Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Λογοτεχνία
EUROKINISSI / ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ

Λογοτεχνία

  • A-
  • A+

Χαίρεσαι ν’ ακούς συναδέλφους να μιλάνε για λογοτεχνικά βιβλία, τι προτιμάνε, ποιοι συγγραφείς τους ενθουσιάζουν, ποιοι τους κουράζουν και ποιοι τους ψυχαγωγούν... Δεν έχει σημασία να αναφερθούν ονόματα, αλλά η διαπίστωση (;) ότι η λογοτεχνία ζει ακόμη σήμερα.

Θα συμφωνήσω· ως μόνη ένσταση μπορώ να προβάλω ότι έχει απισχνανθεί ο ρόλος της, η λειτουργία της, η λυσιτέλειά της και ότι ακολουθεί δρόμους εμπορικότητας, λάιφ στάιλ και τα συμπαρομαρτούντα.

Μπορεί ένας Κάφκα κάποτε ή ένας Ντοστογιέφσκι να καθόριζαν τη μοίρα πολλών κορασίδων και πολλών νεανιών της αστικής κυρίως τάξης, ουδέποτε όμως κατάντησαν να διαβάζονται από κυρίες που έπαιρναν το τσάι στα σαλόνια τους και περί πολλά ετύρβαζαν.

Είναι σπουδαίος πιστεύω ο σκοπός της λογοτεχνίας· ενίοτε ξεπερνάει σε σπουδαιότητα την ίδια τη φιλοσοφία ακόμη. Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία δεκαπέντε-είκοσι χρόνια έχει ανοίξει ένας μεγάλος διάλογος στους ακαδημαϊκούς κύκλους για το ποια από τις δύο μορφές του έντεχνου λόγου υπερτερεί της άλλης.

Οι απόψεις -ευτυχώς- διίστανται. Ομολογώ βεβαίως ότι προτιμώ το λογοτεχνικό έργο του Καμί από το φιλοσοφικό του κι αυτή είναι η θέση μου στην εν λόγω «διαμάχη», η οποία αφορά περισσότερο τον ακαδημαϊκό κόσμο και όχι τους ίδιους τους αναγνώστες.

Ενα λογοτεχνικό έργο είναι (οφείλει να είναι) σαν δίκοπο μαχαίρι (ένα τσεκούρι που σπάει τη θάλασσα μέσα μας - Κάφκα). Μ’ ένα τέτοιο μαχαίρι μπορείς να φας ψωμί αλλά και να πληγωθείς. Ψωμί και αίμα. Τότε αρχίζουν τα δύσκολα.

Ενας αφελής αισιόδοξος ή ένας τεχνίτης του λόγου δεν είναι απαραιτήτως συγγραφέας, ούτε, ωσαύτως, κάποιος που υμνεί αστόχαστα τον έρωτα και τη ζωή, τον πόνο και τα μυστήρια της ψυχής (ή του σύμπαντος).

Αμα δεν βγούνε τα σπλάγχνα έξω, άμα δεν συναντηθεί το ασυνείδητο με την ομορφιά, εάν δεν γδαρεί το δέρμα, εάν το φως δεν φαίνεται και δεν αντισταθείς στην κάψα και την αλμύρα και το τσουχτερό κρύο και τους ανέμους· εάν, τέλος, δεν καταφέρει κάποιος να συνομιλήσει με προγόνους και δεν καταληφθεί από μανία και ψευδαισθήσεις δημιουργικές, τότε, νομίζω, καλύτερα να μείνει σπίτι του.

Η λογοτεχνία είναι ρυθμός και μουσική, κραυγή και χάδι, παιχνίδι και κίνδυνος, έρωτας και μοναξιά, όλα εκείνα δηλαδή που όφειλαν να συγκροτούν τις συλλογικότητες και ταλανίζουν την ύπαρξη, ή τη δικαιώνουν.

Οι συγγραφείς σκάβουν βαθιά, γιατί, σε πείσμα των σκοταδιστών, γνωρίζουν ότι εκεί βρίσκεται η πηγή και όχι η κόλαση (Νίτσε).

Και ας κλείνουν τα βιβλιοπωλεία και οι εκδοτικοί οίκοι· η λογοτεχνία πάντα θα κυκλοφορεί και στις πιο μαύρες μέρες, ακριβώς γιατί είναι φως· θέλει να γίνει φως.

Γίνεται φως το απλό (όχι το απλοϊκό) εν αντιθέσει με το δύστροπο, με το εξεζητημένο. Και μια και ανέφερα τον Νίτσε· ο ίδιος έχει γράψει πως «ο μόνος που μου έμαθε κάτι για την ανθρώπινη ψυχολογία ήταν ο Ντοστογιέφσκι». Ούτε ο Καντ, ούτε ο Γκαίτε, ούτε ο Σοπενάουερ (και όμως, ο τελευταίος ήταν ο πρώτος που άνοιξε τις τρομερές θύρες του ασυνείδητου).

Κάτι ακόμη. Θα ήταν ωραία να βλέπαμε συγγραφείς χορευτές (κατά το θεός χορευτής), χωρίς συμπλέγματα, χωρίς παρωπίδες, χωρίς φόβο και ιδιοτέλεια. Κάτω από το λιθόστρατο η παραλία, ναι, όπως και κάθε επιφάνεια, όσο άσχημη κι αν είναι, ή ωραία, κρύβει ένα απροσμέτρητο βάθος.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο Κονδύλης και η γενιά του ’60
​Η πνευματική διαδρομή του Παναγιώτη Κονδύλη, εξέχοντος διανοητή [1943-1998], προσεγγίζεται έως τώρα ιδεαλιστικά κυρίως και όχι ιστορικο-υλιστικά, έξω από τις κοινωνικές συνθήκες. Το επιχειρεί αυτό στο...
Ο Κονδύλης και η γενιά του ’60
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Αντίο, εραστή του καλού γούστου...
Ο Σταύρος Λαγκαδιανός γεννήθηκε (1954) και μεγάλωσε στον Πειραιά. Σπούδασε νομικά και ασκούσε τη δικηγορία, το πάθος του, όμως, ήταν η συγγραφή βιβλίων. Ευτύχησε να απολαύσει τη στενή φιλία του Γιάννη Ρίτσου,...
Αντίο, εραστή του καλού γούστου...
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ξεγυμνώνοντας τις εξουσίες
Ολα τα βιβλία του Κυριάκου Σιμόπουλου, παρά τις μικρές επικαλύψεις ή επαναλήψεις, είναι δραματικά επίκαιρα -κι έτσι θα μείνουν εσαεί όσο οι εξουσίες αποθρασύνονται και όσο οι κόλακες πολλαπλασιάζονται.
Ξεγυμνώνοντας τις εξουσίες
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Παπαδιαμαντικά*
Γιατί τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη κατάφεραν και ξεπέρασαν την τοπικότητά τους και απέκτησαν παγκόσμια αίγλη; Γιατί αν και είναι ισάξια του Ντοστογιέφσκι δεν τα γνωρίζουμε οι πλείστοι; Είναι θέμα κουλτούρας ή...
Παπαδιαμαντικά*
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο γιατρός, ο δάσκαλος, ο άνθρωπος
Το σπουδαίο σε αυτό το βιβλίο είναι ότι μιλούν οι μαθητές του καθηγητή και όχι διακεκριμένοι συνάδελφοί του με διεθνές κύρος [παρ’ ότι συχνά τους καλούσε στο πανεπιστήμιο]. Και μιλούν με απέραντο σεβασμό και...
Ο γιατρός, ο δάσκαλος, ο άνθρωπος
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Οι πολιτικοί αντίπαλοι... κι ο Αίσωπος
Ξεκινάμε με τον Αίσωπο, πολυταξιδεμένο, λένε, άντρα του 6ου π.Χ. αιώνα με κοφτερό μυαλό και σκωπτικό πνεύμα. Τους μύθους που του αποδίδονται δεν τους ξέρουμε όλους -είναι και πολλοί και καλοί. Ενας απ’ αυτούς...
Οι πολιτικοί αντίπαλοι... κι ο Αίσωπος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας