Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η documenta... απογειώνεται στην Αθήνα

Φωτογραφίες της Lala Meredith-Vula στο ΕΜΣΤ

Μάριος Βαλασόπουλος

Η documenta... απογειώνεται στην Αθήνα

  • A-
  • A+

Η documenta 14 ζει ανάμεσά μας. Αύριο, Κυριακή μεσημέρι, ιππείς με τα άλογά τους θα ξεκινήσουν από τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου τη «Διαδρομή Αθήνα - Κάσελ: η μετάβαση του Ερμή», ένα έφιππο ταξίδι περίπου 3.000 χιλιομέτρων και 100 ημερών -μια ιδέα του Ross Birrell, πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον Peter van der Gugten- που ενώνει τις δύο πόλεις και συμβολικά τον Βορρά με τον Νότο.

Ηταν μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το 1955, όταν μπήκαν τα θεμέλια της μεγάλης εικαστικής διοργάνωσης στο Κάσελ ως απάντηση στην ανελευθερία της τέχνης στη ναζιστική Γερμανία.

Φέτος, για πρώτη χρονιά, η documenta βγαίνει εκτός Κάσελ, βρίσκεται στην Αθήνα και έχει τίτλο «Μαθαίνοντας από την Αθήνα».

Σε συνθήκες οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής κρίσης, εμφανούς όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ, σε όλο τον κόσμο -σύμφωνα με τους διοργανωτές-, θίγει τα προβλήματα μέσω της καλλιτεχνικής έκφρασης, θέτει ερωτήματα, προκαλεί τη σκέψη, αναζητά απαντήσεις.

Ανήσυχη και πολιτική, όπως προστάζουν οι καιροί, αλλά και τολμηρή, πρωτοποριακή, εντυπωσιακή, όπως προστάζει η σύγχρονη τέχνη, η documenta 14 χαράζει διαδρομές μέσα στην πόλη και μας καλεί να την ανακαλύψουμε.

Ενεργοποιεί μουσεία και χώρους πολιτισμού, όπως το Εθνικό Σύγχρονης Τέχνης και το Ωδείο Αθηνών, ζωντανεύει πλατείες και πάρκα, από το Σύνταγμα και τη Βικτώρια μέχρι το Πεδίον του Αρεως, συνομιλεί με κτίρια και την ιστορία τους, όπως το Πολυτεχνείο, δίνει νέα πνοή σε αρχαιολογικούς χώρους (Αρχαία Αγορά, Ναός Ολυμπίου Διός).

Εργα τέχνης, με έμφαση στις εντυπωσιακές εγκαταστάσεις και τα βίντεο, περφόρμανς, συναυλίες και προβολές συνθέτουν ένα πλουσιότατο πρόγραμμα που δεν εξαντλείται σε μια μέρα.

Με τους χάρτες και τα ενημερωτικά έντυπα στο χέρι, με καλή παρέα και θετική διάθεση εξερεύνησης και διαλόγου, ας την περιηγηθούμε. (Πληροφορίες: documenta14 και στους εκθεσιακούς χώρους)

Κύριοι εκθεσιακοί χώροι

 Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών

Το φυτώριο των νέων καλλιτεχνών, η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών στην Πειραιώς, ανοίγει τα εργαστήριά του (8, 9/4, από 12 μ. έως 8 μ.μ.), ενώ το «Εργοστάσιό της» γίνεται πλατφόρμα προτάσεων για την εκπαίδευση των τεχνών «πέρα από τη δυτική μητρόπολη».

Πρότυπα, η κολεκτίβα Ciudad Abierta από το Βαλπαραΐσο της Χιλής, αλλά και η Rabindranath Tagore από τη Βεγγάλη.

Ομως και το ιστορικό κτίριο της σχολής στο Πολυτεχνείο ανοίγει την πύλη του στον Ράινερ Ολντεντορφ ο οποίος εμπνέεται από την έκθεση «Λειτουργική πόλη», που παρουσιάστηκε εν έτει 1933 στην Αθήνα ως αποκορύφωμα του συνεδρίου του διεθνούς κινήματος του μοντερνισμού όπου συμμετείχε και ο Λε Κορμπιζιέ.

 Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Η μόνιμη συλλογή του θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στο Κάσελ, στο Φιξ όμως η επιμελητική πρόταση εστιάζει σε διαχρονικά επίκαιρα θέματα: μετανάστευση, εκτόπιση, ρατσισμός, αποικιοκρατία.

Η χαλκογραφία «Paysage avec Diogene» του Πουσέν, από το Λούβρο, μας οδηγεί στις τελετουργικές μάσκες ανθρώπων και πουλιών του Beau Dick, στα γύψινα αντικείμενα με τίτλο «Οψεις του ρατσισμού» του Βλάση Κανιάρη, αλλά και στο «Τοπίο πόλης, Τάιμς Σκουέρ» της Χρύσας.

Δίπλα στις κυλιόμενες σκάλες οι συγκλονιστικές φωτογραφίες της Lala Meredith-Vula, από τη σειρά «Μνήμη αίματος» για τoν πόλεμο στο Κόσοβο.

 Ωδείο Αθηνών

Η μουσική έχει ασφαλώς την τιμητική της, με αφιέρωμα στον νεωτεριστή συνθέτη Γιάννη Χρήστου και σειρά από περφόρμανς (8, 9/4) που ξεκινούν από τις 11 το πρωί.

Ξεχωρίζει η Nevin Aladag που δίνει φωνή στα έπιπλα (καρέκλες, τραπέζια) τα οποία έχει μετατρέψει σε μουσικά όργανα, αλλά και ο Daniel Knorr, που εγκλωβίζει μέσα σε βιβλία σκουπίδια που έχει συλλέξει στους δρόμους της Αθήνας.

Στους δύο εκθεσιακούς χώρους μπορείτε να δείτε την ηχητική εγκατάσταση του Emeka Ogboh με δείκτες από τα χρηματιστήρια, σε πραγματικό χρόνο, τα «Μαθήματα αποαποικιοποίησης» της Pelagie Ebaguidi με παλιά θρανία και εικόνες του απαρτχάιντ, την εγκατάσταση «Απατεώνες» των Annie Vigier και Frank Aperled, αλλά και το βίντεο «Ατλας», όπου ο Τheo Eshetu παραμορφώνει πρόσωπα.

 Moυσείο Μπενάκη

Στο ισόγειο του κτιρίου της οδού Πειραιώς, διερευνώνται ανείπωτες, ημιτελείς ή παραγνωρισμένες ιστορίες, αλλά και καινοτόμες μουσειολογικές ιδέες.

Στο Ισλαμικής Τέχνης, στην Αγίων Ασωμάτων, η Μunira Αl Solh κρεμάει από την οροφή μια κεντητή σκηνή προσφορά για όσους χάνονται στους πολέμους και τους βίαιους εκτοπισμούς.

Στην Πινακοθήκη Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα στην Κριεζώτου, η μόνιμη συλλογή έργων της γενιάς του '30 συνομιλεί με τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό των έργων της Εθνικής Πινακοθήκης των Τιράνων.

Μουσεία και Ιδρύματα πολιτισμού

 Μέγαρο Μουσικής

Οι φιγούρες του εικαστικού Απόστολου Γεωργίου σκορπίζονται στους άδειους προθαλάμους του κτιρίου και όταν οι πολυέλαιοι ανάβουν αποκαλύπτονται οι πρωταγωνιστές των έργων, μπλεγμένοι σε παράδοξες και απειλητικές κοινωνικές τελετουργίες του πρόσφατου παρελθόντος και του σήμερα.

Παράλληλα, ένα εκτενές πρόγραμμα μουσικής περιλαμβάνει τα έργα Symphony of Sorrowful Songs του Henryk Gorecki ή το The people united will never be defeated του Frederic Rzewski.

Aκόμα, ο Joaquin Orellana θα παρουσιάσει την πρεμιέρα της νέας του δουλειάς «Συμφωνία από τον τρίτο κόσμο», κορύφωση πολυετών πειραματισμών με χορωδίες και ορχήστρες και με δικής του επινόησης ηχητικά σκεύη.

 Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο

Οι σιωπηλές συλλογές θρησκευτικών κειμηλίων και οι κήποι του που εκτείνονται ώς την κοίτη του καλυμμένου πλέον αρχαίου ποταμού Ιλισού αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τον σπουδαίο -πρόσφατα χαμένο- καλλιτέχνη του Fluxus, Μπεν Πάτερσον, ο οποίος οραματίστηκε ένα «γκράφιτι» με ήχους βατράχων.

 Γεννάδειος Βιβλιοθήκη

Φιλοξενεί το «Μαθαίνοντας από το Τιμπουκτού» με διεθνείς καλλιτέχνες του επιμελητή Igo Diarra, σε αντίστιξη με μια ταινία του Ross Birrell για την πρόσφατη καταστροφική πυρκαγιά στη βιβλιοθήκη της Glasgow School of Art, ενώ στον κήπο η Banu Cennetoglu ανατυπώνει το ημερολόγιο μιας Κούρδης μαχήτριας σε ασβεστόλιθο.

 Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Yπομονή έως το τέλος του μήνα, οπότε ο Αboybakar Fofana θα βάλει στους κήπους ένα κοπάδι από 54 πρόβατα, ένα για κάθε χώρα της Αφρικής, όλα βαμμένα με λουλάκι.

 Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

Η Αλεξάνδρα Μπαχτσετζή παρουσιάζει το «Private Song» για τις ταυτότητες του φύλου και την επίδρασή τους στο πλαίσιο της ποπ κουλτούρας.

Αρχαιολογικοί χώροι

 Αρχαία Αγορά

Τόπος συνάθροισης των Αθηναίων και από τα σημαντικότερα σημεία της αρχαίας πόλης, το Ωδείο Αγρίππα, χωρητικότητας 1.000 θεατών, βρισκόταν στο κέντρο. Η αίθουσά του ήταν διακοσμημένη με αγάλματα Γιγάντων και Τριτώνων σε ψηλά βάθρα.

Σήμερα σώζονται μόνο τμήματά τους. Οι καλλιτέχνες Prinz Gholam οικειοποιούνται τις αρχαίες μορφές και γράφουν εκ νέου την ιστορία τους ενορχηστρώνοντας μια αλληλουχία κινήσεων η οποία διέπει τα γλυπτά και τα δικά τους κορμιά.

 Λόφος Φιλοπάππου

O Δημήτρης Πικιώνης αναδιαμόρφωσε τον λόφο και σχεδίασε το περίπτερο (εδώ και χρόνια δεν λειτουργεί) δίπλα στον Ναό του Αγίου Δημητρίου Λουμπαρδιάρη.

Εκεί φιλοξενούνται τα μικρά κολάζ με τα έντονα χρώματα της Elisabeth Wild μαζί με πίνακες της Vivian Suter τους οποίους ζωγράφισε στον κρατήρα ηφαιστείου της Νισύρου. Στο μονοπάτι η καλλιτέχνις Ρεμπέκα Μπέλμορ τοποθετεί μικρή σκηνή από μάρμαρο.

Οι θεατές εισέρχονται για να δουν την Ακρόπολη καθώς πρόθεσή της είναι η ανάπτυξη του διαλόγου ανάμεσα στο κορυφαίο μνημείο και το σήμερα.

Η Mπέλμορ προτείνει τη σκηνή, σε ανάμνηση των κατοικιών των ιθαγενών του Καναδά, που είναι μέρος της κουλτούρας της.

Παράλληλα τη συνδέει με το σήμερα, μια πρόχειρη κατοικία για πρόσφυγες.

Το μάρμαρο επελέγη ειδικά γιατί δίνει μνημειακή όψη και ταυτόχρονα η μεταφορά του είναι δύσκολη (βάρος 300 κιλά θα ταξιδέψει στο Κάσελ), όπως δύσκολο είναι σήμερα για τους πρόσφυγες να διασχίσουν την Ευρώπη και να φτάσουν έως τη Γερμανία.

 Λύκειο Αριστοτέλη

Καλλιτέχνης, καθηγητής στο μάθημα της Ρητορικής στο Πανεπιστήμιο Φίνιξ της Αριζόνα και με καταγωγή από τους Ινδιάνους της Αμερικής, ο Κρίστομπαλ Μαρτίνες παρουσιάζει την ηχητική του εγκατάσταση «ως φόρο τιμής στον μεγάλο φιλόσοφο».

Οι επισκέπτες θα ακούνε τις μουσικές του συνθέσεις, δίλεπτες και τρίλεπτες ιστορίες, σε ανάμνηση της αριστοτελικής φιλοσοφίας «περπατώ και μαθαίνω», που ωστόσο βρίσκεται και στην παράδοση της δικής του ιδιαίτερης ινδιάνικης καταγωγής.

 Ναός Ολυμπίου Διός

Εκεί φιλοξενείται η περφόρμανς των Prinz Gholam, οι κινήσεις των οποίων σκιαγραφούν γεωμετρικούς σχηματισμούς συνιστώντας μια ανθρώπινη επιγραφή που υπομνηματίζει την αρχιτεκτονική και την παρούσα κατάστασή της.

Πάρκα και πλατείες

 Πάρκο Ριζάρη

Ο David Harding εμπνέεται από τους εξαιρετικούς στοίχους «Εάν εσύ δεν μ’ αγαπήσεις δεν θ’ αγαπηθώ ποτέ / Εάν εγώ δεν σ’ αγαπήσω δεν θ’ αγαπήσω ποτέ» από το ποίημα «Cascando» (1936) του Σάμιουελ Μπέκετ και τους χρησιμοποιεί με τον δικό του πρωτότυπο καλλιτεχνικό τρόπο για να οριοθετήσει τα αυτοσχέδια μονοπάτια του πάρκου Ριζάρη.

 Πεδίον του Αρεως

Στο μεγαλύτερο άλσος των Αθηνών, το καφενείο του Green Park ήταν τόπος συνάντησης και αναψυχής. Μετά την παρακμή και την εγκατάλειψή του, άνοιξε το 2015 από την καλλιτεχνική κολεκτίβα που πήρε το όνομά του.

Εκεί πραγματοποιείται το Whispering Campaign (Εκστρατεία των ψιθύρων) του Pope.L.

 Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών

Η ιδιαιτερότητα του Κοιμητηρίου προσέλκυσε τους διοργανωτές. Ενα μέρος από την «Εκστρατεία των ψιθύρων» θα φιλοξενηθεί και εδώ καθώς τα μαυσωλεία του συγκαταλέγονται στα σημαντικά δείγματα νεοκλασικής γλυπτικής, συμπεριλαμβανομένων του μνήματος του Σλίμαν, σε σχέδιο του Ερνέστου Τσίλερ, αλλά και του περίφημου γλυπτού «Κοιμωμένη» του Γιαννούλη Χαλεπά.

 Πλατεία Αυδή

Μια εξαιρετική πλατεία, σε μια ανερχόμενη και ιδιαίτερη περιοχή όπως το Μεταξουργείο, όπου λειτουργεί τα τελευταία χρόνια και η Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων.

Με στόχο να ανταποκριθεί στα ιστορικά στοιχεία, η καλλιτέχνις Sanja Iveković φαντάζεται εκ νέου το μνημείο του Ludwig Mies van der Rohe για τη Rosa Luxemburg και τον Karl Liebknecht σαν δημόσια σκηνή στο Μεταξουργείο για τα δικαιώματα των εργατών, των γυναικών και την ταξική πάλη.

 Πλατεία Κοτζιά

Ο Rasheed Araeen στήνει μεγάλα αντίσκηνα που αντλούν έμπνευση από το παραδοσιακό πακιστανικό αντίσκηνο γάμου και προσκαλεί τους ανθρώπους να καθίσουν για λίγο όλοι μαζί για να απολαύσουν ένα παραδοσιακό γεύμα.

(Παρασκευάζεται επιτόπου από τη Νομαδική Κουζίνα και το Συνεργατικό Καφενείο).

ART - ΝΕΑ
«Κατάληψη» Banksy στην Τεχνόπολη
Το «τρομερό παιδί» της street art, ο προβοκάτορας καλλιτέχνης και ακτιβιστής, ετοιμάζεται να «ξαναχτυπήσει». Αυτή τη φορά στην Αθήνα με την έκθεση «The world of BANKSY. Live the experience», που «ζωντανεύει»...
«Κατάληψη» Banksy στην Τεχνόπολη
ART - ΝΕΑ
Καταναλώνουν βιβλία, θέατρο, έντεχνη μουσική και... Μουσείο Ακρόπολης
Ποιο είναι το πολιτιστικό προφίλ των σύγχρονων Αθηναίων; Και μάλιστα σε εποχή οικονομικής κρίσης; Μη βιάζεστε να βγάλετε αρνητικά συμπεράσματα γιατί όπως φαίνεται βάζουμε ψηλά στις προτεραιότητές μας τον...
Καταναλώνουν βιβλία, θέατρο, έντεχνη μουσική και... Μουσείο Ακρόπολης
ART - ΝΕΑ
Ομαδική έκθεση στην Πάτμο… πέρα από το ορατό
Τέσσερις καλλιτέχνες, ο Θεόδωρος Θεοδωρίδης, η Βασιλική Κυριάκη, η Έλενα Προβατά και ο Ανδρόνικος Σαγιάννος συμπράττουν για την πραγμάτωση μιας ομαδικής έκθεσης στο Παλαιό Δημοτικό Σχολείο Χώρας Πάτμου.
Ομαδική έκθεση στην Πάτμο… πέρα από το ορατό
ART - ΝΕΑ
«Θεϊκός διάλογος» μεταξύ Πικάσο και αρχαιότητας στο Κυκλαδικής Τέχνης
Μια σπάνια και πρωτότυπη έκθεση, με τίτλο «Πικάσο και Αρχαιότητα. Γραμμή και πηλός» διοργανώνεται από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης από τις 20 Ιουνίου 2019 έως τις 20 Οκτωβρίου 2019. Περιλαμβάνει κεραμικά και...
«Θεϊκός διάλογος» μεταξύ Πικάσο και αρχαιότητας στο Κυκλαδικής Τέχνης
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Οι ζωγράφοι που λάτρεψαν τη γυναίκα
«Αρωμα γυναίκας στην ελληνική ζωγραφική» είναι ο τίτλος της έκθεσης στο Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη σε συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη. Ογδόντα πέντε εξαίρετοι πίνακες της νεοελληνικής ζωγραφικής...
Οι ζωγράφοι που λάτρεψαν τη γυναίκα
ART - ΝΕΑ
Τα ερωτήματα για τη φύλαξη παραμένουν
Σχεδόν 100 κάμερες είναι εγκατεστημένες στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο ώστε να παρακολουθείται η κίνηση των επισκεπτών σε όλους τους χώρους. Τι έβλεπε άραγε ο υπάλληλος που βρισκόταν σε βάρδια στην...
Τα ερωτήματα για τη φύλαξη παραμένουν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας