Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι ιστορίες του συνθέτουν την ποίηση του παρόντος
AP Photo/Francois Mori, file

Οι ιστορίες του συνθέτουν την ποίηση του παρόντος

  • A-
  • A+

Η προσωπική κόλαση του Δάντη ήταν η ποίησή του. Ο παράδεισος, η έκδοσή της. Το καθαρτήριο, η ίδια η ιστορία.

Πολλές φορές η μετριότητα με τον καιρό γίνεται κι αυτή ιστορία και μάλιστα πρωτοποριακή. Αυτό συμβαίνει σε όλες τις τέχνες. Υπάρχουν πολλοί δημιουργοί... εντυπώσεων. O Peter Handke δεν είναι ένας από αυτούς. Ως άνθρωποι έχουμε χρέος να ξεχνάμε πως πίσω από τα αριστουργηματικά βιβλία υπάρχει ένας συγγραφέας, πρέπει να τα δεχόμαστε όπως τις πέτρες και τα δέντρα, επειδή τα συναντάμε μπροστά μας, επειδή υπάρχουν.

Γράφω, όχι για να υπερασπιστώ τον συγγραφέα που πρόσφατα βραβεύτηκε, ούτε τρέφω και ιδιαίτερη αδυναμία στα βραβεία. Έχω επίσης κουραστεί να κάνω συζητήσεις με γνώμονα το δόγμα του political correctness. Δεν με νοιάζει, διαπιστώνω εν τέλει, τι είναι ο άλλος, παρά μόνο το έργο του. Και ένας αυθεντικός δημιουργός, όχι εντυπώσεων, έχει τη σιγουριά της αμφιβολίας αλλά και τη δύναμη της σιγουριάς, βαδίζει δίχως να φοβάται γιατί ο κίνδυνος είναι η σιγουριά του. Τέτοιος, θαρρώ, είναι ο Peter Handke.

Ίσως να είναι ο μοναδικός εν ζωή -γιατί αλλιώς υπήρξε, βεβαίως, και μια Marguerite Duras- που έχει καταφέρει μια απόλυτη σύνδεση ανάμεσα στο πεζογραφικό και κινηματογραφικό του έργο, προεκτείνοντας το ένα μέσα στο άλλο, σε σημείο τέτοιο που να καταργούνται τα όρια ανάμεσα στην τέχνη του λόγου και της κινούμενης εικόνας. Και αυτό γίνεται με μια λιτότητα και μια αίσθηση της έλλειψης που μόνο άναυδο σε αφήνει.

Μέσω του Handke είχαμε την ευκαιρία να μυηθούμε και να μελετήσουμε το πώς γράφει ο άνθρωπος και στη γλώσσα της εικόνας. Και ναι, μάθαμε πολλά όσοι διαβάσαμε τα βιβλία του «Αμέριμνη δυστυχία», «Βρίζοντας το κοινό», «Η αγωνία του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι» και «Η αριστερόχειρη γυναίκα». Και φτάσαμε, διαβάζοντάς τα, σε ένα ψυχολογικό σημείο μηδέν.

Μας λέει λοιπόν ψέματα; Τι κάνει όταν είναι μόνος του; Βολεύεται με τη φλυαρία της συνείδησής του; Καλύτερα ίσως να μη μάθουμε ποτέ. Οι ιστορίες του, όμως, συνθέτουν την ποίηση του παρόντος. Ο Handke ονειρεύεται έναν κόσμο που πιστεύει σ’ αυτές τις ιστορίες και οι ιστορίες μπορούν στ’ αλήθεια να επιδράσουν στους ανθρώπους. Και τα έργα του σκιαγραφούν αυτόν ακριβώς τον κόσμο που ονειρεύεται. Δεν πρόκειται για αφήγηση. Είναι το άδειασμα, με ψελλίσματα, μιας ακατέργαστης μνήμης, τρυπημένης σαν σουρωτήρι, που συνοψίζει σε μερικές λέξεις μια περίοδο κι ύστερα απλώνεται ασταμάτητα πάνω σ’ ένα γεγονός. Έτσι ακριβώς όπως συμβαίνει με τις πραγματικές μνήμες μας, όπου ανακατεύονται, άτακτα, θραύσματα και ατελείς εικόνες από το παρελθόν.

Αυτό που νοιάζει τον καλλιτέχνη είναι το μήνυμα. Δεν ενδιέφερε τον Picasso η εικόνα του ταύρου, του μινώταυρου, του κλόουν. Αυτό που τον αφορούσε ήταν το τι νιώσαμε, τι σκεφτήκαμε και τι αισθανθήκαμε εμείς για όλα αυτά. Τέτοιος συγγραφέας είναι και ο Handke. Γιατί ένας αληθινός συγγραφέας είναι με έναν τρόπο και ζωγράφος ή φωτογράφος.

Και αυτό το σημείο μηδέν, που προαναφέραμε, στο οποίο φτάνουμε ως αναγνώστες των βιβλίων του Handke και άλλων τέτοιων σπουδαίων συγγραφέων, είναι ταυτόχρονα ένα σημείο καινούργιας εκκίνησης. Το έργο μένει, ο άνθρωπος πίσω από το έργο κάποια στιγμή αναχωρεί. Ας αποσυνδέσουμε λοιπόν το έργο ως αυθύπαρκτο πνευματικό γεγονός και ας θυμούνται οι τιμητές πως όσο περίπλοκη, πολυδιάστατη και αντιφατική είναι η ανθρώπινη φύση, άλλο τόσο δύσκολο είναι να προσδιοριστεί η ηθική συνέπεια και καθαρότητα οποιουδήποτε από μας…

*Ηθοποιός

ART - ΝΕΑ
Αντίο στον δημιουργό του «Αμπιγιέρ» και του «Πιανίστα»
Εξαιρετικά σημαντικός θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος ο Ρόναλντ Χάργουντ πέθανε σε ηλικία 85 ετών στο σπίτι του στο Σάσεξ σύμφωνα με το BBC.
Αντίο στον δημιουργό του «Αμπιγιέρ» και του «Πιανίστα»
ART - ΝΕΑ
Τοκάρτσουκ και Χάντκε οι δύο νέοι νομπελίστες Λογοτεχνίας
Σε δύο πολύ σημαντικούς συγγραφείς την Πολωνή Όλγκα Τοκάρτσουκ και τον Αυστριακό Πέτερ Χάντκε απονέμονται τα Νόμπελ Λογοτεχνίας για το 2018 και το 2019 από την Σουηδική Ακαδημία.
Τοκάρτσουκ και Χάντκε οι δύο νέοι νομπελίστες Λογοτεχνίας
ART - ΝΕΑ
Στερνός αποχαιρετισμός στον Γιώργο Μπράμο
Η μπαλάντα του Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους Μανόλη Αναγνωστάκη άρχισε να ακούγεται από το βάθος της αίθουσας του Α’ Νεκροταφείου για τις πολιτικές κηδείες, κάποιοι «παλιοί του φίλοι» έπιασαν δειλά το τραγούδι και...
Στερνός αποχαιρετισμός στον Γιώργο Μπράμο
ART - ΝΕΑ
«Έφυγε» ο Κώστας Βρεττάκος
Σε ηλικία 80 ετών «έφυγε» από κοντά μας ο σκηνοθέτης, συγγραφέας, φωτογράφος και μακροβιότερος πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Κώστας Βρεττάκος, μία πολυσχιδής προσωπικότητα με πλούσιο έργο στον...
«Έφυγε» ο Κώστας Βρεττάκος
ART - ΝΕΑ
Έφυγε από τη ζωή ο θεατρικός συγγραφέας Νιλ Σάιμον
Ο θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος Νιλ Σάιμον πέθανε σε ηλικία 91 ετών. Από τους καλύτερους συγγραφείς της κωμωδίας στην αμερικανική λογοτεχνική ιστορία με περισσότερα από 30 θεατρικά έργα και μεγάλο...
Έφυγε από τη ζωή ο θεατρικός συγγραφέας Νιλ Σάιμον
ART - ΝΕΑ
Ο νομπελίστας που αγαπήθηκε και αμφισβητήθηκε
Πέθανε στα 85 του χρόνια ο μεγάλος συγγραφέας Β. Σ. Νάιπολ, ινδικής καταγωγής, που γεννήθηκε στο Τρινιντάντ και έζησε στην Αγγλία έχοντας στην καρδιά του έργου του τον μετα-αποικιοκρατικό κόσμο. Η αυστηρή του...
Ο νομπελίστας που αγαπήθηκε και αμφισβητήθηκε

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας