Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η άγνωστη πλευρά του Δημήτρη Πικιώνη

Πολλαπλά επίπεδα στο 14ο Δημοτικό σχολείο

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

Η άγνωστη πλευρά του Δημήτρη Πικιώνη

  • A-
  • A+

Δυο έργα από το χθες, που όμως μοιάζουν να έρχονται από το... μέλλον, επιλέχθηκαν για να τιμηθούν τα 50 χρόνια από τον θάνατο του Δημήτρη Πικιώνη, του δημιουργού, που μαζί με τον Αρη Κωνσταντινίδη, θεμελίωσαν τη «γενιά του ’30» και άλλαξαν σελίδα για την ελληνική αρχιτεκτονική.

Ο Γιώργος Καμίνης, από την πλευρά του Δήμου Αθηναίων και η αρχιτέκτων Αγνή Πικιώνη, πρόεδρος της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας που φέρει το όνομα του πατέρα της, υπέγραψαν συμφωνία συνεργασίας με στόχο μέσα στην επόμενη χρονιά να γίνουν εργασίες αποκατάστασης της αριστοτεχνικής διαμόρφωσης του λόφου Φιλοπάππου και του κτιριακού συγκροτήματος στους πρόποδες του Λυκαβηττού που στεγάζει το 14ο Δημοτικό.

Εδώ σταματούν τα «καλά νέα» και αρχίζουν τα «ναι μεν, αλλά...», καθώς οι αρμόδιες υπηρεσίες του δήμου δεν ήταν σε θέση να μας δώσουν περισσότερες πληροφορίες, ούτε χρονοδιάγραμμα. Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι οι δύο αυτές παρεμβάσεις, πρωτοπόρες στο είδος της η καθεμιά, έχουν αφεθεί στη φθορά του χρόνου και δεν φαίνεται να βρίσκονται στην ατζέντα των υπουργείων Πολιτισμού και Παιδείας.

Η διαμόρφωση του χώρου γύρω από το βυζαντινό εκκλησάκι του Λουμπαρδιάρη αποτέλεσε το δείγμα αρχιτεκτονικής τοπίου στη χώρα μας και δεν είναι τυχαίο ότι το 1996 χαρακτηρίστηκε από την UNESCO μνημείο της σύγχρονης αρχιτεκτονικής με παγκόσμια σημασία, ενώ θεωρείται το πιο εμβληματικό έργο του Δημήτρη Πικιώνη.

Είναι έργο της περιόδου 1954-57, που συνδέεται με την πρώτη απόπειρα τουριστικής ανάπτυξης της χώρας, μέσω του τότε νεοσύστατου ΕΟΤ και των πρωτοπόρων δημιουργών που κατάφερε να επιστρατεύσει για την ανάδειξη της ομορφιάς και της ιστορίας της Ελλάδας. Εχει περάσει λίγο στα... ψιλά, αλλά ήταν η πρώτη πεζοδρόμηση στην πρωτεύουσα και μάλιστα ήταν χειροποίητη.

Ο ίδιος ο Πικιώνης σάρωνε όλο το κέντρο και επέλεγε παραπεταμένα θραύσματα από τα νεοκλασικά που υπέκυπταν στη «γοητεία» της αντιπαροχής για να οριοθετήσει τα μονοπάτια του λόφου. Κατάφερε να «παντρέψει» ανθέμια και φουρούσια από γκρεμισμένα αρχοντικά, κεραμίδια από τυπικά αθηναϊκά διώροφα και αρχαϊκά αγγεία, δημιουργώντας ένα «κέντημα» πάνω στο έδαφος που παραπέμπει στο Βυζάντιο αλλά θυμίζει και τον ιαπωνικό μινιμαλισμό. Ηταν ο πρώτος που τόλμησε να φυτέψει ελιές, κυπαρίσσια, μυρτιές και δάφνες Απόλλωνα στην έκταση των 80 στρεμμάτων που περιβάλλει το εκκλησάκι.

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

Δίπλα του στέκεται με σεβασμό το «Αναπαυτήριο», το λιτό κτίριο με τους ημιϋπαίθριους χώρους που σχεδίασε εξαρχής ο Δημήτρης Πικιώνης, για να στέκονται λίγο οι επισκέπτες και να απολαμβάνουν την μοναδική θέα προς τον Ιερό Βράχο.

Οι άκομψες, μεταγενέστερες επεμβάσεις συμπληρώνουν την εικόνα της εγκατάλειψης που το συνοδεύει εδώ και μια δεκαετία. Κακοποιημένες, σε αρκετά σημεία και οι συνθέσεις των μονοπατιών, αφού ενώθηκαν από χρόνια πολλές φωνές για να τα διασώσουν από τις λιμουζίνες των «γκλάμουρους» γάμων...

Το σχολείο στα Πευκάκια είναι παλιότερο, αλλά έχει πολλαπλή αξία. Εργο του 1932 συνδέεται με μια άλλη δημιουργική σελίδα της νεότερης ιστορίας, αφού κατασκευάστηκε στο πλαίσιο του φιλόδοξου προγράμματος του τότε υπουργού Παιδείας Γεωργίου Παπανδρέου που περιλάμβανε 3.000 σχολικές μονάδες σε όλη τη χώρα. Σηματοδοτούν, όμως, το οριστικό πέρασμα του Δημήτρη Πικιώνη στον μοντερνισμό.

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

Το σχολείο αναπτύσσεται σε ένα οικόπεδο με μεγάλες υψομετρικές διαφορές, που αξιοποιήθηκαν για την υποδειγματική διάταξη των χώρων και δημιούργησαν ένα κτιριακό σύνολο που συμπληρώνει μοναδικά το «κάδρο» του λόφου του Λυκαβηττού. Στο υψηλότερο σημείο, προς την οδό Σίνα, που είναι η είσοδος διαμορφώθηκαν οι κοινόχρηστοι χώροι και τα γραφεία των διδασκόντων, που καταλαμβάνουν δύο ορόφους.

Οι χώροι διδασκαλίας βρίσκονται σε δύο μονώροφες πτέρυγες που ακολουθούν την κλίση του φυσικού εδάφους και αυτή η ευρηματική επιλογή τους εξασφαλίζει ένα μοναδικό προνόμιο: κάθε αίθουσα έχει μπροστά της δικής της αυλή που επιτρέπει τη μεταφορά της διδασκαλίας στην ύπαιθρο. Οι επιλογές αυτές του εξασφάλισαν περίοπτη θέση ανάμεσα στα 100 σημαντικότερα αρχιτεκτονικά έργα του 20ού αιώνα στη χώρα μας και δεν βρίσκεται τυχαία στη διδακτέα ύλη των καλύτερων σχολών σε παγκόσμια κλίμακα.

Οι διακρίσεις αυτές δεν στάθηκαν ικανές να προστατεύσουν το κτίριο. Το 2013 ήταν ένα θύμα των περικοπών στην παιδεία και χρειάστηκε να κινητοποιηθούν οι φωτισμένοι δάσκαλοι του 14ου Δημοτικού και σημαντικοί αρχιτέκτονες για να γίνουν κάποιες σωστικές παρεμβάσεις που δεν επαρκούν όμως.

Είναι δύο από τα σημαντικά έργα του ακαδημαϊκού και καθηγητή του Πολυτεχνείου Δημήτρη Πικιώνη (1887-1968), τα οποία όμως παραμένουν άγνωστα στο ευρύ κοινό.

ART - ΝΕΑ
Ξεχώρισε διπλά το Ring House της Κρήτης
Το Ring House, με την πρωτοποριακή ανάπτυξη και την άψογη διάταξή του στον χώρο, πέτυχε το double αφού πήρε τα βραβεία του καλύτερου πραγματοποιημένου έργου και των συναδέλφων. Η εξοχική κατοικία στη νότια...
Ξεχώρισε διπλά το Ring House της Κρήτης
ART - ΝΕΑ
Νέοι αρχιτέκτονες εξορμούν στις γειτονιές
Πόσες διαφορετικές «ψηφίδες» συνθέτουν την εικόνα της πόλης; Είναι το βασικό ερώτημα της πρωτοβουλίας Arch Points 2017, που οργανώνει για δεύτερη χρονιά μια ομάδα νέων αρχιτεκτόνων η οποία αισίως έφτασε τους...
Νέοι αρχιτέκτονες εξορμούν στις γειτονιές
ART - ΝΕΑ
Οταν ο Αλβαρ Ααλτο ανακάλυψε την κλασική και τη μοντέρνα Ελλάδα
Ο Alvar Aalto (1898-1976) συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πρωταγωνιστές του κινήματος του μοντερνισμού στην Αρχιτεκτονική, που έκανε δυναμικά την εμφάνισή του στις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ το όνομά του...
Οταν ο Αλβαρ Ααλτο ανακάλυψε την κλασική και τη μοντέρνα Ελλάδα
ART - ΝΕΑ
Ο Ελληνας αρχιτέκτονας του Bauhaus
Το εμβληματικό κτίριο του Ωδείου Αθηνών, το οποίο συγκαταλέγεται στα 100 έργα που αντιπροσωπεύουν την ελληνική αρχιτεκτονική στον 20ό αιώνα και φέρει την υπογραφή του Ιωάννη Δεσποτόπουλου, θα φιλοξενεί από την...
Ο Ελληνας αρχιτέκτονας του Bauhaus
ART - ΝΕΑ
Αρχιτεκτονική που νικάει τον φόβο
Ο φόβος ως παράγοντας καταστολής στην καθημερινότητα αλλά ως στοιχείο δημιουργίας στην αρχιτεκτονική και την τέχνη είναι το βασικό θέμα στο φετινό Citylab, που έφτασε στην 8η χρονιά και φιλοξενείται στην...
Αρχιτεκτονική που νικάει τον φόβο
ART - ΝΕΑ
Πώς ο Λυκαβηττός θα γίνει... όαση
Πράσινο φως άναψε το Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής για το φιλόδοξο έργο της επαναλειτουργίας του ιστορικού θεάτρου και την ανάδειξη του πανέμορφου λόφου, ένα μέρος του οποίου έχει μεταβληθεί σε τσιμεντένιο...
Πώς ο Λυκαβηττός θα γίνει... όαση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας