Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εκλογές και πολιτική στην ελληνική σατιρική λογοτεχνία

Κάλπες πριν από τη συναρμολόγησή τους

ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΠΑΓΟΥΡΤΖΗΣ

Εκλογές και πολιτική στην ελληνική σατιρική λογοτεχνία

  • A-
  • A+
Πώς οι Σουρής, Παλαμάς, Ροΐδης και Μητσάκης σχολίασαν την πολιτική ζωή της εποχής τους

«Στον καφενέ απ᾿ έξω σαν μπέης ξαπλωμένος /

του ήλιου τις ακτίνες αχόρταγα ρουφώ /

και στων εφημερίδων τα νέα βυθισμένος /

κανέναν δεν κοιτάζω, κανέναν δεν ψηφώ. /

Σε μία καρέκλα τόνα ποδάρι μου τεντώνω /

το άλλο σε μίαν άλλη, κι ολίγο παρεκεί /

αφήνω το καπέλο, και αρχινώ με τόνο /

τους υπουργούς να βρίζω και την πολιτική».

Έτσι «σχολίαζε» ο σπουδαίος σατιρικός ποιητής, Γεώργιος Σουρής, τον πολιτικά αδιάφορο άνθρωπο, τότε τον 19ο αιώνα, που καθώς φαίνεται η εικόνα του δεν διαφέρει και πολύ από τη σημερινή.

Και μπορεί ο Γεώργιος Σουρής (1852-1919) να είχε αρκετά συντηρητικές ιδέες, θέτοντας τακτικά στο στόχαστρό του τον Χαρίλαο Τρικούπη και το εκσυγχρονιστικό του πρόγραμμα, ταυτόχρονα όμως ήλεγχε τόσο τα πεπραγμένα του βασιλιά όσο και τη Βουλή για τις αδράνειες ή τις οπισθοδρομήσεις της.

Αφορμή για να τον θυμηθούμε, όπως και άλλους εξίσου ή λιγότερο γνωστούς για το σατιρικό τους έργο ποιητές, οι εκλογές της Κυριακής -ευρωεκλογές και για την τοπική αυτοδιοίκηση.

Σατιρικός για την πολιτική και τους εκπροσώπους της υπήρξε και ο Κωστής Παλαμάς (1859-1943), που ως κοινοβουλευτικός συντάκτης με την αρθρογραφία του άσκησε πολύ σκληρή κριτική στις διάφορες εκφάνσεις του πολιτικού βίου.

Μάλιστα, αναφέρθηκε συχνά και στη δημόσια διαφθορά, χωρίς να βγάζει έξω από τον λογαριασμό τον εαυτό του ως εκπροσώπου της τέχνης:

«Νους, καρδιά, δικά τους. / Δέσαν το νου· την καρδιά τη ντροπιάσαν. / Να το ρουσφέτι να κι η ελληνικούρα / τ’ άρματά τους. Με κείνα μάς χαλάσαν./ Η σκέψη, νούλα. Η Τέχνη, πατσαβούρα. / Ο ψευτοαττικιστής κι ο ψηφοφόρος. / Τ’ άγιο κόνισμα, μια καλικατούρα./ Στη γη που πιάνει και προκόβει ο σπόρος / κάθε λογής τζουτζέδων και πιερρότων / κι εγώ φυτρώνω ανάξιος ριμαδόρος / μαύρων θυμών και πορφυρών ερώτων».

Η εκλογική ρητορεία και ο πολιτικός στόμφος μπήκαν στο στόχαστρο του Εμμανουήλ Ροΐδη (1836-1904), που μέσα από το έργο του είχε συχνά σχολιάσει την κοινωνική και πολιτική υποκρισία.

«Το καθ’ ημάς, θεωρούμεν απεναντίας ως μέγα κέρδος την απολύμανσιν του ημετέρου βήματος από τοιούτου είδους ευγλωττίας. Αύτη χάριτι θεία φαίνεται εκλείψασα οριστικώς. Κύκνειον αυτής άσμα ήτο ο παρά τίνος Πατρινού βουλευτού πανηγυρισμός του αποτελέσματος των εκλογών της 7 Απριλίου δια του απομείναντος εις την μνήμην μας βροντοφωνήματος: “Από τον ουρανών κατέρχονται οι κεραυνοί του Θεού, από τας κάλπας ανέρχονται οι κεραυνοί του λαού!”».

Της ίδιας γενιάς λογοτεχνών και ο Μιχαήλ Μητσάκης (1868-1916), ο οποίος στο διήγημά του «Εις Αθηναίος χρυσοθήρας» σχολιάζει τη δημόσια διαφθορά και τις πελατειακές σχέσεις.

Στο διήγημα αυτό, ο Μεγγλίδης, ένας αμόρφωτος αλλά πολυθεσίτης μέσος Έλληνας, γνωρίζεται με τον Γεωργιάδη, δικηγόρο και εκλεκτό μέλος της κοινωνίας. Οι δυο τους συνεταιρίζονται για να βρουν χρυσάφι, υπό την επήρεια του πυρετού της εποχής και της ιστορίας των Λαυριακών, μιας τεράστιας κερδοσκοπικής επιχείρησης, που εξαπάτησε ένα εντυπωσιακά μεγάλο μέρος του πληθυσμού, δημιουργώντας και το πρώτο (άτυπο ακόμη) χρηματιστήριο.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

ART - ΝΕΑ
Τα βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών για το 2015
Απονεμήθηκαν απόψε τα βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών για το 2015, στην καθιερωμένη ετήσια πανηγυρική συνεδρία του ανώτατου πνευματικού ιδρύματος της χώρας. Είναι συνολικά 39 βραβεία στις τρεις τάξεις των Θετικών...
Τα βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών για το 2015
ART - ΝΕΑ
Το απονενοημένο
Πώς θα μπορούσα άραγε να μιλήσω και γι’ αυτές τις εκλογές, αν δεν είχα κατά νου την προτροπή του μεγάλου Γάλλου αντιστασιακού ποιητή Ρενέ Σαρ: «Δεν θα γράψω ποίημα συναίνεσης».
Το απονενοημένο
ART - ΝΕΑ
Το φθηνότερο πράγμα είναι ο άνθρωπος
Είκοσι χρόνια συμπληρώθηκαν από τότε που έφυγε από τη ζωή ο Μιχάλης Κατσαρός (1919-Νοέμβριος 1998), από τους σπουδαιότερους ποιητές της μεταπολεμικής γενιάς. Μαθητής και φίλος του για χρόνια, ο νεότερος...
Το φθηνότερο πράγμα είναι ο άνθρωπος
ART - ΝΕΑ
Πέθανε ο ποιητής Μάρκος Μέσκος
Έφυγε από τη ζωή ο σπουδαίος ποιητής και λογοτέχνης Μάρκος Μέσκος, σε ηλικία 83 ετών. Η ποιητική του αναγνώριση επισφραγίστηκε τις τελευταίες δεκαετίες με το πλήθος σημαντικών βραβείων που του έχουν...
Πέθανε ο ποιητής Μάρκος Μέσκος
ART - ΝΕΑ
Ποιητές σε λεωφορεία και μετρό
Οι απρόσμενες συναντήσεις ξεκινούν την 1η Οκτωβρίου (οι δημόσιες αναγνώσεις γίνονται κάθε πρώτη του μήνα και θα διαρκέσουν έως την 1η Μαρτίου 2019) και στο πρόγραμμα συμμετέχουν κυρίως νέοι ποιητές. Παρ’ όλα...
Ποιητές σε λεωφορεία και μετρό
ART - ΝΕΑ
Λογοτεχνικά κείμενα Πειραιωτών εικαστικών στη Δημοτική Πινακοθήκη
Εκδήλωση με τίτλο «Όταν οι εικαστικοί... γράφουν», όπου θα παρουσιαστούν ποιήματα και πεζά δέκα εικαστικών Πειραιωτών, θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 14 Μαρτίου, στο αίθριο της Δημοτικής Πινακοθήκης Πειραιά....
Λογοτεχνικά κείμενα Πειραιωτών εικαστικών στη Δημοτική Πινακοθήκη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας