• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 0.8°C / 7.3°C
    1 BF
    74%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    2°C -0.1°C / 4.9°C
    0 BF
    57%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 2.0°C / 9.0°C
    1 BF
    62%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    -5°C -5.1°C / -0.3°C
    0 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    0 BF
    69%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    1°C -1.0°C / 3.6°C
    2 BF
    64%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -5°C -4.6°C / -2.7°C
    1 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.6°C / 4.6°C
    1 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 4.3°C / 7.0°C
    2 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    -5°C -5.1°C / -5.1°C
    2 BF
    55%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    7°C 4.5°C / 7.4°C
    1 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.6°C / 4.6°C
    3 BF
    54%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 9.5°C / 9.5°C
    2 BF
    61%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    0°C -2.5°C / -0.1°C
    0 BF
    73%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    6°C -2.5°C / 6.2°C
    1 BF
    67%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    6°C 0.8°C / 6.0°C
    1 BF
    38%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.0°C / 7.5°C
    1 BF
    71%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    4°C 4.4°C / 4.4°C
    0 BF
    52%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    2°C -0.3°C / 5.0°C
    1 BF
    66%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -4°C -4.2°C / -4.2°C
    1 BF
    55%

Συντηρητισμός και επανάσταση

  • A-
  • A+

Σύμφωνα με τον Γερμανοεβραίο διανοούμενο Γκίντερ Αντερς (1902-1992), πρώτη σύζυγος του οποίου ήταν η Χάνα Αρεντ, «σήμερα, δεν αρκεί πια να αλλάξουμε τον κόσμο· πάνω απ’ όλα, πρέπει να τον διαφυλάξουμε (...). Πριν απ’ όλα οφείλουμε να είμαστε συντηρητικοί, με την αυθεντική έννοια του όρου, συντηρητικοί με την έννοια που δεν θα δεχόταν κανένας άνθρωπος που αυτοπροσδιορίζεται συντηρητικός».

Το να λέει κάτι τέτοιο ένας άνθρωπος που συνομιλούσε με τους Αντόρνο, Χορκχάιμερ, Μαρκούζε κ.ά., προκαλεί αρχικά έκπληξη. Να είμαστε συντηρητικοί; Ακούγεται παράδοξο από έναν στοχαστή του διαμετρήματός του. Τι εννοεί, όμως, να είμαστε συντηρητικοί με την αυθεντική έννοια του όρου;

Να σώσουμε ό,τι σώζεται; Να αποδεχτούμε ότι τούτες τις κρίσιμες ώρες δεν χωράνε επαναστατικές φρασεολογίες και κινήματα εξέγερσης; Να ξαναφέρουμε την ντροπή στις καθημερινές σχέσεις; Να πειστούμε ότι η συναίνεση μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων είναι απαραίτητη; Να αποδεχτούμε ότι επικρατούν στην επικοινωνία το κοινότοπο και το ασήμαντο; Να δείχνουμε σεβασμό σε όσους τα εκπροσωπούν, σε μεγάλες μάλιστα δόσεις κυρίως στο τηλεοπτικό πανηγύρι;

Ισως να θέλει να πει ότι είναι καιρός να πάψουμε να ναρκισσευόμαστε με ιδεολογίες και δήθεν καλλιτεχνικές πρωτοπορίες, να υποτασσόμαστε στη βιομηχανική και εμπορευματική τάξη πραγμάτων και να νομίζουμε ότι αγωνιζόμαστε εναντίον αυτής της τάξης. Θα ήταν καλό πάντως να προβληματιζόμασταν κυρίως με την ερμηνεία «να σώσουμε ό,τι σώζεται». Θα βόλευε πολλούς που έχουν απογοητευτεί ή που έχουν δηλώσει υποταγή στη νέα τάξη πραγμάτων, αφού θα τους προσέδιδε μια επιχειρηματολογία.

Ναι, αλλά απαιτείται μια ελάχιστη εγρήγορση, ένας υγιής συντηρητισμός ώστε να διατηρηθούν μερικά από τα κεκτημένα στην εργασία και τον πολιτισμό· να μη χαθούν όλα. Προφανώς είναι δύσκολη μια τέτοια στάση, αφού απαιτεί σεμνότητα και αιδώ (και πού να βρεθούν μέσα σ’ αυτό το σύθαμπο αξιών και συμπεριφορών;). Και όμως, είναι αυτές οι δύο έννοιες που χαρακτηρίζουν τον άνθρωπο που σέβεται τον εαυτό του, τον διπλανό του, την ίδια τη φύση, και όχι ο αμοραλισμός και η αναίδεια.

Τι σημαίνει υγιής συντηρητισμός είναι ένα άλλο κεφάλαιο, που απαιτεί γερή γνώση της πραγματικότητας και ικανότητα να προβλέπει κάποιος το μέλλον, ερμηνεύοντας σωστά το παρόν. Δύσκολα πράγματα. Ο κόσμος, όμως, όπως τον γνωρίσαμε, πρέπει να διασωθεί ακόμη κι αν έχει εκφυλιστεί από όσους τον κυβερνάνε. Αν επιμένουμε να μην το συνειδητοποιούμε, κακό του κεφαλιού μας.

Για να διαφυλαχτεί ο κόσμος οφείλουμε να τον κατανοήσουμε, έτσι λένε τουλάχιστον όσοι έχουν στοχαστεί πάνω στην πορεία του και την ύπαρξή του. Και μετά, λέει ο Αντερς, αφού τον διαφυλάξουμε «θα μπορέσουμε να τον αλλάξουμε, πολύ, και μάλιστα με επαναστατικό τρόπο». Από τη συντήρηση στην επανάσταση, μάλλον μόνο μέσα από τη συντήρηση θα γίνει η επανάσταση. Προβλήματα...

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Tης εξουσίας
Η αληθινή ουσία των όντων δεν διδάσκεται ούτε ωφέλιμη θα ήταν για τους πολλούς ανθρώπους. Ενας καλός καπετάνιος μπορεί να προβλέψει πότε θα γίνει τρικυμία, μπορεί όμως να του διαφύγει η εξαιρετική και...
Tης εξουσίας
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Η χρήση του «γελοίου» στη γλώσσα
Συνυφαίνουμε το σπουδαίο ή και το ταυτίζουμε με την πολιτική υφή των πραγμάτων, με την πραγματικότητα. Αγνοούμε όμως, μάλλον προσπερνάμε, τα τρωτά στοιχεία αυτής της πραγματικότητας. Αυτό οδηγεί σε πλήρη...
Η χρήση του «γελοίου» στη γλώσσα
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Εκθεση και ανταλλαγή γνωμών
Πλούσια η συγκομιδή γνωμών, μέσα από νεφελώδεις αφαιρέσεις και προσθέσεις, ενδεικτικές της αμηχανίας και της νευρικότητας που έχει καταλάβει τους περισσότερους. Παραδόξως (;) απουσίασαν: η ασυναρτησία, η μωρή...
Εκθεση και ανταλλαγή γνωμών
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Περί αξιωμάτων και γελοιότητας
Η χώρα σώθηκε, εντάξει. Τώρα οι σωτήρες δεν ξέρουν τι να την κάνουν αυτήν τη σωτηρία. Κι αυτή, όμως, σε μας τη φορτώνουν. Να κι ένας ακόμη αφορισμός (σε πληθυντικό αριθμό): «Βάλτε το κακό με τον νου σας, δεν...
Περί αξιωμάτων και γελοιότητας
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Eθνικά τινά
Τίτλους ηρωικούς να 'χουμε και ας πεινώμεν και διψώμεν και ας ψυχοπλακωνόμαστε, οι καψεροί. Αρνητές της παράδοσης και πολέμιοι της μνήμης οι πλείστοι, επαναπαυόμαστε στην ελληνικότητα του Ομήρου, λίγο του...
Eθνικά τινά
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Για τη «φιλοσοφία» της ήττας
Θίγει ένα μείζον θέμα που, στο βάθος, ερμηνεύει και τα κίνητρα όσων γράφουν δημόσια. Αλλοι γράφουν υποδαυλίζοντας τα χαμηλά ένστικτα των αναγνωστών και άλλοι επιτίθενται αδιάντροπα σε όσους θεωρούν αντιπάλους....
Για τη «φιλοσοφία» της ήττας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας