγκη» να προσεγγίζει ξανά και ξανά το θέμα του «ξένου» στην καταγωγή του από οικογένεια προσφύγων.

Υπαρξιακή του ανάγκη και η ποίηση, η δική του («Αγγελος των πρώτων ημερών», «Σήκωσε το κεφάλι σου πατέρα», «Ανθρωπος μηδενικών αποχρώσεων» κ.ά.) και των άλλων, αφού λάτρευε τον Μίλτο Σαχτούρη και ανάμεσα στα δεκάδες ντοκιμαντέρ και «Παράσκηνιά» του για μορφές της λογοτεχνίας μας (Παύλος Ζάννας, Αλέξης Πανσέληνος, Νίκος Εγγονόπουλος, Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλος κ.ά.) ξεχωρίζει το «Ποιος είναι ο τρελός λαγός (Μίλτος Σαχτούρης)». Η πολιτική του κηδεία γίνεται σήμερα στις 11.30 στο Α' Νεκροταφείο. Αντί στεφάνων, η οικογένειά του ζητά να γίνουν δωρεές στον Σύλλογο της Καβάλας «Πνοή για το Παιδί και την Οικογένεια».


 

 

ART - ΝΕΑ
Στήριξη σε μικρού μήκους και ντοκιμαντέρ
Μετά τις ταινίες ανιμέισον, ανακοινώθηκαν οι μικρού μήκους και τα ντοκιμαντέρ, που μέσω του Ειδικού Προγράμματος Ενίσχυσης της Κινηματογραφικής Κοινότητας του ΥΠΠΟ, συνολικού ύψους 2,8 εκατ. ευρώ, θα...
Στήριξη σε μικρού μήκους και ντοκιμαντέρ
ART - ΝΕΑ
«Ο Καντίροφ θέλει να απαλλάξει την Τσετσενία από τους γκέι»
Ο Αμερικανός Ντέιβιντ Φρανς είναι προσωπικότητα στον χώρο της ερευνητικής δημοσιογραφίας και του ντοκιμαντέρ. Γκέι και ο ίδιος, αφοσιώθηκε στα θέματα...
«Ο Καντίροφ θέλει να απαλλάξει την Τσετσενία από τους γκέι»
ART - ΝΕΑ
Καβάφης σε ψηφιακές διαστάσεις
Σήμερα είναι η διπλή επέτειος από τη γέννηση και τον θάνατο του Kωνσταντίνου Καβάφη (γεννήθηκε στις 29 Απριλίου 1863 και πέθανε στις 29 Απριλίου 1933, στην αγαπημένη του Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου).
Καβάφης σε ψηφιακές διαστάσεις
ART - ΝΕΑ
«Τα ποιητικά των χρωμάτων»
Ελληνες ζωγράφοι και Ιταλοί ποιητές σε έναν μοναδικό εικαστικό και λογοτεχνικό διάλογο. Η έκθεση «Τα ποιητικά των χρωμάτων» εγκαινιάζεται αύριο στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο (28ης Οκτωβρίου 47, στις 7...
«Τα ποιητικά των χρωμάτων»
ART - ΝΕΑ
Ποιητής, νεοελληνιστής και δάσκαλος
Ο Γιάννης Δάλλας, από τους κορυφαίους ποιητές της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, αλλά και σπουδαίος και βραβευμένος νεοελληνιστής, δάσκαλος και μεταφραστής έργων της αρχαίας γραμματείας, πέθανε χθες σε ηλικία 96...
Ποιητής, νεοελληνιστής και δάσκαλος
ART - ΝΕΑ
«Παυσίπονη σταγόνα η ποίηση, σε έναν ωκεανό λύπης»
Μέχρι που η καρδιά της σταμάτησε να χτυπά, η κορυφαία Ελληνίδα ποιήτρια δεν έπαψε να αγωνιά και να ελπίζει, να παλεύει με τις λέξεις, δίνοντας νόημα στα ασήμαντα της καθημερινής ζωής, εμβαθύνοντας στη φθορά,...
«Παυσίπονη σταγόνα η ποίηση, σε έναν ωκεανό λύπης»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας