Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Επιστρέφει ένα τεκμήριο της Ιστορίας μας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Επιστρέφει ένα τεκμήριο της Ιστορίας μας

  • A-
  • A+
Έχασε τη δίκη ο οίκος Sotheby's

Αίσιο τέλος είχε η περιπέτεια για το πανέμορφο χάλκινο αλογάκι της γεωμετρικής περιόδου που επρόκειτο να δημοπρατηθεί το 2018. Με διαρκείς ενέργειες του υπουργείου Πολιτισμού, το ζήτημα έφτασε μέχρι το Εφετείο των ΗΠΑ, το οποίο προέβη στην ιστορική απόφαση οι υποθέσεις παράνομου εμπορίου αρχαιοτήτων να εκδικάζονται στις χώρες που διεκδικούν την πολιτιστική τους κληρονομιά

Το χάλκινο αλογάκι μόλις 14 εκατοστών είναι ένα λιτό και όμορφο ιππάριο της γεωμετρικής περιόδου που χρονολογείται στον 8ο αι π.Χ., σώζεται σε εξαιρετική κατάσταση, είχε εξαχθεί παράνομα από τη χώρα μας και παρ ολίγο να πωληθεί τον Μάιο του 2018 από τον αμερικανικό Οίκο Δημοπρασιών Sotheby’s. Ωστόσο, η ιστορία του έχει το καλύτερο τέλος, αφού περιμένουμε να επαναπατριστεί.

Πριν από τρεις ημέρες (9/6) το Εφετείο των ΗΠΑ αποφάσισε οι υποθέσεις αντικειμένων που έχουν εξαχθεί παράνομα από τις χώρες τους και διακινούνται προς πώληση, να μην εκδικάζονται από τα κατά τόπους αμερικανικά δικαστήρια, αλλά από τα δικαστήρια των χωρών που διεκδικούν την πολιτιστική τους κληρονομιά και, στην περίπτωσή μας, από τα ελληνικά δικαστήρια.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την απόφαση τεράστια διεθνή επιτυχία στην καταπολέμηση του παράνομου εμπορίου αρχαιοτήτων και δήλωσε «το υπουργείο θα προβεί σε κάθε νόμιμη διαδικασία επαναπατρισμού του ειδωλίου», επισημαίνοντας ότι «με τον επαναπατρισμό των κλαπέντων και παρανόμως εξαχθέντων μνημείων στον αρχαιολογικό τους περιβάλλον αποδίδεται στην ιστορία κάθε χώρας, ένα τεκμήριο, ένα μέρος της ιστορίας της».

Η απόφαση για το παράνομο εμπόριο αρχαιοτήτων πάρθηκε έπειτα από μακροχρόνιο αγώνα των υπηρεσιών του ΥΠΠΟΑ που διεκδίκησαν το Ειδώλιο Αλόγου. Η υπόθεση ξεκινάει τον Μάιο του 2018 στη Νέα Υόρκη, όταν ο οίκος Δημοπρασιών Sotheby’s έθεσε προς δημοπράτηση το χάλκινο ειδώλιο, με τιμή εκκίνησης 150.000-250.000 δολάρια.

Ο κατάλογος της δημοπρασίας έγραφε ότι πρόκειται για «Ελληνικό Ειδώλιο Αλόγου, κορινθιακού τύπου… γεωμετρικής περιόδου, 8ος αιώνας π.Χ., Ελληνικό». Λίγο πριν από την προγραμματισμένη δημοπρασία (14 Μαΐου 2018) και συγκεκριμένα στις 4 Μαΐου του 2018, το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού ζήτησε από την Ιντερπόλ να διερευνήσει τα παραστατικά απόκτησης του ειδωλίου, και κυρίως εκείνα της πρώτης δημοπράτησής του, αφού εμφανίστηκε στην αγορά στις 6 Μαΐου του 1967 και δημοπρατήθηκε από τον οίκο Munzen und Medaillen AG στη Βασιλεία της Ελβετίας.

Η δημοσιοποίηση του θέματος από την ελληνική πλευρά και τη Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του υπουργείου Πολιτισμού είχε τα πρώτα θετικά αποτελέσματα όταν ο Οίκος αναγκάστηκε να αποσύρει το αντικείμενο την παραμονή της δημοπρασίας.

Ωστόσο οι Sotheby’s από κοινού με τους φερόμενους ως ιδιοκτήτες του ειδωλίου προχώρησαν σε αγωγή κατά του ελληνικού υπουργείου Πολιτισμού, ζητώντας από το δικαστήριο των ΗΠΑ να αναγνωρίσει «ότι δεν υφίστανται ιδιοκτησιακά δικαιώματα του ελληνικού κράτους επί του ειδωλίου και ούτε βάση για τον επαναπατρισμό στην Ελλάδα».

Το υπουργείο Πολιτισμού σε άμεση συνεργασία με το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους υπερασπίστηκε την υπόθεση μέσω δικηγορικού γραφείου της Ν. Υόρκης, που υποστήριξε ότι η διεκδίκηση του επίμαχου μνημείου συνιστούσε κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδας, επιτασσόμενο από το Σύνταγμα και τον αρχαιολογικό Νόμο 3028/2002 και ως εκ τούτου, «μη υποκείμενο στη δικαστική κρίση των δικαστηρίων των ΗΠΑ». Με την από 21-6-2019 απόφασή του, το δικαστήριο απέρριψε τον άνω ισχυρισμό, οπότε και ασκήθηκε αμέσως έφεση από την προηγούμενη πολιτική ηγεσία και τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ.

Κατά την επίσκεψή της στη Νέα Υόρκη, τον Σεπτέμβριο 2019, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη συναντήθηκε με τον ελληνικής καταγωγής Matthew Bogdanos, βοηθό Εισαγγελέα, επικεφαλής της υπηρεσίας για την παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων στον οποίο εξέθεσε την πορεία της ελληνικής διεκδίκησης του χάλκινου ειδωλίου.

Μετά την πρόσφατη απόφαση του αμερικανικού Εφετείου, η κ. Μενδώνη ευχαρίστησε τους συναδέλφους της υπουργούς Πολιτισμού άλλων χωρών που είχαν δηλώσει με επιστολές τους στο δικαστήριο τη συμπαράστασή τους στο νόμιμο αίτημα της Ελλάδας, τους φορείς και την ελληνοαμερικανική κοινότητα, αλλά και τα στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού και του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους «για την καθοριστική και κρίσιμη συμβολή τους στην επιτυχία της χώρας».

«Χαρά και συγκίνηση για όλους»

 

Η τέως γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη δήλωσε στην «Εφ.Συν.»:

«Η είδηση της απόρριψης από το Εφετείο των ΗΠΑ της αγωγής του οίκου δημοπρασιών Sotheby’s εναντίον του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού σε σχέση με τη διεκδίκηση της κυριότητας του χάλκινου ειδωλίου αλόγου της γεωμετρικής εποχής (8ος αι. π.Χ.) που έχει εξαχθεί παράνομα από την Ελλάδα, προκάλεσε μεγάλη χαρά και συγκίνηση σε όλους και ακόμη περισσότερο σε όσους έχουν ασχοληθεί με το θέμα, καθώς οι συνεχείς προσπάθειες των τελευταίων χρόνων είχαν αυτό το αίσιο αποτέλεσμα. Από το 2018 που ξεκίνησε η υπόθεση, η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού ανέλαβε ένα διαρκή αγώνα που δικαίως και σταθερά εμψύχωσαν και στήριξαν οι πολιτικές ηγεσίες. Οταν τον Ιούνιο του 2019 εκδόθηκε η πρώτη απορριπτική απόφαση, κατευθείαν το Υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε τις διαδικασίες για άσκηση έφεσης, καθώς αρχικά το κινητό μνημείο είχε αντιμετωπιστεί από το αμερικανικό Δικαστήριο απλώς ως έργο τέχνης και όχι ως αγαθό της πολιτιστικής κληρονομιάς που διέπεται από συγκεκριμένη αυστηρή νομοθεσία. Η τωρινή απόφαση του Εφετείου έχει ακόμη βαρύνουσα σημασία καθώς στο εξής δεν θα εκδικάζονται από τα κατά τόπους αμερικανικά δικαστήρια οι διεκδικήσεις άλλων χωρών για μνημεία τους που έχουν εξαχθεί παράνομα και διατίθενται προς πώληση. Δηλαδή, τη δικαιοδοσία σε ελληνικά θέματα θα έχουν τα ελληνικά Δικαστήρια.

»Αξίζουν θερμών συγχαρητηρίων όσοι συνέβαλαν στην καθοριστική αυτή έκβαση της υπόθεσης και κυρίως το Υπουργείο Πολιτισμού διά της αρμόδιας Διεύθυνσης και το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους. Ελπίζουμε να δούμε σύντομα το χάλκινο αλογάκι πίσω στη χώρα μας, όπως έγινε πρόσφατα και με τον αρχαϊκό σκύφο του Σπ. Λούη, μια ακόμη επιτυχία της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και γενικότερα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας».

 

ART - ΝΕΑ
Δύο θολωτοί τάφοι με πολύτιμα κτερίσματα
Δεν παύουν να κόβουν την ανάσα οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις στην Πύλο. Οι ανασκαφείς του περίφημου τάφου του Γρύπα-Πολεμιστή (2015), Τζακ Ντέιβις και Σάρον Στόκερ, έφεραν στο φως, μάλιστα από συγκυρία, δίχως...
Δύο θολωτοί τάφοι με πολύτιμα κτερίσματα
ART - ΝΕΑ
Ανθρωποθυσία νεαρής γυναίκας στον μεγάλο σεισμό
Το αρχαιολογικό εύρημα της ανθρωποθυσίας νεαρής γυναίκας κάτω των είκοσι ετών που έχει έρθει στο φως, κατά τη διάρκεια της συστηματικής ανασκαφής, έχει προκαλέσει διεθνές ενδιαφέρον. Αποκαλύφθηκε μαζί με τη...
Ανθρωποθυσία νεαρής γυναίκας στον μεγάλο σεισμό
ART - ΝΕΑ
Tο ναυάγιο «Μέντωρ» συνεχίζει να αποκαλύπτει τα μυστικά του
Το μπρίκι «Μέντωρ» του Λόρδου Έλγιν βυθίσθηκε τον Σεπτέμβρη του 1802, μετά από πρόσκρουση σε βράχια έξω από το λιμάνι του Αβλέμονα, στα Κύθηρα. Μετέφερε 17 κιβώτια με αρχαιότητες από διάφορα μνημεία της...
Tο ναυάγιο «Μέντωρ» συνεχίζει να αποκαλύπτει τα μυστικά του
ART - ΝΕΑ
Ασύλητος τάφος μυκηναϊκής περιόδου στη Νεμέα
Ένας από τους μεγαλύτερους θαλαμοειδείς τάφους της πρώιμης μυκηναϊκής περιόδου (περίπου 1650-1400 π.Χ.) στην περιοχή με πολύ σημαντικά κτερίσματα έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στο νεκροταφείο των...
Ασύλητος τάφος μυκηναϊκής περιόδου στη Νεμέα
ART - ΝΕΑ
Βοηθήστε να σωθεί το πατρικό της Μαρίας Κάλλας
Στη συγκέντρωση χρημάτων μέσω διαδικτύου -μέθοδος crowdfunding- αποφάσισε να προχωρήσει ο Δήμος Οιχαλίας στη Μεσσηνία, προκειμένου να αποκατασταθεί το πατρικό σπίτι της Μαρίας Κάλλας στο Νιοχώρι Ιθώμης. Το...
Βοηθήστε να σωθεί το πατρικό της Μαρίας Κάλλας
ART - ΝΕΑ
Στον εισαγγελέα ο φάκελος
Η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων ΥΠΠΟΑ ενημέρωσε την Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών για την ανέλκυση των δύο αντικειμένων (λίθινη άγκυρα, σιδερένιο κανόνι) που προστατεύονται από τον αρχαιολογικό νόμο και τις...
Στον εισαγγελέα ο φάκελος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας