Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Διά γυναικός πηγάζει τα κρείττω

Η εμφάνιση του Χριστού στη Μαρία τη Μαγδαληνή, Αλεξάντρ Ιβάνοφ

Διά γυναικός πηγάζει τα κρείττω

  • A-
  • A+

Πλήθος οι αμαρτίες μου, Κύριε, αλλά και άβυσσος η δική σου κρίση... Μην καταφρονέσεις τη δούλη σου, συ που έχεις απέραντο έλεος για να συγχωρείς... Δέξου τα δάκρυά μου συ που παίρνεις στα νέφη τα ύδατα της θάλασσας. Σκύψε στον στεναγμό της καρδιάς μου (σ’ εμένα, την εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυναίκα).

Στίχοι από το ποίημα της Κασσιανής (800-860), γνωστό ως Τροπάριο· έχει χαρακτηριστεί ένα από τα ωραιότερα ποιήματα όλων των εποχών. Η ίδια η ζωή της ποιήτριας είναι εντυπωσιακή. Αποτυπώνεται στο έργο της, στην ευρυμάθειά της, στο σθένος της, στη γνώση της Ιστορίας και της ζωής, στον ρεαλισμό της. (Κακός ο πλούτος, γράφει κάπου, διότι οδηγεί στην αλαζονεία, αλλά θλιβερή κι η φτώχεια).

Αντιγράφω από την Ελληνική Λογοτεχνία του Στυλιανού Αλεξίου, εκδόσεις «Στιγμή»: «Είναι ποίηση με βαθύ συναίσθημα και σωστή έκφραση, στοιχεία σπάνια σε άλλους μεσοβυζαντινούς ποιητές... Πρωτότυπη και περιέργως όχι πολύ χριστιανική, είναι μια σειρά τονικών δωδεκασυλλάβων (όχι αρχαίων προσωδιακών!) που αρχίζουν όλοι με τη λέξη μισώ: Μισώ τον μοιχόν, όταν κρίνει τον πόρνον...

Μισώ τον μωρόν φιλοσοφείν δοκούντα...

Μισώ γέροντα παίζοντα μετά νέων».

Περίπου χίλια διακόσια χρόνια από τότε που έζησε η Κασσιανή ή Κασσία δεν έχουν αλλάξει πολλά στη συμπεριφορά των ανθρώπων. Κινούμαστε προφανώς, ως κοινωνίες, εντός των ορίων των δυνατοτήτων μας. Αυτά μπορούμε, τι να κάνουμε (θρησκεύοντες και άθρησκοι).

Νέα, είχε λάβει μέρος μαζί με άλλες έντεκα κορασίδες σε έναν ιδιότυπο διαγωνισμό, κάτι σαν καλλιστεία. Ο αυτοκράτορας Θεόφιλος θα επέλεγε τη μία για σύζυγό του. Προφανώς τον μάγεψε η Κασσιανή αλλά επειδή ήταν και θεατρίνος (του άρεσε να μιλάει και να ανακατεύεται με τα πλήθη) θέλησε να την περιπαίξει: Ωστε από τη γυναίκα εκρέουν τα πιο άσχημα; (Ως άρα διά γυναικός ερρύη τα φαύλα;).

Η νεαρά δεν δίστασε στιγμή, ατίθαση, πνευματώδης και τολμηρή. Α, μπα, καλέ μου, του απάντησε, «από τη γυναίκα πηγάζουν τα πιο σπουδαία, τα πιο ισχυρά» (αλλά και διά γυναικός πηγάζει τα κρείττω). Πιθανώς υπονοούσε την Παναγία, που γέννησε τον Ιησού. Κατάπιε τη γλώσσα του ο Θεόφιλος και εκνευρισμένος επέλεξε άλλη παρθένα, τη Θεοδώρα την Παφλαγόνα.

Ολοι συμφωνούν ότι η Κασσία παρήγαγε εκκλησιαστική (και όχι μόνο, όπως είδαμε) ποίηση υψηλής ποιότητας· έτσι κι αλλιώς, η βυζαντινή λειτουργική ποίηση θεωρείται ένα από τα κορυφαία και υψηλότερα επιτεύγματα της βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Μες στο γλυκύ έαρ που ανατέλλει και ανατέλλει, η θαυμάσια μελωδία του Τροπαρίου αναστατώνει με τον ρυθμό της και τα μελίσματα· οι στεναγμοί της καρδιάς της Κασσιανής φτάνουν στα μύχια, ακούγονται τα φιλιά που δίνει στα πόδια του Ιησού, όπως και ο ήχος όταν τα σκουπίζει με τους βοστρύχους της.

Και πώς να ερμηνευτεί η ερώτησή της προς τον Ιησού: «Ποιος θα εξιχνιάσει τις αναρίθμητες αμαρτίες μου αλλά και την άβυσσο της δικής σου κρίσης;». Είπαμε, ευσεβής και μετανοούσα αλλά πάντα ποιήτρια, ελέγχουσα την απολυτότητα των εξουσιών, γήινων και θεϊκών.

Το έλεος, που ζητεί στο τέλος του ποιήματος (μη παρίδης με, μη με παραβλέψεις) είναι κοινό σε πολλούς υμνογράφους οι οποίοι αρέσκονταν στα νιάτα τους να αμαυρώνουν την ψυχή τους με αμαρτίες και παθών ηδονές. Ακριβώς την ίδια έκκληση απευθύνει στον ποιμένα του καλού ο Ανδρέας Κρήτης, σύγχρονος του Ιωάννη Δαμασκηνού. Πλανηθέντα, μη παρίδης με, δέεται, εγγίζει, ψυχή, το τέλος.

Ενα βιβλίο που έγραψε (1911) ο Αριστείδης Κυριακός είχε γίνει για τρεις-τέσσερις δεκαετίες μπεστ σέλερ· διαβαζόταν κυρίως από γυναίκες. Λογοτέχνες επηρεάστηκαν από την προσωπικότητά της και την ποιοτική ποίησή της. Το Τροπάριο της Κασσιανής έχει και λόγο και μουσική· ρυθμό και μέτρο, ένα ειλικρινές και όμορφο ποίημα, ενταγμένο στην Ανοιξη, κυρίως, στα δάκρυα, τα νέφη, τη θάλασσα... Στη Ζωή.

 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Το σώμα ως «ναός του θεού»...
Αιτιάται αναγνώστης για σημείωμα που έθιγε, κατά τον επιγράφοντα, τα αρνητικά του χριστιανισμού σε ό,τι τουλάχιστον αφορά τη χρήση του σώματος. Εχει υπόψη του ο αναγνώστης [ή αναγνώστρια] τι γράφουν τα «ιερά»...
Το σώμα ως «ναός του θεού»...
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Αδοξο Πάσχα
Είναι βέβαιο ότι οι πολιτικώς ορθοί φρίττουν αντικρίζοντας τόσους οβελίες ανά τη χώρα, σπλάγχνα των ζώων που ψήνονται, τσίκνες, σφαχτάρικες μυρωδιές και τόσα άλλα ανορθολογικά, που συμβαίνουν την Κυριακή του...
Αδοξο Πάσχα
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Μέρες θεόρατες
Μέρες ανά(σ)τασης και συγκίνησης όφειλαν να είναι τούτες οι γιορτινές μέρες· να γινόμασταν ο καθένας και από μια γιορτή. Μέρες στοχασμού και αυτάρκειας, μα πού τέτοια τύχη, μέρες θεόρατες χωρίς γραμματική και...
Μέρες θεόρατες
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Πολιτισμός, αλλά...
Ο Ελληνισμός βιώνει μια φρίκη εδώ και κοντά δύο χιλιετίες κουβαλώντας στον σβέρκο του μια αξιοθρήνητη, αξιομίσητη θρησκεία, που, δεν λέω, έπαιξε κάποιο ρόλο στη διάσωση του ελληνικού στοιχείου, κυρίως μέσω της...
Πολιτισμός, αλλά...
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Τα σκουπίδια της Ακράτας
Σκουπίδια και άνθρωποι αντάμα στην παραλιακή Ακράτα. Συνυπάρχουν αρμονικά και ειρηνικά αφού ουδείς γνοιάζεται για τις εστίες μόλυνσης που είναι απλωμένες κατά μήκος της παραλίας και παντού μέσα στην πόλη....
Τα σκουπίδια της Ακράτας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας