Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η περιπέτεια του «Πεντάκυκλου»
AΠΕ-ΜΠΕ / ΑΠΟ-ΜΠΕ / ΚΩΣΤΑΣ ΤΣΙΡΩΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η περιπέτεια του «Πεντάκυκλου»

  • A-
  • A+

Από την περασμένη εβδομάδα η Ομόνοια απέκτησε ξανά σιντριβάνι, ένα στοιχείο που την είχε καθορίσει για περισσότερο από 30 χρόνια, σε αρμονία και «συνομιλία» με το εμβληματικό υδροκινητικό γλυπτό «Πεντάκυκλο» το οποίο ο Γιώργος Ζογγολόπουλος είχε δημιουργήσει το 2001, σε ηλικία 98 ετών! Πολύς κόσμος συρρέει στην ανανεωμένη πλατεία -ελπίζουμε με τη δέουσα προσοχή, ωστε να μην επαναληφθεί ο συνωστισμός των εγκαινίων-, με το έργο του Ζογγολόπουλου, του κατεξοχήν εκφραστή της γλυπτικής στον δημόσιο χώρο, να μας κάνει να αναλογιστούμε και να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τον όρο «δημόσιος» στον πολιτισμό και την καθημερινότητά μας.

Το επιβλητικό «Πεντάκυκλο», μοναδικό στο είδος του υδροκινητικής λειτουργίας γλυπτό, ύψους 15 μέτρων, έχει γίνει από ανοξείδωτο χάλυβα, ενώ αποτελείται από σταυροειδή κατασκευή με πέντε κύκλους που κινούνται με τη βοήθεια του νερού. Για πρώτη φορά παρουσιάστηκε στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2001 (ήταν η τελευταία φορά που ο αιωνόβιος γλύπτης πήρε μέρος στη διοργάνωση) και την ίδια χρονιά εγκαταστάθηκε στην πλατεία Ομονοίας. Το νερό, «το αίμα των γλυπτών μου» όπως έλεγε ο Γιώργος Ζογγολόπουλος, είναι το στοιχείο που βάζει σε διαρκή κίνηση το μεταλλικό αυτό έργο, εντυπωσιάζοντας τους θεατές αφού φαίνεται σαν και το ίδιο να ζει μαζί μας κάθε στιγμή της ημέρας, στο τρέξιμο και στη βιασύνη αλλά και στον περίπατο και την απόλαυση του κέντρου της πόλης.

Ο «αιώνιος έφηβος», όπως αποκαλούσαν τον Γιώργο Ζογγολόπουλο (Αθήνα, 1903-2004), υποστήριζε πάντα τη σημασία και την ανάγκη αναβάθμισης του δημόσιου χώρου για την καλυτέρευση της ποιότητας της καθημερινότητας και της ζωής του ανθρώπου. Αλλωστε αναγνωρίσιμα είναι τα γλυπτά του, όπως το «Αίθριο» με ομπρέλες και σκάλα από ανοξείδωτο χάλυβα στον σταθμό του μετρό στο Σύνταγμα (φρεάτιο εξαερισμού στην αποβάθρα προς Αγ. Μαρίνα), αλλά και οι αέρινες «Ομπρέλες» του στη Νέα Παραλία της Θεσσαλονίκης.

Η σχέση του με την πλατεία Ομονοίας ήταν σχέση ζωής και πέρασε από πολλές περιπέτειες. Οπως μας υπενθυμίζει το Ιδρυμα Ζογγολόπουλου, ο ίδιος ήδη από το 1931 για πρώτη φορά συμμετείχε στην ανάπλαση της πλατείας ως μέλος του νεοσύστατου τότε Συλλόγου Ελλήνων Γλυπτών που επιμελήθηκαν τη δημιουργία των δώδεκα γλυπτών, τα οποία αναπαριστούσαν τις Εννέα Μούσες και τις Τρεις Χάριτες.

ΕUROKINISSI

Το 1958 απονεμήθηκε στον Ζογγολόπουλο και τον αρχιτέκτονα Κώστα Μπίτσιο το πρώτο και τρίτο βραβείο στον πανελλήνιο αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό διαγωνισμό που είχε προκηρυχθεί από το υπουργείο Συγκοινωνιών και Δημοσίων Εργων για την ανακατασκευή της Ομόνοιας. Η βραβευμένη πρόταση του Ζογγολόπουλου για την κυκλική διαμόρφωση της πλατείας Ομονοίας περιελάβανε ένα εξάγωνο με ένα μικρότερο πεντάγωνο στο οποίο αναπτυσσόταν η γνωστή υδάτινη γλυπτική σύνθεση από πίδακες με ένα διαγώνιο τόξο, που κατέληγε σε ένα υδάτινο πέτασμα και μια υδάτινη στήλη ύψους 18 μέτρων. Στον αντίποδα της υδάτινης αυτής στήλης η σύνθεση προέβλεπε την τοποθέτηση του γλυπτού «Ποσειδώνας», ύψους 12 μέτρων. Οι πίδακες και ο «Ποσειδώνας» είναι αναπόσπαστο μέρος της σύνθεσης, η οποία αποδίδει τη στιγμή που σύμφωνα με τη μυθολογία ο Ποσειδώνας χτυπάει με την τρίαινά του τον βράχο της Ακρόπολης των Αθηνών και αναβλύζει νερό.

Το περίφημο «σιντριβάνι της Ομόνοιας» εγκαινιάστηκε τελικά το 1960 και συντρόφευε τους Αθηναίους για 30 χρόνια, χωρίς ωστόσο ποτέ να τοποθετηθεί ο βραβευμένος «Ποσειδώνας». Τελικά το έργο τέχνης εγκαταστάθηκε στην Ουάσινγκτον, σε απόσταση περίπου 1 χλμ. από τον Λευκό Οίκο, ύστερα από συνεργασία του Πανεπιστημίου George Washington, του Ιδρύματος Γεωργίου Ζογγολόπουλου και του συλλέκτη Γιώργου Σταθόπουλου, αποτελώντας το πρώτο γλυπτό Ελληνα καλλιτέχνη σε δημόσιο χώρο της πρωτεύουσας των ΗΠΑ.

Οπως είναι γνωστό, το 1988 στην Ομόνοια εγκαταστάθηκε ο «Δρομέας» του Κώστα Βαρώτσου, που απομακρύνθηκε αργότερα λόγω των έργων του μετρό, και τελικά το 2001 ύστερα από διαγωνισμό και στο πλαίσιο της αναβάθμισης του ιστορικού κέντρου της πόλης που ανέλαβε η Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας (ΕΑΧΑ) τοποθετήθηκε το «Πεντάκυκλο» ανατολικά της πλατείας μεταξύ των οδών Πανεπιστημίου και Σταδίου μέσα σε ειδικά διαμορφωμένη δεξαμενή. Ωστόσο η εγκατάσταση ήταν... άνυδρη και το γλυπτό παρέμεινε ημιτελές καθώς η υδροκινητή λειτουργία του ήταν ανενεργή, με τον κορυφαίο γλύπτη μας να απογοητεύεται για ακόμα μία φορά.

Φτάσαμε στον Δεκέμβριο του 2008, επί δημαρχίας Νικήτα Κακλαμάνη, οπότε σε συνεργασία με το Ιδρυμα Ζογγολόπουλου και με τη χορηγία της εταιρείας Hondos Center το έργο συντηρήθηκε και αποκαταστάθηκε η υδροκινητική λειτουργία του, ενώ τοποθετήθηκε περιμετρικός φωτισμός με τη χορηγία της εταιρείας Bright.

Tέλος, τον Μάιο του 2020, επί δημαρχίας Κώστα Μπακογιάννη, πάντα με τη συνεργασία του Ιδρύματος Ζογγολόπουλου και την αποκλειστική χορηγία του Ιδρύματος Ωνάση, το έργο συντηρήθηκε και λειτουργεί υδροκινητικά με τη νέα δεξαμενή νερού και μια περιμετρική μαρμάρινη ζώνη προστασίας των πεζών γύρω από αυτήν.

 

 

ART - ΝΕΑ
Η documenta... απογειώνεται στην Αθήνα
Η documenta 14 ζει ανάμεσά μας. Σήμερα το μεσημέρι, ιππείς με τα άλογά τους θα ξεκινήσουν από τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου τη «Διαδρομή Αθήνα - Κάσελ: η μετάβαση του Ερμή», ένα έφιππο ταξίδι περίπου 3.000...
Η documenta... απογειώνεται στην Αθήνα
ART - ΝΕΑ
Από το βάθρο στο χυτήριο
Για λιώσιμο και πούλημα με το κιλό προφανώς προορίζονται οι ορειχάλκινες κεφαλές των Ουράνη, Μπαστιά, Χορν, Τερζάκη, Θεοτοκά, που εξαφανίστηκαν από το κέντρο της Αθήνας. «Αθλιότητα» χαρακτηρίζει το γεγονός ο...
Από το βάθρο στο χυτήριο
ART - ΝΕΑ
Γέφυρες δημιουργίας με την ξεχασμένη Ελλάδα
​Εννέα χρόνια συμπληρώνει φέτος η Αγονη Γραμμή Γόνιμη, που φέρνει τον πολιτισμό στα απομακρυσμένα νησιά του Αιγαίου και από πέρσι και στην ακριτική ηπειρωτική Ελλάδα. Οταν το πρόγραμμα πρωτοξεκίνησε...
Γέφυρες δημιουργίας με την ξεχασμένη Ελλάδα
ART - ΝΕΑ
Τα αντικείμενα λένε τις δικές τους ιστορίες
Στην πόλη που τριγυρνάμε καθημερινά μας κατακλύζουν ήχοι, θόρυβοι, ανθρώπινες φωνές. Πόσοι όμως έχουμε αφουγκραστεί τη φωνή των σιωπηλών αντικειμένων; Τη «Φωνή των πραγμάτων» όπως είναι ο τίτλος της έκθεσης...
Τα αντικείμενα λένε τις δικές τους ιστορίες
ART - ΝΕΑ
Μια «Καρυάτιδα» για τον Κώστα Μπακογιάννη
Η Art Athina, η καθιερωμένη έκθεση σύγχρονης τέχνης του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης, ολοκληρώνεται σήμερα με επιτυχία στο Ζάππειο Μέγαρο, έχοντας προσελκύσει το ενδιαφέρον χιλιάδων επισκεπτών
Μια «Καρυάτιδα» για τον Κώστα Μπακογιάννη
ART - ΝΕΑ
Ομαδική έκθεση στην Πάτμο… πέρα από το ορατό
Τέσσερις καλλιτέχνες, ο Θεόδωρος Θεοδωρίδης, η Βασιλική Κυριάκη, η Έλενα Προβατά και ο Ανδρόνικος Σαγιάννος συμπράττουν για την πραγμάτωση μιας ομαδικής έκθεσης στο Παλαιό Δημοτικό Σχολείο Χώρας Πάτμου.
Ομαδική έκθεση στην Πάτμο… πέρα από το ορατό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας