Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το μεγάλο στοίχημα: σε πλήρη λειτουργία από τον Φεβρουάριο

ΕΜΣΤ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το μεγάλο στοίχημα: σε πλήρη λειτουργία από τον Φεβρουάριο

  • A-
  • A+
Υπάρχει, όπως φαίνεται, πολιτική βούληση να ανοίξει από την ταράτσα μέχρι τα υπόγεια το πολύπαθο μουσείο που τους τελευταίους μήνες είναι κλειστό και να γίνει προσιτή, για πρώτη φορά στο κοινό, η μόνιμη συλλογή του, με σπουδαία έργα σύγχρονων Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Βεβαίως το επόμενο στοίχημα είναι η... συνεχής λειτουργία.

Ισως αυτό το δίσεκτο -όπως θεωρείται- έτος αποδειχτεί τυχερό για το πολύπαθο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και λειτουργήσει πλήρως, όπως όλοι προσμένουν και εύχονται.

Τα εγκαίνια έχουν οριστεί για το τέλος Φεβρουαρίου (πιθανότατα για τις 28) και η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού κάνει τα αδύνατα δυνατά για να κερδίσει το στοίχημα. Με αυτοψίες της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη για να δει αν τηρούνται τα χρονοδιαγράμματα, με συχνή-πυκνή ενημέρωση του γενικού γραμματέα Σύγχρονου Πολιτισμού Νικόλα Γιατρομανωλάκη για την πορεία του έργου και την τακτοποίηση των εκκρεμοτήτων.

Η τελευταία αυτοψία της υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνας Μενδώνη

ΕΜΣΤ

Bρισκόμαστε στην τελική ευθεία, κι αν όλα πάνε ρολόι θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε σε λιγότερο από δύο μήνες, για πρώτη φορά, την έκθεση της μόνιμης συλλογής σε τρεις ορόφους, η οποία αποτελείται από έναν σημαντικό πυρήνα έργων Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, όπως ο Στήβεν Αντωνάκος, o Μπιλ Βιόλα, ο Ντίκος Βυζάντιος, η Εμιλι Ζασίρ, o Ιλια και η Εμίλια Καμπακόφ, ο Βλάσης Κανιάρης, ο Νίκος Κεσσανλής, ο Γιάννης Κουνέλλης, η Σιρίν Νεσάτ, ο Λουκάς Σαμαράς, ο Κώστας Τσόκλης, η Μόνα Χατούμ, ο Γκάρι Χιλλ, η Χρύσα κ.ά.

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Ταυτόχρονα θα εγκαινιαστεί και το δεύτερο μέρος (το πρώτο είχε παρουσιαστεί το 2018) της περιοδικής έκθεσης «Θεωρήματα» της AICA-Ελλάς, της Εταιρείας των Ελλήνων Κριτικών Τέχνης, με αιχμηρές προτάσεις που αναδεικνύουν τις τάσεις της σύγχρονης ελληνικής τέχνης από τη δεκαετία του ’70 ώς τις μέρες μας.

Η πλήρης λειτουργία θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης τα εκδοτήρια εισιτηρίων, το πωλητήριο, το εστιατόριο, το αναψυκτήριο, τη βιβλιοθήκη, την αίθουσα εκδηλώσεων, το εργαστήριο συντήρησης, τα εκπαιδευτικά προγράμματα κ.λπ.

Από την έκθεση Docoumenta 14 (2017)

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

Αυτές είναι οι προτεραιότητες. Τα εγκαίνια θα γίνουν με το μεταβατικό σχήμα (από τον Μάρτιο του 2019) στη διεύθυνση, δηλαδή με τον αρχιτέκτονα Δημήτρη Αντωνακάκη τον οποία βοηθά η ιστορικός τέχνης Συραγώ Τσιάρα (αναπληρώτρια διευθύντρια του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και του Πειραματικού Κέντρου Τεχνών – ΜΟΜus), ενώ στη συνέχεια, σε σύντομο χρονικό διάστημα, θα προκηρυχτεί διαγωνισμός για τη θέση του διευθυντή.

ΕΜΣΤ - Ιλια Καμπακοφ «Το πλοίο της ζωής μου»

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

Πάντως οι Αντωνακάκης και Τσιάρα, όπως και το επιστημονικό προσωπικό εργάζονται εντατικά, τηρώντας σιγήν ιχθύος για την έκθεση της μόνιμης συλλογής, σύμφωνα με τη μουσειολογική μελέτη που εκπονήθηκε από την προηγούμενη διευθύντρια, Κατερίνα Κοσκινά. Εκτακτη επιχορήγηση 1.300.000 ευρώ έχει εγκριθεί για τους καταστατικούς σκοπούς του μουσείου και όπως ενημερώνει το υπουργείο Πολιτισμού για την πορεία του: «Μέσα στον Ιανουάριο, ολοκληρώνονται οι εργασίες φωτισμού και οργάνωσης των χώρων υποδοχής, όπως και εκείνοι της υποδοχής και εξυπηρέτησης των επισκεπτών.

Οι διαδικασίες για τη λειτουργία του εστιατορίου και του πωλητηρίου προχωρούν ικανοποιητικά», καθώς έχουν προκηρυχτεί οι σχετικοί διαγωνισμοί. Επίσης, ο σχεδιασμός της εταιρικής ταυτότητας του ΕΜΣΤ βρίσκεται σε στάδιο υλοποίησης.

«Παράλληλα με τις προετοιμασίες έναρξης της λειτουργίας, μελετώνται και θέματα που άπτονται του κανονισμού λειτουργίας του οργανισμού, της επαρκούς στελέχωσης αλλά και της ομαλής μετάβασης του μουσείου και του προσωπικού του σε καθεστώς καθημερινής λειτουργίας για το κοινό.

Στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου, θα πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες δοκιμές λειτουργίας», σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου, που υπενθυμίζει ότι «το ΥΠΠΟΑ έχει διαθέσει περισσότερα από 40 εκατομμύρια ευρώ για την ανακατασκευή του κτιρίου της πρώην Ζυθοποιίας Φιξ, ενώ τρία εκατομμύρια ευρώ ήταν η δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, η οποία ενεργοποιήθηκε τον Ιούλιο 2018, για τον εξοπλισμό του μουσείου και την εφαρμογή των εγκεκριμένων μελετών έκθεσης της μόνιμης συλλογής».

Παρά την αισιόδοξη ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ, το Σωματείο Εργαζομένων του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης φαίνεται πως έχει άλλη άποψη, διαπιστώνοντας προβλήματα που υπονομεύουν τη λειτουργία του. «Η ημερομηνία που το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης θα ανοίξει και πάλι τις πόρτες του για να υποδεχθεί το κοινό στην έκθεση της μόνιμης συλλογής του πλησιάζει.

Την ίδια ώρα όμως διαπιστώνουμε ότι μια σειρά από προβλήματα ζωτικής σημασίας, τα οποία μπορούν να υπονομεύσουν τόσο τη λειτουργία του μουσείου όσο και το σύνολο του έργου που οφείλει να προσφέρει στην κοινωνία ως θεσμός του σύγχρονου πολιτισμού, μπαίνουν για μια ακόμα φορά κάτω από το χαλί. Και πολύ φοβόμαστε ότι θα εκραγούν ως βόμβα στα θεμέλιά του, όταν κοπούν οι κορδέλες, αποχωρήσουν οι επίσημοι και σβήσουν οι κάμερες», επισημαίνει με δική του ανακοίνωση το σωματείο.

Επιπλέον, θεωρεί «άστοχη και αναποτελεσματική την επιλογή της προηγούμενης πολιτικής ηγεσίας –την οποία υιοθέτησε και η σημερινή–, δηλαδή να οδηγηθεί το ΕΜΣΤ προς τα εγκαίνια της μόνιμης συλλογής του με έναν μεταβατικό διευθυντή που προσφέρει τις υπηρεσίες του αμισθί και με τη συνδρομή εξωθεσμικών παραγόντων.

Η άρνηση του μεταβατικού διευθυντή να αναλάβει το σύνολο των αρμοδιοτήτων του, όπως αυτές απορρέουν από τον ιδρυτικό νόμο, δημιουργεί τεράστια προβλήματα στη λειτουργία του ΕΜΣΤ και δυσκολεύει στο έπακρο τη διεκπεραίωση των καθηκόντων των υπαλλήλων. Ταυτόχρονα, η εμπλοκή εξωθεσμικών παραγόντων στη λειτουργία του μουσείου και η υποκατάσταση από μέρους τους του ρόλου του διευθυντή δημιουργούν μεγαλύτερη σύγχυση και δυσλειτουργίες».

Οι εργαζόμενοι επισημαίνουν «το τεράστιο κενό που υπάρχει στο προσωπικό του ΕΜΣΤ, αφού 32% των ήδη ελλειμματικών οργανικών θέσεων που προβλέπει ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας παραμένουν κενές», εντοπίζουν «μια σειρά από αστοχίες, παραλείψεις, προβλήματα και λάθος εφαρμογές, αναφορικά με μέρος των εργασιών και του εξοπλισμού που συνιστούν ως αρθρωμένο σύνολο το έργο υλοποίησης του συνολικού ανοίγματος του ΕΜΣΤ».

Και υπενθυμίζουν: «Είμαστε αυτές και αυτοί που σε δύσκολες συνθήκες, έχουμε συμβάλει ώστε το ΕΜΣΤ από το 2000 έως σήμερα να έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 119 εκθέσεις, 200 δράσεις και προγράμματα, με την επισκεψιμότητα των εκθέσεων και δράσεών του σε Ελλάδα και εξωτερικό να αγγίζει τους 2.000.000 επισκέπτες». Και καταλήγουν: «Το ΕΜΣΤ δεν έκλεισε ποτέ. Μπορεί να ανέστειλε την εκθεσιακή του δραστηριότητα στις αρχές του 2019, αλλά δεν σταμάτησε ούτε στιγμή το έργο του, που αφορά τη σύγχρονη τέχνη.

Τα προγράμματα, η έρευνα και η τεκμηρίωση συνεχίστηκαν και συνεχίζονται παράλληλα με το κοπιαστικό έργο της εγκατάστασης της μόνιμης συλλογής και της βελτίωσης των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού του. Πρωταγωνιστές και παρόντες σε αυτή την άοκνη προσπάθεια είναι πρώτα από όλους οι ίδιοι οι εργαζόμενοι και εργαζόμενές του (...). Θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για ένα μουσείο ανοιχτό στην κοινωνία, υπερασπιζόμενοι τον δημόσιο χαρακτήρα του».

Ενα λιτό, μοντέρνο, επιβλητικό κτίριο, με πανοραμική θέα, με χώρους που καλύπτουν 18.142 τ.μ., με μια μοναδική συλλογή και άπειρες δυνατότητες, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης έχει να ανταποκριθεί σε πολλές προκλήσεις.

Το αναγνωρίζει το υπουργείο Πολιτισμού: «Το ΕΜΣΤ, ένας βασικός πόλος για την προβολή του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, θα λειτουργήσει αφ’ ενός ως ένα κέντρο ανάδειξης της ελληνικής σύγχρονης τέχνης και του έργου των Ελλήνων καλλιτεχνών και αφ’ ετέρου ως εκπαιδευτικό κέντρο για τις νεότερες ηλικίες, ενθαρρύνοντας τη σχέση τους με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία». Το στοίχημα είναι να συνεχίσει απρόσκοπτα σε πλήρη λειτουργία.

Να μπορέσει να σταθεί στα πόδια του όχι μόνο με την κρατική επιχορήγηση, αλλά και με τα έσοδα από τα εισιτήρια, το πωλητήριο, τους χώρους εστίασης. Να προσελκύσει μεγάλες χορηγίες, να καλλιεργήσει συνεργασίες και ανταλλαγές με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Να μεγαλώσει τη συλλογή του. Να εδραιώσει την ταυτότητά του. Μια ναυαρχίδα της σύγχρονης τέχνης, με διεθνή εμβέλεια, όπως πρέπει να είναι και όπως του αξίζει.

Οι δύο πρώην διευθύντριες και τα παράδοξα

Κατερίνα Κοσκινά, Αννα Καφέτση 

Στον δρόμο για τα πολυαναμενόμενα εγκαίνια, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε δύο παράδοξα που συμβαίνουν. Πρώτον, η μόνιμη συλλογή που θα εκτεθεί έχει, στο μεγαλύτερο μέρος της, τη σφραγίδα της ιδρυτικής διευθύντριας του ΕΜΣΤ, Αννας Καφέτση, η οποία έστησε από το μηδέν το μουσείο στο κομμένο (για να γίνει ο σταθμός του μετρό) κουφάρι του πρώην εργοστασίου του Φιξ, επέλεξε τα έργα με σύγχρονη, πρωτοποριακή και διορατική ματιά, το κράτησε εν λειτουργία παρ’ όλες τις αντιξοότητες, με εκθέσεις στο Μέγαρο Μουσικής, στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών αλλά και στους υπόγειους χώρους του Ωδείου Αθηνών.

Δυναμική, οραματίστρια, υπεύθυνη αλλά και συγκεντρωτική, η Αννα Καφέτση είδε την πόρτα της εξόδου τον Νοέμβριο του 2014 -έπειτα από 14 χρόνια στο τιμόνι του ΕΜΣΤ και με το κλειδί στο χέρι- με απόφαση του τότε υπουργού Πολιτισμού Κώστα Τασούλα, ο οποίος είχε ζητήσει και τις παραιτήσεις των μελών του Δ.Σ., με αιτιολογία τον πόλεμο μεταξύ διευθύντριας και Δ.Σ., την αδυναμία συνεννόησης των δύο πλευρών, που κατά την άποψή του καθυστερούσε τη μετεγκατάσταση του μουσείου στο κτίριο του Φιξ.

Τότε, πλήθος -πάνω από 500- από υπογραφές διαμαρτυρίας των ανθρώπων των τεχνών και των επιστημών συγκεντρώθηκαν, όπως και επιστολές σπουδαίων ξένων καλλιτεχνών, με κοινή απαίτηση την επιστροφή της Α. Καφέτση και το άνοιγμα του μουσείου.

Ωστόσο, η κινητοποίηση και από μερίδα του Τύπου δεν στάθηκε ικανή να ανατραπεί ο λανθασμένος κατά την άποψή μας χειρισμός του Κ. Τασούλα, στερώντας τη δυνατότητα να ανοίξει το ΕΜΣΤ στην ώρα του και να αποφευχθεί μια μεγαλύτερη περιπέτεια.

Δεύτερο παράδοξο, στην έκθεση της μόνιμης συλλογής που θα δούμε, η μουσειολογική μελέτη έχει την υπογραφή της διαδόχου της Α. Καφέτση και δεν είναι άλλη από την Κατερίνα Κοσκινά, η οποία με οργάνωση και μεθοδικότητα, λειτούργησε τους χώρους των περιοδικών του εκθέσεων και των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, παρουσιάζοντας έναν σημαντικό αριθμό εκθέσεων αλλά και δράσεων, όπως συνέδρια, παρουσιάσεις εκδόσεων, χορευτικές και μουσικές παραστάσεις, προβολές.

Εμφαση έδωσε στη διεθνοποίηση του μουσείου με συνεργασίες και ανταλλαγές εκθέσεων, όπως με το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Αμβέρσας, την Εθνική Πινακοθήκη Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης της Ρώμης Galleria Nazionale d’Arte Moderna e Contemporanea, αλλά και με το Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Κίνας (NAMOC). Αποκορύφωμα της εξωστρέφειας, η documenta 14 το 2017 έδωσε την ευκαιρία το ΕΜΣΤ να γίνει δημοφιλές στο ευρύτερο κοινό, στην Αθήνα, και μέρος της πολύτιμης συλλογής του να κάνει διεθνές ντεμπούτο στο Μουσείο Fridericianum στο Κάσελ.

Ωστόσο, δεν υπήρξε δυναμική συνέχεια και για πολλοστή φορά πολιτική βούληση για την πλήρη λειτουργία, ενώ η θητεία της Κατερίνας Κοσκινά έληξε με αδόκητο τρόπο: Την ώρα που εκείνη παρουσίαζε το «success story» του ΕΜΣΤ σε απολογιστική συνέντευξη, Νοέμβριο του 2018, η τότε υπουργός Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά την «άδειαζε» με σκληρή ανακοίνωση αναφέροντας πως «δεν είχε λάβει επιχειρησιακό σχέδιο της πλήρους λειτουργίας του ΕΜΣΤ, χρονοδιάγραμμα για την έκθεση της μόνιμης συλλογής του μουσείου και εγκεκριμένο από το Δ.Σ. απολογισμό». Σε ανάλογο τόνο η Κ. Κοσκινά απάντησε, καταγγέλλοντας «δολοφονία χαρακτήρων» που εξυπηρετεί «μικροπολιτικούς και άλλους στόχους».

Θύελλα αντιδράσεων όμως ξεσήκωσε και το άδοξο τέλος του διαγωνισμού για την πλήρωση της διευθυντικής θέσης, ο οποίος κρίθηκε άγονος, με την επιτροπή του υπουργείου να απορρίπτει συνολικά 16 υποψηφιότητες Ελλήνων ιστορικών τέχνης. Η Μ. Ζορμπά, με το βλέμμα στραμμένο σε διεθνή διαγωνισμό που δεν έγινε ποτέ, αρκέστηκε στον μεταβατικό διευθυντή, τον οποίο το μουσείο έχει μέχρι σήμερα.

ART - ΝΕΑ
Αντιπαράθεση στο κλειστό ΕΜΣΤ
Οι αφίξεις τουριστών από το εξωτερικό έσπασαν ρεκόρ το 2018, οι επισκέπτες στα αρχαιολογικά μουσεία μας αυξάνονται κρίμα όμως που δεν έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τη νεότερη και σύγχρονη ελληνική τέχνη μέσα...
Αντιπαράθεση στο κλειστό ΕΜΣΤ
ART - ΝΕΑ
Απολογισμός από την Κοσκινά, «άδειασμα» από τη Ζορμπά
Ξεχάστε το 2018, το πολύπαθο μουσείο μπορεί να λειτουργήσει πλήρως τον Ιούλιο του 2019, σύμφωνα με την απερχόμενη διευθύντρια, που ζητά διπλάσια επιχορήγηση 3,3 εκατ. ευρώ, ενώ η υπουργός Πολιτισμού...
Απολογισμός από την Κοσκινά, «άδειασμα» από τη Ζορμπά
ART - ΝΕΑ
Ο Ιόλας ξανά στο βάθρο του
Το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης εγκαινιάζει σε λίγες ημέρες στη Θεσσαλονίκη έκθεση με έργα από την πολύτιμη δωρεά του θρυλικού συλλέκτη και γκαλερίστα. Παράλληλα, ο Δήμος Αγίας Παρασκευής με 2,5 εκατ....
Ο Ιόλας ξανά στο βάθρο του
ART - ΝΕΑ
Προίκα τριών εκατομμυρίων από το Ιδρυμα Νιάρχος
Ευχάριστες ειδήσεις από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Με την έγκριση της πολυπόθητης δωρεάς θα ξεκινήσουν οι απαραίτητες εργασίες για την εγκατάσταση της μόνιμης συλλογής και την πλήρη λειτουργία του...
Προίκα τριών εκατομμυρίων από το Ιδρυμα Νιάρχος
ART - ΝΕΑ
Ενα μουσείο, πολλές εκκρεμότητες
Θα κρατήσει τη θέση της η διευθύντρια Κατερίνα Κοσκινά; Θα δοθεί η δωρεά του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος» προκειμένου το μουσείο να αποκτήσει τον απαραίτητο εξοπλισμό και να λειτουργήσει πλήρως; Η ημερομηνία...
Ενα μουσείο, πολλές εκκρεμότητες
ART - ΝΕΑ
Moυσείο Ιόλα η μυθική βίλα του
Στις 8 Ιουνίου συμπληρώνονται 30 χρόνια από τον θάνατο του Αλέξανδρου Ιόλα κι ενώ οι Sotheby's προχωρούν σε δημοπρασία της περίφημης συλλογής του, ο δήμαρχος Αγίας Παρασκευής θα ανακοινώσει την αγορά και...
Moυσείο Ιόλα η μυθική βίλα του

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας