Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δεν έχω δει νεράιδες, αλλά πιστεύω τις ιστορίες τους

Η Χάνα Κεντ και τα δύο βιβλία της «Εθιμα Ταφής» και «Οι Καλοί»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δεν έχω δει νεράιδες, αλλά πιστεύω τις ιστορίες τους

  • A-
  • A+
Η Χάνα Κεντ ήρθε στην Αθήνα καλεσμένη από το βιβλιοπωλείο Public και τον εκδοτικό οίκο της - ο «Ικαρος» έχει βγάλει και τα δύο βιβλία της σε εξαιρετική μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου. Τα παρουσίασε σε εκδηλώσεις, εδώ και στη Θεσσαλονίκη, μπροστά σε ένα πυκνό, ενθουσιώδες ακροατήριο αναγνωστών.

Τα βιβλία της με είχαν καταστρέψει, με την καλή έννοια. Να μην μπορώ να ξεκολλήσω από τις σελίδες τους κι ας με έριχναν στα βαθιά, σε κόσμους σκοτεινούς, άγριους, παλιούς, που οι άνθρωποι υπέφεραν από τη φτώχεια και την άγνοια και η καλοσύνη, η ομορφιά και η ελευθερία πάλευαν με προλήψεις για να πάρουν λίγες ανάσες. Και μαζί μια αίσθηση σασπένς. Και μαζί μια αίσθηση απόλαυσης από τη συγγραφική δύναμη και ποίηση.

Και όταν πήγα να συναντήσω την Αυστραλή Χάνα Κεντ, όσο κι αν ήξερα ότι είναι πολύ νέα, μόλις 34 χρόνων, τα ‘χασα. Είδα μπροστά μου ένα ζωηρό, πολύχρωμο κορίτσι, με διάφανο δέρμα και λαμπερό βλέμμα.

Πώς ξύπνησαν μέσα της οι μαύρες ιστορίες που διηγείται και την έκαναν αμέσως, με το πρώτο κιόλας βιβλίο της, τα «Εθιμα Ταφής» (2014), παγκόσμια διασημότητα, ενώ με το δεύτερο, «Οι Καλοί» (2017), ο δρόμος της επιβεβαιώθηκε, ότι δεν είναι μια τυχαία πρωτοεμφανιζόμενη που απλώς τα κατάφερε, ότι η αυστραλέζικη λογοτεχνία κέρδισε ακόμα μια γερή φωνή διαρκείας;

Η Χάνα Κεντ ήρθε στην Αθήνα καλεσμένη από τον εκδοτικό οίκο της - ο «Ικαρος» έχει βγάλει και τα δύο βιβλία της σε εξαιρετική μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου. Τα παρουσίασε σε εκδηλώσεις, εδώ και στη Θεσσαλονίκη, μπροστά σε ένα πυκνό, ενθουσιώδες ακροατήριο αναγνωστών.

Οι υπόλοιποι ας τη γνωρίσουν τη Χάνα όταν με το καλό ο Λούκα Γκουαντανίνο μεταφέρει στο σινεμά τα «Εθιμα Ταφής» με πρωταγωνίστρια την Τζένιφερ Λόρενς. «Η ταινία είναι σε προ-παραγωγή», μου λέει η συγγραφέας. «Χαίρομαι πολύ, νιώθω ότι η Λόρενς θα δώσει μια καινούργια ωριμότητα στην Αγκνες μου».

Η όμορφη, περίεργη, διαφορετική Αγκνες Μαγκνουσντότιρ εκτελέστηκε στην Ισλανδία του 1829 για την άγρια δολοφονία δύο ανδρών - ο ένας από αυτούς ο εραστής της. Η Χάνα Κεντ παρακολουθεί τους τελευταίους μήνες της ζωής της, λίγο πριν οδηγηθεί στον θάνατο -φυλακή δεν είχε το νησί, να ζει περιορισμένη στο σπίτι μιας καλόκαρδης οικογένειας, υπό την προστασία ενός φωτισμένου παπά. Της δίνει φωνή και σημασία, το έγκλημά της ανατέμνεται - μαζί και η κοινωνία της εποχής.

Πραγματική ιστορία η πρώτη της Κεντ. Πραγματική και η δεύτερη, που πάλι μετά από τεράστια έρευνα γέννησε το επόμενο βιβλίο της. Οι «Καλοί» είναι τα ξωτικά, οι νεράιδες που μπορούν να καθορίζουν απολύτως με την παρουσία και τον τρόμο που σκορπίζουν ακόμα και μια αυστηρά καθολική, ιρλανδική κοινότητα του 1825.

Στις άγριες ερημιές του Κέρι, πάλι γυναίκες ανάβουν τη φαντασία της νεαρής Αυστραλέζας, όταν -σπόιλερ ας μην κάνουμε- παραδίδονται με πίστη απόλυτη στις δεισιδαιμονίες και τις προλήψεις, με θύμα τους το εγγονάκι μιας από αυτές, που είναι άρρωστο και διαφορετικό.

• Πότε γεννήθηκε μέσα σας αυτή η μανία με τις νεράιδες και τα ξωτικά; Τι βιβλία διαβάζατε ως παιδί;

Διάβαζα τα πάντα αδιακρίτως. Αλλά από πολύ μικρή ηλικία με συνεπήραν τα αγγλικά παραδοσιακά παραμύθια, όπως και των αδελφών Γκριμ. Διάβασα ακόμα πολύ Ενιντ Μπλάιτον, όπως οι περισσότεροι της γενιάς μου, που τόσα πολλά μυστήρια και περιπέτειες στον κόσμο των ξωτικών έχει γράψει. Αλλά μεγαλώνοντας ανακάλυπτα και τη σκοτεινή πλευρά των παραμυθιών.

Βλέπεις, δηλαδή, ως παιδί συνεχώς τις βερσιόν της Ντίσνεϊ και ξαφνικά μαθαίνεις ότι οι αδελφές της Σταχτοπούτας έκοψαν το μικρό τους δαχτυλάκι! Η μανία μου δεν έλεγε να με αφήσει. Τότε άρχισα να συνειδητοποιώ ότι ένα μεγάλο μέρος των παλιών δεισιδαιμονιών και προλήψεων, όσο κι αν φαίνονται δεμένες, ριζωμένες σε συγκεκριμένο χρόνο και τόπο, μας λένε πάρα πολλά για την παγκόσμια ανθρώπινη εμπειρία.

Αυτό νομίζω με ενδιέφερε περισσότερο ως συγγραφέα: τα παραμύθια και οι δεισιδαιμονίες που μιλάνε κατευθείαν για τους φόβους και τις ελπίδες μας και μας επιτρέπουν να καταλάβουμε καλύτερα μια συγκεκριμένη χώρα, κοινότητα και πολιτισμό.

• Είχατε φανταστεί ποτέ τον εαυτό σας στην Ισλανδία ή την Ιρλανδία να σκάβει ντόπιες παλιές ιστορίες, παραδόσεις και δοξασίες;

Ποτέ δεν το είχα φανταστεί. Δεν βρήκα εγώ τα θέματα των βιβλίων μου, αυτά με βρήκαν και με ανάγκασαν να τρέξω πίσω τους. Στην περίπτωση του «Εθιμα Ταφής», ήμουν 17 χρόνων, ήθελα να γίνω συγγραφέας, αλλά σκεφτόμουν κιόλας να σπουδάσω κάτι πιο ασφαλές, που να μου δίνει ένα εισόδημα. Για να δώσω στον εαυτό μου περιθώριο ενός χρόνου να σκεφτώ, έκανα αίτηση στο πρόγραμμα εκπαιδευτικών ανταλλαγών. Σου ζητάνε να προτείνεις μερικές ξένες χώρες, όχι όμως και να διαλέξεις.

Εγώ, που δεν είχα δει ποτέ μου χιόνι, είπα: Σουηδία, Ελβετία και Ισλανδία. «Θα τα καταφέρνατε κάπου που έχει πολύ σκοτάδι, κρύο και χιόνι;» με ρώτησαν. «Θα το λάτρευα», απάντησα. Βρέθηκα έτσι ολομόναχη έναν χρόνο σε ένα μικρό χωριό της βόρειας Ισλανδίας.

Ηταν πολύ δύσκολα, αλλά εκεί ήταν που μου έδειξαν, ενώ οδηγούσα σε ένα ορεινό καταπληκτικό τοπίο, τρεις λόφους και μου είπαν: «Εδώ έγινε το 1829 η τελευταία εκτέλεση». Το παρελθόν στην Ισλανδία είναι ακόμα πολύ ζωντανό, ξέρετε.

• Βρήκατε αρκετό υλικό, πραγματικά στοιχεία για την εκτέλεση, ή τα «Εθιμα Ταφής» είναι περισσότερο μυθοπλασία;

Ο,τι κι αν βρήκα για την Αγκνες Μαγκνουστόντιρ την περιέγραφε σαν «μάγισσα», «αράχνη», «δαίμονα», όλα αυτά τα στερεότυπα. Για την πραγματική ζωή της δεν μπορούσα τίποτα να βρω. Ετσι αποφάσισα να γράψω την ιστορία της και να κάνω ακόμα πιο σοβαρή έρευνα. Η σιωπή που υπήρχε γύρω της με έσπρωξε στο βιβλίο.

Είναι, όμως, δύσκολο να τραβήξω μια διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε ιστορία και μυθοπλασία. Τρία πράγματα είχα υποσχεθεί στον εαυτό μου:

  • α) αν έβρισκα ένα στοιχείο, να το τιμήσω, να το σεβαστώ.
  • β) αν έβρισκα δύο αντικρουόμενα στοιχεία, θα έπρεπε να διαλέξω το πιο πιθανό σύμφωνα με την έρευνά μου. Και
  • γ) μόνο αν δεν είχα καμιά απολύτως πληροφορία στα χέρια μου, θα επέτρεπα στον εαυτό μου να επινοήσει πράγματα. Aλλά, ακόμα και τότε, θα έπρεπε να σχετίζονται με την αλήθεια.

• Βάζετε, δηλαδή, περιορισμούς στη φαντασία σας;

Ακριβώς. Θα ‘λεγα ότι βάζω αυτούς που έβαλε και η Μάργκαρετ Ατγουντ όταν έγραφε το «H άλλη Γκρέις» για μια πραγματική δολοφόνο. Το μυθιστόρημά της με ενέπνευσε και με επηρέασε πολύ όταν αποφάσισα να γράψω κι εγώ στηριγμένη σε πραγματική ιστορία.

Χρειαζόταν μεγάλη προσοχή, κυρίως επειδή η Αγκνες, η ηρωίδα μου, είχε μια πολύ τραγική ζωή. Θα ήταν εύκολο να το εκμεταλλευτώ αυτό, να τσιμπήσω από δω και από κει και να τονίσω τα πιο υπερβολικά και εντυπωσιακά στοιχεία για να δημιουργήσω αίσθηση. Ενιωθα όμως μια υποχρέωση απέναντί της, να τη σεβαστώ.

• Επιμείνατε και στο δεύτερο βιβλίο σας, «Οι Καλοί», σε μια εξίσου σκοτεινή περίοδο της Ιστορίας, πάλι στα 1800, πάλι σε μια μακρινή χώρα, την Ιρλανδία. Με κάποιον τρόπο η επιτυχία των «Εθίμων Ταφής» σάς υποχρέωνε σε έναν δρόμο;

Πάλι τυχαία έπεσα πάνω στην ιστορία του δεύτερου βιβλίου μου. Κοιτούσα κάτι παλιές εφημερίδες και βρήκα ένα άρθρο για τη δίκη για παιδοκτονία μιας ηλικιωμένης γυναίκας που αποκαλούσε τον εαυτό της «νεραϊδογιάτρισσα» και αμέσως μου κίνησε το ενδιαφέρον.

Τι είναι αυτό, σκέφτηκα, το κατασκεύασε μόνη της για να υπερασπιστεί τον εαυτό της ή το πιστεύει πραγματικά; Σημείωσα την ιστορία σε ένα τετράδιο κι όταν χρόνια αργότερα σκεφτόμουν να αρχίσω ένα δεύτερο βιβλίο είπα πως ίσως είναι μια καλή και πραγματική ιστορία για να μπορέσω να εκφράσω όλα αυτά που σκέφτομαι για τις προλήψεις, τις δεισιδαιμονίες.

• Ομολογώ ότι στους «Καλούς» υπέφερα, θύμωσα, ήταν πολύ δύσκολο να παρακολουθήσω να... βασανίζεται ένα αθώο, άρρωστο παιδί επειδή είναι... τελώνιο. Αλλά εσείς ούτε για μια στιγμή δεν κρίνετε αυτόν τον παλιό, σκοτεινό κόσμο. Γιατί; Θέλατε να μας πείτε ότι όπου υπάρχουν άγνοια και φτώχεια δεν υπάρχει χώρος για συμπόνια;

Αν σε εσάς ήταν δύσκολο να το διαβάσετε, το ίδιο δύσκολο ήταν και για μένα να το γράψω. Συμφωνώ μαζί σας ότι οι σύγχρονοι αναγνώστες και συγγραφείς είναι αδύνατον να μη νιώσουν φρίκη με θέματα που αφορούν κακομεταχείριση παιδιών με αναπηρίες και πνευματική καθυστέρηση. Η κοινωνία μας είναι πολύ ευαίσθητη. Δεν μπορούμε ποτέ να δούμε ένα μικρό παιδί σαν «τελώνιο», σαν «νεραϊδόπαρμα». Τέτοιες ιστορίες, όμως, ήταν πολύ συχνές στην Ιρλανδία του 1826.

Εκεί ήταν για μένα ο μεγαλύτερος αγώνας: να διαβάσω άπειρα βιβλία για να καταλάβω πώς οι δεισιδαιμονίες μπορούν να οδηγήσουν τους ανθρώπους σε απελπισμένες πράξεις απόλυτης σκληρότητας χωρίς οι ίδιοι να τις παραδέχονται σαν τέτοιες. Εκαναν ό,τι έκαναν γιατί ένιωθαν ότι δεν είχαν άλλες επιλογές. Ετσι λοιπόν, δεν τις εγκρίνω αυτές τις πράξεις, αλλά καταλαβαίνω γιατί γίνονταν.

Η μία γυναίκα, η Νανς, τρομερά ευάλωτη λόγω φύλου, φτώχειας και έλλειψης οικογενειακής στήριξης, καταφεύγει σε εξωτερικές δυνάμεις, στις νεράιδες και στα ξωτικά, για να αποκτήσει δύναμη. Η άλλη, η Νόρα, καταρρέει από το πένθος. Ηθελα, λοιπόν, να εξερευνήσω την ιδέα: Είμαστε καλοί μόνο όταν μας το επιτρέπει, όταν μας το κάνει εύκολο η ζωή μας; Θα κάναμε κι εμείς κάτι τόσο άγριο σε συνθήκες απελπισίας;

• Είχατε, όμως, δύο χαρακτήρες, τη νεαρή Μαίρη και τον παπά, που όταν τα έβρισκα σκούρα σε αυτούς κατέφευγα για να σκεφτώ ότι να, υπάρχει κι ένας άλλος κόσμος που έχει συμπάθεια για τα άρρωστα παιδιά.

Ηθελα έναν χαρακτήρα σαν τη Μαίρη στο βιβλίο για να αντικατοπτρίζει τη δική μας φρίκη. Η Μαίρη είμαστε εμείς, βλέπει την κατάσταση με τα δικά μας μάτια, αλλά είναι παιδί ακόμα, δεν έχει τη δύναμη να αντιδράσει. Αλλωστε δεν πίστευαν όλοι οι άνθρωποι τις ιστορίες με τα νεραϊδοπιάσματα, τα τελώνια και τα αλλαξοπαίδια.

• Ζούμε περιόδους που παραδόσεις σηκώνουν κεφάλι, ξεχασμένες προλήψεις εξαπλώνονται. Εσείς, που γράφετε με τόση θέρμη και αγάπη για παλιές κοινωνίες, δεν βλέπετε ότι κάθε παράδοση έχει κι έναν πολύ καταπιεστικό χαρακτήρα που τις γυναίκες συνήθως αρέσκεται να βασανίζει;

H παράδοση είναι πολλά πράγματα μαζί. Αλλά, όντως, μπορεί να είναι μια απίστευτη δύναμη εξουσίας. Και τότε οφείλουμε να την αμφισβητούμε και να την αλλάζουμε.

Πιστεύω πάντως ότι στις περιπτώσεις που η «παράδοση» χρησιμοποιείται για να επικυρώνει αγριότητες και καταπίεση υποκρίνεται ότι είναι μια έκφραση πολιτισμού. Στην πραγματικότητα εκφράζει ένα κατεστημένο που προσπαθεί να διατηρήσει τα προνόμιά του, εκμεταλλευόμενο το κύρος που έχει η παράδοση και τον σεβασμό που της έχουν οι άνθρωποι.

• Την έχω αυτή την απορία, βλέποντας με πόσο πάθος γράφετε για νεράιδες και ξωτικά... Μήπως τελικά πιστεύετε κι εσείς σε αυτά;

(Γελάει) Θα σας απαντήσω όπως θα σας απαντούσαν οι φίλοι μου οι Ισλανδοί, που απ’ ό,τι φαίνεται πιστεύουν όλοι σε ξωτικά. Οταν έκανα την ίδια ερώτηση σε μια φίλη μου, απάντησε: «I don’t not believe in them». Χρησιμοποίησε μια διπλή άρνηση που ισοδυναμεί με κατάφαση. Παραδέχομαι ότι υπεκφεύγω, αλλά δεν μπορώ να σας δώσω μια ξεκάθαρη απάντηση.

Εχω ακούσει πολλές ιστορίες για νεράιδες, τις σέβομαι όπως κι αυτούς που υποστηρίζουν ότι τις έχουν ζήσει. Εγώ δεν είχα, βέβαια, άμεσες εμπειρίες. Αλλά το θέμα είναι πιο πολύπλοκο από το να δεις ή να μη δεις μια νεράιδα. Aγγίζει κάτι βαθύτερο μέσα μας. Οι νεράιδες είναι ένα λεξιλόγιο με το οποίο οι άνθρωποι μπορούν να μιλήσουν για πράγματα που φοβούνται ή είναι ταμπού και είναι δύσκολο να τα αρθρώσουν.

• Σας ενδιαφέρουν ιδιαίτερα οι γυναίκες και οι ιστορίες τους; Και στα δύο βιβλία σας θα μπορούσε κανείς να βρει κι έναν φεμινιστικό πυρήνα.

Μου αρέσει αυτό που λέτε. Με ενδιαφέρει πολύ η Ιστορία, αλλά κυρίως οι σιωπές της, τα σκοτεινά σημεία της, τα κενά της. Είναι πολύ εύκολο να ανακαλύψεις την ιστορία ενός προνομιούχου, εγγράμματου άνδρα - και ίσως μιας ανάλογης γυναίκας.

Αλλά οι αγράμματες γυναίκες των κατώτερων τάξεων, που δεν είχαν πρόσβαση στην κυρίαρχη ρητορική, απουσιάζουν ή διαστρεβλώνονται, αφού άλλοι λένε τις ιστορίες τους. Η πείνα μου να ανακαλύψω αυτά για τα οποία δεν μιλά ή δεν γράφει κανένας ήταν φυσικό να με οδηγήσει σε ιστορίες φτωχών γυναικών.

• Μερικές από τις καλύτερες σελίδες των βιβλίων σας είναι όταν περιγράφετε τη φύση. Ποια είναι η σχέση σας μαζί της;

Πουθενά αλλού δεν νιώθω τόση ευτυχία όσο μέσα στη φύση. Μεγάλωσα σε μια πολύ όμορφη περιοχή της Αυστραλίας, μέσα στη φύση αναπτύχθηκε η παιδική μου φαντασία. Το υπέροχο με τη φύση είναι ότι αντιστέκεται, αψηφά την εύκολη περιγραφή, γιατί μεγάλο μέρος της γοητείας και του μεγαλείου της είναι εφήμερο.

Ετσι, το να γράφω γι’ αυτήν είναι μια πρόκληση, ένα σχεδόν ανέφικτο καθήκον, αλλά το απολαμβάνω. Από την άλλη, ειδικά όταν γράφεις για μια παλιά ιστορική περίοδο, πρέπει οπωσδήποτε να έχεις στο μυαλό σου τη σχέση που είχαν οι άνθρωποι με τη φύση, το τοπίο, τον καιρό. Στον σύγχρονο κόσμο ζούμε κάτω από τη γη, έχουμε τεχνητό φωτισμό, θέρμανση και ύδρευση, έχουμε αυτοκίνητα για να ταξιδεύουμε, δεν μας νοιάζει τι καιρό κάνει.

Καλώς ή κακώς έχουμε χάσει μεγάλο μέρος της οικειότητας με τη φύση. Αλλά παλιά, ο καιρός ήταν τα πάντα. Σε μια αγροτική περιοχή η ζωή σου κρεμόταν από την παραμικρή λεπτομέρειά του, αυτός διαμόρφωνε τη μέρα σου. Ετσι, μου αρέσει στα βιβλία μου να εξετάζω τις επιπτώσεις του πάνω στους χαρακτήρες μου.

• Τι είδους άνθρωποι διαβάζουν τα βιβλία σας; Υπάρχουν ανάμεσά τους και... τρελαμένοι με νεράιδες και τέτοια υπερφυσικά;

(Γελάει) Οχι, όχι. Είναι τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους οι αναγνώστες μου, ο μικρότερος ήταν 8, ο μεγαλύτερος 98 χρόνων. Κυρίως, όμως, είναι γυναίκες που ενδιαφέρονται όπως κι εγώ για άγνωστες, κρυμμένες ανθρώπινες ιστορίες, για τη φύση και το ιστορικό μυθιστόρημα.

Αλλά γενικά το κοινό μου αλλάζει από χώρα σε χώρα. Στην Αμερική για παράδειγμα, τα βιβλία μου άγγιξαν ανθρώπους παθιασμένους με το θέμα της θανατικής ποινής, πολιτικοποιημένους και με ισχυρή αίσθηση κοινωνικής δικαιοσύνης. Το ίδιο θα έλεγα και για την Αυστραλία.

Και όχι, βέβαια, επειδή προσπαθώ να παρουσιάσω τις ηρωίδες μου αθώες. Αλλά επειδή προσπαθώ να υπονομεύσω την πεποίθηση ότι οι άνθρωποι κάνουν κακά πράγματα επειδή είναι κακοί. Πολλές φορές εγκλήματα και τραγωδίες πηγάζουν από ένα ολόκληρο δίκτυο συνθηκών.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μια ρηγίτισσα στα χρόνια του ΠΑΣΟΚ
Η Αγγέλα Καστρινάκη, καθηγήτρια της Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και από τις πιο ενδιαφέρουσες και καταξιωμένες φωνές της πεζογραφίας μας επιστρέφει με νέες περιπέτειες της Ειρήνης.
Μια ρηγίτισσα στα χρόνια του ΠΑΣΟΚ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Οι Αλβανοί ήταν και θα είναι οι λευκοί νέγροι της Ελλάδας»
Το νέο του βιβλίο, «Λάθος χώρα», ήταν μια ευκαιρία να μιλήσουμε με τον γνωστό συγγραφέα, Γκαζμέντ Καπλάνι, που έπειτα από 25 χρόνια εγκατέλειψε τη χώρα μας, για να μην τον ταπεινώσουν και τον εξοντώσουν ηθικά...
«Οι Αλβανοί ήταν και θα είναι οι λευκοί νέγροι της Ελλάδας»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μετά τη Θάτσερ γράφει για το Brexit
«Θα ψηφίσω να παραμείνει η Βρετανία στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Γιατί όσο κακή κι αν έχει γίνει η Ε.Ε., ο κατακερματισμός της, που σίγουρα το Brexit θα τον επιταχύνει, θα οδηγήσει στην ανάδυση “πολιτικών τεράτων” σε...
Μετά τη Θάτσερ γράφει για το Brexit
ART - ΝΕΑ
Η βαρβαρότητα της αυτοδικίας μας περιμένει στη γωνία
Ο διευθυντής σύνταξης του «Der Spiegel» έγραψε το μυθιστόρημα «Φόβος», που αναστάτωσε το γερμανικό αναγνωστικό κοινό ενώ έγινε αμέσως μπεστ σέλερ και ταινία. Θέμα του ένας φόνος, μια αυτοδικία, με τον ένοχο να...
Η βαρβαρότητα της αυτοδικίας μας περιμένει στη γωνία
ΤΕΧΝΕΣ
«Ηθελα να τιμήσω τους Ελληνες που ρίχτηκαν στα κάτεργα του Χότζα»
Ο διακεκριμένος Βορειοηπειρώτης συγγραφέας, Τηλέμαχος Κώστιας, άργησε, αλλά το έκανε. Εγραψε το συγκλονιστικό μυθιστόρημα «Σινική μελάνη», που αναφέρεται στις δύο τελευταίες δεκαετίες του σκληρού...
«Ηθελα να τιμήσω τους Ελληνες που ρίχτηκαν στα κάτεργα του Χότζα»
ART - ΝΕΑ
«Ανησυχώ για τη συντηρητική στροφή της Ευρώπης»
Ο Ιαν ΜακΓιούαν στην Αθήνα. Σήμερα στις 7 ο συγγραφέας, που ήρθε στην Αθήνα με τη σύζυγό του, δημοσιογράφο και συγγραφέα παιδικών βιβλίων, Αναλίνα ΜακΑφι, θα υπογράψει βιβλία του στο Public Συντάγματος.
«Ανησυχώ για τη συντηρητική στροφή της Ευρώπης»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας