Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μνήμες που δεν έκαψε η μεγάλη φωτιά του 1917

«Μνημεία στις φλόγες» στο Μπέη Χαμάμ

Μνήμες που δεν έκαψε η μεγάλη φωτιά του 1917

  • A-
  • A+

Ζώπυρα μνήμη ή το καψαλισμένο πρόσωπο της προ εκατονταετίας Θεσσαλονίκης αναδύεται εδώ και μερικές μέρες από τα εκθέματα στο Μπέη Χαμάμ ή Λουτρά «Παράδεισος». Στο Μπέη Χαμάμ λένε σταμάτησε η φωτιά που έκαψε τη Θεσσαλονίκη έναν αιώνα πριν, στα ίδια λουτρά ανασυντίθεται η μνήμη ή ενώνονται οι εποχές με κλωστές από τις καμένες κουβαρίστρες.

Είχε και προσωπική συγκίνηση στη διάρκεια των εγκαινίων της έκθεσης «Μνημεία στις φλόγες» το βράδυ της περασμένης Πέμπτης, καθώς πλάι στα καρβουνιασμένα αντικείμενα, τεκμήρια της μεγάλης φωτιάς του 1917, τοποθετημένα μέσα στον χώρο των λουτρών ξυπνούσαν μνήμες και σε κάποιους πολίτες που πρόλαβαν εν λειτουργία τα λουτρά κατά τη δεκαετία του 1960.

Δεν πρόκειται για αντικείμενα αξίας παρά της καθημερινότητας κι αυτό δίνει άλλη αίσθηση στην έκθεση, φέρνει τη στόχευσή της στα μέτρα των καθημερινών ανθρώπων. Και είναι τα εκθέματα αποτέλεσμα των ανασκαφών που διενεργήθηκαν με αφορμή τα έργα του μετρό της πόλης, «ένα σύγχρονο τεχνικό έργο που έγινε αιτία να αποκαλυφθούν οι τεχνικές δυνατότητες και τα επιτεύγματα ενός πρότερου αιώνα», όπως λέει στην «Εφ.Συν.» ο πρόεδρος της Αττικό Μετρό Γιάννης Μυλόπουλος.

Ο χάλκινος αποστακτήρας για παραγωγή αλκοόλ που βρισκόταν στο υπόγειο ταβέρνας στη διασταύρωση Εγνατίας και Αγίας Σοφίας, το απόκομμα της γαλλόφωνης εφημερίδας με ημερομηνία Αύγουστος του 1917, ένα λεξικό που διαγνώστηκε με ειδική μέθοδο, τα καμένα μπουκαλάκια φαρμακείου, τα καμένα φασόλια και οι ελιές από την απανθρακωμένη αποθήκη.

Η έκθεση ευρημάτων είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας που είχε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης με άλλες τέσσερις υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και συνοδεύεται από αρχειακό υλικό του Ιστορικού Αρχείου Μακεδονίας, του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, από το αδημοσίευτο αρχείο σχεδίων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης κι άλλων δώδεκα φορέων.

Οπως αναφέρεται και στον κατάλογο που συνοδεύει την έκθεση, «το 1917 η Θεσσαλονίκη μετρούσε μόλις πέντε χρόνια στο ελληνικό κράτος. Η πόλη ισορροπούσε ανάμεσα στον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα της και τη νέα ελληνική διοίκηση σε ένα περιβάλλον ρευστότητας που εντεινόταν από την εμπλοκή στον Μεγάλο Πόλεμο.

Με τη φωτιά του Αυγούστου του 1917 σφραγίστηκε ένα άγνωστο για μας παρελθόν, δημιουργήθηκε, όμως, μια νέα πόλη. Πολλές από τις καθημερινές φωνές της πόλης του 1917 έχουν σωπάσει.

Μουσουλμάνοι και Εβραίοι, με την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923 και το Ολοκαύτωμα το 1943, πλήρωσαν το βαρύτερο τίμημα στη μνήμη. Νησίδες μνήμης, σημεία αναφοράς και ιστορικές σταθερές, σε κάθε εποχή, σε κάθε αλλαγή, καταστροφή και ανασύνταξη της πόλης, ήταν και θα είναι τα μνημεία της. Ζωντανεύουν από τους ανθρώπους, αυτούς που έφυγαν και αυτούς που έρχονται, και διατηρούν ενεργή τη μνήμη στην πόλη».

Η ανάπτυξη της έκθεσης στα Λουτρά Παράδεισος είναι φυσικά συμβολική, αφού η πυρκαγιά του 1917 σταμάτησε στο σημείο αυτό (Εγνατία με Αριστοτέλους), ενώ το Μπέη Χαμάμ είναι ταυτόχρονα το μεγαλύτερο του είδους του στη Θεσσαλονίκη και από τα πιο σημαντικά στα Βαλκάνια.

Κατασκευάστηκε το 1444, δεκατέσερα χρόνια αφότου καταλήφθηκε η πόλη από τον Μουράτ Β΄, πάνω στα απομεινάρια βυζαντινών εκκλησιών και αφού λειτούργησε ως χαμάμ μέχρι τη δεκαετία του 1960 αναστηλώθηκε τελικά τη δεκαετία του 1980.

Τη γενική επιμέλεια και τον συντονισμό της έκθεσης έχει η αναπληρώτρια προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, και θα λειτουργεί με ελεύθερη είσοδο έως τις 31 Δεκεμβρίου του 2018.

ART - ΝΕΑ
Η Ροτόντα χωρίς γκράφιτι
Με καθαρό περίβολο, έπειτα από πάρα πολύ καιρό, και με μια εντυπωσιακή έκθεση ψηφιδωτών στο εσωτερικό της, η Ροτόντα είναι ξανά από χθες το υποβλητικό ιστορικό παλίμψηστο, το οποίο εντυπωσιάζει τους τουρίστες...
Η Ροτόντα χωρίς γκράφιτι
ART - ΝΕΑ
Στάση για νερό στο κρηναίο του μετρό
Στη φετινή συνάντηση την παράσταση έκλεψε το εντυπωσιακό νυμφαίο της ύστερης αρχαιότητας που αποκαλύφθηκε στον σταθμό της Αγίας Σοφίας και αποσπάστηκε, ενώ μετά την ολοκλήρωση των τεχνικών εργασιών θα...
Στάση για νερό στο κρηναίο του μετρό
ART - ΝΕΑ
«Προσωρινή» η κατάχωση απαντά το ΥΠΠΟΑ για τον ναό της Αφροδίτης στη Θεσσαλονίκη
Σε διευκρινίσεις σχετικά με τα αρχαιολογικά ευρήματα στην Πλατεία Αντιγονιδών στη Θεσσαλονίκη, που θεωρείται ότι αποτελούν ναό της Αφροδίτης προχώρησε το υπουργείο Πολιτισμού στον απόηχο δημοσιευμάτων και...
«Προσωρινή» η κατάχωση απαντά το ΥΠΠΟΑ για τον ναό της Αφροδίτης στη Θεσσαλονίκη
ART - ΝΕΑ
Ο Ανθιμος ζητά να μπει Σταυρός
Διαστάσεις φαρσοκωμωδίας παίρνει πλέον η υπόθεση της Ροτόντας στη Θεσσαλονίκη με τη χθεσινή ανακοίνωση του μητροπολίτη Ανθιμου. Μετά τη χωρίς αστερίσκους θέση του υπουργείου Πολιτισμού, βάζει στην άκρη το...
Ο Ανθιμος ζητά να μπει Σταυρός
ART - ΝΕΑ
Σε ρόλο... ακτιβιστή ο μητροπολίτης Ανθιμος
Απόπειρα αλλαγής χρήσης της Ροτόντας επιχειρεί εκ νέου η Μητρόπολη Θεσσαλονίκης. Ωστόσο το υπουργείο Πολιτισμού ξεκαθαρίζει: «Η Ροτόντα είναι μνημείο, γι’ αυτό όποιος εισέρχεται πληρώνει εισιτήριο». Ο...
Σε ρόλο... ακτιβιστή ο μητροπολίτης Ανθιμος
ART - ΝΕΑ
«Αβατο» για τις γυναίκες η Ροτόντα;
Μπορεί η Ροτόντα με την τελευταία απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου να είναι μνημείο στο οποίο θα καταβάλλεται και εισιτήριο για την επίσκεψη, αλλά υπάρχει ένα σημείο της στο οποίο απαγορεύεται(;)...
«Αβατο» για τις γυναίκες η Ροτόντα;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας