• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.0°C / 21.2°C
    1 BF
    65%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.1°C / 19.8°C
    1 BF
    68%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 15.0°C / 20.5°C
    1 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 16.9°C / 17.7°C
    1 BF
    42%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 15.0°C / 17.6°C
    1 BF
    74%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.4°C / 14.0°C
    1 BF
    71%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 16.1°C / 16.1°C
    1 BF
    47%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 17.2°C
    2 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    2 BF
    51%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 20.4°C
    1 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.5°C / 21.5°C
    3 BF
    55%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    0 BF
    68%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.9°C / 16.8°C
    0 BF
    82%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 13.5°C / 20.5°C
    2 BF
    55%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    2 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.8°C / 21.0°C
    0 BF
    63%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.3°C / 18.8°C
    2 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 15.7°C / 18.3°C
    1 BF
    82%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.5°C / 13.5°C
    0 BF
    58%

Σκίτσο του Πέτρου Ζερβού

Xαροποιό και ενοποιό πένθος

  • A-
  • A+

Είναι δύσκολο -φως φανάρι!- να ξεφύγει κανείς σήμερα από τα δεσμά της καθημερινότητας, αυτά δηλαδή της λογικής και της αιτιότητας, καθώς και από μια οξειδωμένη, αγέλαστη σοβαρότητα. Χάσαμε τον τόπο που κείται (μέσα μας) πέρα από όλα τούτα τα σχεδόν προπαγανδιστικά, που μετέρχεται (και ευαγγελίζεται) η εξουσία, ή, δεν τον ανακαλύψαμε ποτέ παρά τα τόσα σημάδια που έχει αφήσει η ανθρωπότητα, ήδη από τις πρωταρχές της. Πρόκειται για τον τόπο (εικασία είναι) όπου συνυπήρχαν ο τρόμος και ο θαυμασμός, ο πόνος και η ηδονή, το τρέμουλο και ο θάνατος.

Αρχέγονος, πρωτόγονος και πρωτογενής τόπος στον οποίο αγκαλιάζονται το παιδί και το ζώο, ο άγριος και ο μάντης, ο οραματιστής και ο δαίμονας, ο Διόνυσος και οι Μαινάδες, το όνειρο, το γέλιο, η συγκίνηση, η έκσταση.

Οι άνθρωποι δεν πενθούμε πια· διαφορετικά: το πένθος ήταν κάποτε χαροποιό ώστε να καταστεί αυτόματα ενοποιό, να μη χαθούν οι κρίκοι της συνέχειας της οικογένειας, της κοινότητας, της οικουμένης. Σήμερα είναι βάρος (απώλεια χρόνου!) οι κηδείες και -κυρίως- τα μνημόσυνα και ας είχαμε κάποτε ανυψώσει σε θεότητα τη Μνημοσύνη [και τη Λησμοσύνη, βεβαίως, γι' άλλους όμως λόγους από τους σύγχρονους (sic)]. O oρθολογισμός και ο ξερολισμός δεν μας επιτρέπουν να ξεφύγουμε από τον οικείο τόπο του καθενός μας, τον μικρούλη τόπο δηλαδή όπου νομίζουμε ότι λάμπει (και επικυριαρχεί) το «εγώ» μας, προσωπικό ή κομματικό.

Είναι τούτη η επιλογή από τις πιο θλιβερές, η βαθύτερη ίσως έκπτωση της ανθρώπινης ύπαρξης. Το πένθος δεν υπόκειται σε καμία λογική ανάλυση ή ερμηνεία, είναι εκτός πνευματικής αναγνώρισης διότι, απλώς, δεν είναι ύλη. Αναβλύζει από τα πολύ βαθιά στρώματα της σωματοψυχής όπου δεν έχουν θέση ο ρυθμός και η αρμονία της εύτακτης λογικής· εκεί, σε αυτή την άβυσσο κατοικεί η μορφή των αγαπημένων που χάθηκαν, αλλά μέσω ταπεινών τελετών μάς συντροφεύουν.

Το πένθος είναι ουσιαστικά ευθυμία γιατί επιτρέπει τη συνομιλία ζωντανών και νεκρών. Ο ατσάλινος νους όμως απαγορεύει τη ροή αισθημάτων, αρνείται το μυστήριο της συγκίνησης και μιας οιονεί μεταφυσικής επαφής, αδυνατεί να ενστερνιστεί τη γνώμη ότι το πένθος ανάγεται στη σφαίρα του παιγνιδιού.

Σ' ένα χωρίο ο Πλάτων (Νόμοι, Ζ. 803cd) επισημαίνει - προτείνει τα εξής, περίπου: Κάθε άντρας και κάθε γυναίκα θα έπρεπε να ζουν τη ζωή τους παίζοντας τα ευγενέστερα παιγνίδια και να έχουν διαφορετικά μυαλά απ' ό,τι έχουν τώρα... Πρέπει να ζει κανείς τη ζωή σαν παιγνίδι, παίζοντας ορισμένα παιγνίδια, προσφέροντας θυσίες, τραγουδώντας και χορεύοντας...

Θύοντες, άδοντες, ορχούμενοι λοιπόν και ίσως συνειδητοποιήσουμε μια άλλη στάση ζωής, που σέβεται και εξυμνεί τον εκλιπόντα, που προσπαθεί απεγνωσμένα να του πει ότι είναι εδώ μαζί με τους επιζώντες και ας έχει βυθιστεί στην ανυπαρξία. Μυστήριο και ταραχή, δάκρυα και παιγνίδι. Τι να σημαίνουν, αλήθεια, όλα τούτα για τους άτεγκτους, βλοσυρούς κι αγέλαστους τεχνοκράτες, κομματικούς, εξουσιοφρενείς και λοιπούς που απεχθάνονται ό,τι δεν μετριέται, ό,τι ξεφεύγει από το σύμπαν της πεπερασμένης λογικής τους;

Μα δεν χρειάζεται απάντηση. Ετσι κι αλλιώς βέβαιον ουδέν έστιν εν θνητώ βίω -καμία βεβαιότητα δεν υπάρχει στην ανθρώπινη ζωή. Να σωθούν μόνο τα μνημόσυνα, η χαρά και η συνοχή του πένθους· είναι υψηλή ψυχική και πολιτισμική κατάκτηση.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Σε φιλικό σπίτι με τοπικούς θεούς
Πάντα ζεστό, πάντα ανοιχτό, πάντα φιλόξενο το σπίτι του φίλου -στην εξοχή, μόλις μία ώρα απόσταση από την πρωτεύουσα· τόσο κοντά και τόσο μακριά συνάμα. Φτάνουμε, κουρασμένοι και διψασμένοι. Μας τρατάρουν χυμό...
Σε φιλικό σπίτι με τοπικούς θεούς
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ηλιοπολίτες και Πανχαίοι - και εμείς
Θα ήταν παράλογο εάν η ανθρωπότητα σταματούσε να αναζητεί την ουτοπία [της]. Χωρίς αυτήν, βήμα δεν μπορεί να κάνει. Ξέρουμε για την ουτοπία από τα πολύ παλιά χρόνια, από τις απαρχές σχεδόν του λεγόμενου...
Ηλιοπολίτες και Πανχαίοι - και εμείς
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ειδικές γνώσεις...
Τι δουλειά έχει η προτεσταντική ηθική με τη δημοκρατία; Πώς μπορούν και ευτελίζουν τον νόμο αλλά και τον άνθρωπο αυτοί μας οι εγγράμματοι; Γιατί υποπίπτουν σε τέτοια κεφαλαιώδη σφάλματα ερμηνείας του νόμου;...
Ειδικές γνώσεις...
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Χρόνος-πόνος
Μία από τις μεγαλύτερες αγωνίες των σοφών της αρχαίας Ελλάδας ήταν το πώς θα θωρακίσουν οι άνθρωποι τις ψυχές τους απέναντι στα μαύρα χτυπήματα της μοίρας, στις καταστροφές και τις αρρώστιες. Πώς θα...
Χρόνος-πόνος
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο χρόνος (μας)
Συνηθίζουν πολλοί να μετρούν τον χρόνο με βάση τις γιορτές. Εγκλωβίζουν έτσι τον χρόνο σε περιόδους όχι με βάση τις τέσσερις εποχές αλλά με Πάσχα, Χριστούγεννα, Απόκριες, Δεκαπενταύγουστο και άλλες ήσσονος...
Ο χρόνος (μας)
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Κόκκοι ειρήνης και ομόνοιας
Η καθημερινή ένταση που παρατηρείται στις κοινωνικές σχέσεις καθώς και στις επαφές μεταξύ πολιτικών και πολιτών δεν είναι δυνατόν να συνεχίζεται επ’ άπειρον διότι συντρίβεται η συνοχή και δεν υπάρχει κανένας...
Κόκκοι ειρήνης και ομόνοιας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας