Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι πρόσφυγες και ο Μινώταυρος της Ευρώπης

«Sanctuary» του Νοτιοαφρικανού Μπρετ Μπέιλι.

Οι πρόσφυγες και ο Μινώταυρος της Ευρώπης

  • A-
  • A+

Αν βγαίνεις από μια περφόρμανς-εγκατάσταση, που έχει υλικό το προσφυγικό δράμα, και έχεις απορίες, κάποια πράγματα δεν μπορείς να τα εξηγήσεις, αυτό σημαίνει ότι ο δημιουργός δεν χρησιμοποιεί τα αφόρητα χρησιμοποιημένα πια κλισέ -κάτι που είναι ανακουφιστικό.

Αν επιπλέον δεν βγαίνεις με βαρύ συναίσθημα, ας πούμε οργή και κατάθλιψη, αλλά υπάρχει μέσα σου κυρίως μια αγωνία, που αφορά τον εαυτό σου, τη χώρα σου, την ίδια την Ευρώπη -τι στο καλό κάνουμε όλοι μας γι’ αυτούς τους ανθρώπους;- αυτό σημαίνει ότι ο δημιουργός έχει πετύχει έναν πολύ ευγενή σκοπό.

Ακόμα κι αν το μαστίγωμα που κάνει, που σου κάνει, είναι υπερβολικό. Γιατί, για παράδειγμα, θεωρεί ότι απέναντι στους πρόσφυγες «ανάλγητοι κρατούντες-πρωτόγονοι φόβοι-ψυχοκτόνοι άνθρωποι-ζώα, τα μεταλλαγμένα εγγόνια της Μητέρας Ευρώπης» είναι κάτι σαν τον Μινώταυρο, που κατασπάρασσε παρθένες της Αθήνας.

Μιλάμε, όμως, για το πολυαναμενόμενο νέο έργο «Sanctuary» του Νοτιοαφρικανού Μπρετ Μπέιλι. Δεν είναι τυχαίος, η παγκόσμια διασημότητά του δεν οφείλεται μόνο στην τέχνη του, αλλά και στην απόλυτη στράτευσή του εδώ και πολλά χρόνια απέναντι στον ρατσισμό και την ξενοφοβία.

Το μάθαμε πέρυσι την άνοιξη με την εντυπωσιακή έκθεση-περφόρμανς του «Exhibit B» για την αποικιοκρατία και το απαρτχάιντ, στην Ενωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου. Το εμπεδώσαμε το καλοκαίρι στο Μέγαρο Μουσικής, όταν τον είδαμε να μεταπλάθει τολμηρά τον «Μάκβεθ» του Βέρντι και να τον μεταφέρει στη μετα-αποικιακή Αφρική των γενοκτονιών και των εμφυλίων.

Τώρα η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση ξανάφερε τον Μπέιλι στην Αθήνα. Του έδωσε κεντρική θέση στο τόσο ενδιαφέρον 4ο Fast Forward Festival της, με ένα έργο που η έμπνευσή του έχει αρχαία ελληνική ρίζα -από τέτοια «κομπλιμέντα», όμως, είμαστε πλήρεις- και οι αφορμές του είναι δυστυχώς σημερινές, κοντινές μας.

Τόσο κοντινές όσο η Πέτρινη Αποθήκη στην Πύλη Ε2 του λιμανιού του Πειραιά, που κάποτε έδινε πρόχειρο κατάλυμα σε πρόσφυγες ενώ τώρα φιλοξενεί μια τέχνη που γεννιέται από τη μοίρα και τους καημούς τους. Δεν χρησιμοποιούμε τυχαία τη λέξη.

Σ’ αυτόν τον λαβύρινθο που έστησε, με τα μικρά μικρά δωμάτια, καθένα και μια ιστορία-κατάσταση, ακούς έναν πρόσφυγα να παίζει στο κλαρίνο μια σπαρακτική μελωδία, ενώ θυμάται τον ίδιο και συντρόφους του σε θριαμβικές σκηνές μιας εξέγερσης χαμένης, μπορεί και στη Συρία.

Βλέπεις (και σπαράζεις) έναν πατέρα, όρθιο πάνω σε ράγες που δεν οδηγούν πουθενά (μπροστά μπορεί να υπάρχει κι ένας φράχτης), να νανουρίζει το μωρό του: «Σε προστατεύω, ό,τι και να γίνει θα μεγαλώσεις, έχεις όλη τη ζωή μπροστά σου, αφήνουμε πίσω το παρελθόν και η μητέρα σου, να ξέρεις, έρχεται κάθε βράδυ για να σε φιλήσει».

Παρακολουθείς μια νέα και όμορφη γυναίκα, που εκδίδεται, να βγάζει ανάμεσα από τα πόδια της, από τα γεννητικά της όργανα, την ίδια την καρδιά της και να προσπαθεί να της δώσει με τα χέρια της παλμό.

Οι εγκαταστάσεις-περφόρμανς, που παρακολουθείς ακολουθώντας μια δαιδαλώδη διαδρομή διάρκειας 45 λεπτών στο σκοτάδι της Πέτρινης Αποθήκης, έχουν πάντα αινιγματικότητα, ποίηση και συμβολισμούς παράδοξους. Τι να σημαίνει, άραγε, η συνύπαρξη του Αλέξη Τσίπρα και μιας σέξι γυναίκας με εσώρουχα, που παραστέκουν μια νέα μουσουλμάνα (μάλλον) καλυμμένη από την κορφή μέχρι τα νύχια στα λευκά, που τα γαντοφορεμένα χέρια της, ένα μαύρο, ένα άσπρο, κινούνται πότε σε γροθιά, πότε σε χάδι;

Εκεί που δεν υπάρχει, όμως, ίχνος αμφιβολίας, παρά μόνο ευθεία και δραστική εικονογραφία, είναι στον νεοναζιστή Γερμανό, ο οποίος βεβηλώνει γεμάτος μίσος θρησκευτικό χώρο μουσουλμάνων -αφήνει και μια γουρουνοκεφαλή.

Και στο πιο συγκλονιστικό από όλα τα «δωμάτια» του Λαβύρινθου, όπου μια τρομοκρατημένη, ηλικιωμένη, φτωχή και ολομόναχη Γαλλίδα μιλάει στη Μαρίν Λεπέν, απέναντί της, στην οθόνη της τηλεόρασης. Σαν να προσεύχεται σε μια Μαντόνα, άλλωστε και η ηγέτις του Eθνικού Μετώπου της Γαλλίας μοιάζει τρυφερή, γαλήνια -δεν την έχουμε δει ποτέ μας έτσι. «Θα είσαι πάντα δίπλα μου, αμήν», της λέει.

Περιττό να πούμε ότι ο σαρκασμός και η κριτική του Μπρετ Μπέιλι στην Ευρώπη είναι ανελέητα. Στην είσοδο του Λαβύρινθου μας υποδέχονται ειδυλλιακές, γαλήνιες, πλούσιες, πανέμορφες εικόνες της Ευρώπης. Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία, Ελλάδα.

Ξαναβρίσκουμε (οι τυχεροί εμείς) τις ίδιες ακριβώς μπροστά μας, αλώβητες από τους ξένους, να μας περιμένουν, να μας αγκαλιάζουν, ενώ βγαίνουμε στο φως και την αύρα του Πειραιά. Πίσω μας στο σκοτάδι του Λαβύρινθου έχουμε αφήσει τους πρόσφυγες στον χαμό τους.

  Αποθήκη στην Πύλη Ε2 του Πειραιά, 3-7 και 9-10 Μαΐου.
  Ωρες: 6 μ.μ., 6.15, 6.45, 7, 9, 9.15 και 9.30 μ.μ. Είσοδος 10 ευρώ.

 

ART - ΝΕΑ
Επος για τους πρόσφυγες από τον Αϊ Γουεϊγουέι
Ο Αϊ Γουεϊγουέι, ο πιο διάσημος Κινέζος καλλιτέχνης, αντικαθεστωτικός, βέβαια, που ύστερα από πολλές ταλαιπωρίες ζει και δουλεύει στο Βερολίνο, αλλά με τις εκθέσεις και τις εγκαταστάσεις του του είναι συνεχώς...
Επος για τους πρόσφυγες από τον Αϊ Γουεϊγουέι
ART - ΝΕΑ
«Να διαφυλάξουμε την ανεξαρτησία της documenta από πολιτικά συμφέροντα»
Ο Ανταμ Σίμτσικ και η ομάδα του δεν θα άφηναν αναπάντητες τις βίαιες επιθέσεις που δέχονται από μερίδα του Τύπου του Κάσελ, ο οποίος τους παρουσιάζει σχεδόν σαν «κοινούς κλέφτες και θεσμικούς εγκληματίες» που...
«Να διαφυλάξουμε την ανεξαρτησία της documenta από πολιτικά συμφέροντα»
ART - ΝΕΑ
Στον άγριο κήπο του Αστεροσκοπείου
Ο 38χρονος σταρ της διεθνούς εικαστικής σκηνής Αντριάν Βιλάρ Ρόχας, ήρθε προσκεκλημένος από τον οργανισμό ΝΕΟΝ του Δημήτρη Δασκαλόπουλου, για να δοκιμάσει κι εδώ, για πρώτη φορά σε αρχαιολογικό χώρο, την ήδη...
Στον άγριο κήπο του Αστεροσκοπείου
ART - ΝΕΑ
Η ελληνική πρωτοπορία στο Κάσελ
Η κορυφαία εικαστική έκθεση ανοίγει το Σάββατο για το κοινό στη γερμανική πόλη και το μουσείο Fridericianum φιλοξενεί την πρώτη παρουσίαση της μόνιμης συλλογής τού Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Τη σημασία...
Η ελληνική πρωτοπορία στο Κάσελ
ART - ΝΕΑ
Μην περιμένετε μια documenta φιλόδοξη και πολυτελή
Αιφνιδιάζοντας τους πάντες ο Ανταμ Σίμτσικ, ο 47χρονος Πολωνός καλλιτεχνικός διευθυντής τής documenta 14, ανακοίνωσε στις 7 Μαρτίου στο Κάσελ, ότι η περίφημη συλλογή του ΕΜΣΤ, θα κάνει την παρθενική της...
Μην περιμένετε μια documenta φιλόδοξη και πολυτελή
ART - ΝΕΑ
Ακολουθώντας τα «Ιχνη» των προσφύγων
Η διαδρομή των εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων από την κόλαση του πολέμου στη γη της επαγγελίας, το ταξίδι και το πέρασμα των συνόρων, τα πολλαπλά προβλήματα και οι εύθραυστες ισορροπίες που βιώνουν, τα «ίχνη»...
Ακολουθώντας τα «Ιχνη» των προσφύγων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας