Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.4°C / 10.6°C
    1 BF
    76%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 5.6°C / 8.3°C
    2 BF
    87%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 2.8°C / 9.4°C
    1 BF
    81%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C 0.0°C / 0.6°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 3.0°C / 3.0°C
    1 BF
    75%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 5.0°C / 6.7°C
    1 BF
    76%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 3.0°C / 3.0°C
    1 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 0.0°C / 9.4°C
    1 BF
    81%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.0°C / 14.4°C
    1 BF
    87%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    5°C 5.0°C / 5.0°C
    2 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.0°C / 12.0°C
    1 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.7°C / 6.7°C
    0 BF
    88%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 11.4°C / 11.4°C
    0 BF
    72%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 6.0°C / 6.0°C
    0 BF
    93%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 6.7°C / 9.4°C
    0 BF
    70%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    11°C 11.1°C / 12.0°C
    4 BF
    58%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 5.6°C / 8.3°C
    1 BF
    93%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.0°C / 6.1°C
    2 BF
    81%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.0°C / 6.7°C
    1 BF
    92%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 3.0°C / 3.0°C
    1 BF
    87%
Tα δρεπάνια είναι μέσα μας

«Θερισμός», Νίκος Φωτάκης, 1960

Tα δρεπάνια είναι μέσα μας

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Είδα ένα δρεπάνι, καλογυαλισμένο, καλά συντηρημένο, να κρέμεται –διακοσμητικό εργαλείο πια!– σε τοίχο του σπιτιού φίλου, οι γονείς του οποίου ήσαν (και) θεριστές ώς το τέλος του βίου τους. Πού πήγαν, αλήθεια, όλα αυτά τα δρεπάνια; Πού πήγαν όλες εκείνες οι γυναίκες με τα πλατύγυρα καπέλα τους και κάτω απ’ αυτά τα μαντίλια τους για ν’ απορροφούν τον ιδρώτα; Πώς εξαφανίστηκαν τα ιδρωμένα χείλη τους, τα γελαστά και κουρασμένα πρόσωπα;

Τώρα δρεπανηφόρες μηχανές τσακίζουν τα στάχυα· ούτε χειρόβολα, ούτε δεμάτια, ούτε θημωνιές. Η τεχνολογία τα εξαφάνισε όλα τούτα. Γιατί, όμως, είναι πάντα στον νου όλων εκείνων που πρόλαβαν να τα δουν, να τα ζήσουν; Διότι ο άνθρωπος, εκτός από τη γλώσσα ή το ύφος του ή... είναι και ο χρόνος του· θεά ήταν η Μνημοσύνη, όχι παίξε-γέλασε.

Φιγουράρει από χθες στα ημερολόγια ο μέγας θεριστής, ζεστός και τρυφερός που κρύβει μέσα του όμως τον πόλεμο (Θέρος-Τρύγος-Πόλεμος). Τον πόλεμο της κοινότητας εναντίον της φτώχειας και της κρατικής ακηδίας για την αγροτιά, κόντρα στον ήλιο που μερικές φορές υπερέβαινε το μέτρο της ευεργετικής ζεστασιάς του κι επέφερε λιποθυμία σε αγωνιστές της υπαίθρου.

Οταν η οικογένεια δεν τα ’βγαζε πέρα μόνη της ξεσηκώνονταν οι διπλανές, οι συγγενικές κι έδιναν ένα χέρι για να προλάβουν το αλώνισμα. Μακριά ήσαν τα σταροχώραφα· ψηλά στο βουνό· μισή μέρα δρόμος με τα ζωντανά. Το βράδυ κοιμούνταν όλοι κάτω απ’ τα αστέρια, δίπλα στα χωράφια (πώς να πηγαινοέρχονταν;).

Εξαίσια (για μας τους μικρούς) συναυλία ο ρεγχασμός των μεγάλων· γελούσαμε κρυφά αλλά και φανερά. Δεν καταλαβαίναμε, τα πρώτα χρόνια της μύησης στον θερισμό, τι σημαίνει κούραση. Νιώθαμε ότι συμμετείχαμε σε κάτι ιερό. Καλώς νιώθαμε έτσι, διότι ήταν αυτή η αλήθεια.

Κουδούνια αμνοεριφίων μάς ξυπνούσαν· αχάραγα! Εκεί ήταν η μόνη δυσκολία ημών των παίδων· καλά τα γελάκια, αλλά ήμασταν άμαθοι ακόμη στο ξενύχτι και τη δουλειά. Θερίζαμε κι εμείς μαζί τους, παρότι μας απέτρεπαν· η κύρια εργασία μας ήταν να τους μεταφέρουμε νερό κι ένα μικρούτσικο κολατσό. Ηταν όμως μεγάλη τέχνη να δένεις το χειρόβολο και μεγαλύτερη για τους μεγάλους να φτιάχνεις το δεμάτι.

Τα φόρτωναν στα ζώα και ’μείς –παλιόπαιδα– τα κουβαλούσαμε κάτω στον κάμπο, φτιάχναμε τις θημωνιές και πάλι πίσω στο βουνό. Ιλιγγος! Α, μεγάλη τέχνη και το φόρτωμα· δεν έπρεπε τα δεμάτια να είναι άνισα, απαγορευόταν η ανισορροπία· το βάρος έπρεπε να είναι το ίδιο και στις δύο πλευρές του σαμαριού.

Μια εικόνα μπορεί να ξυπνήσει μια ολόκληρη εποχή, να φέρει πίσω, τώρα, τη λάμψη της κοινότητας, την αλληλεγγύη, τη συμπάθεια, τη συνύπαρξη, το ωραίον του είδους... Δεν είναι στείρα αναπόληση, είναι αξιακή αναγέννηση, απόδειξη (;) ότι ο φτωχός πολιτισμός είναι πλούσιος σε συναισθήματα· βαθύσοφος και επαρκής. Λίγο λάδι και ψωμί, κρασί και νερό, μια μυζήθρα και δυο ελιές αναστάτωναν το μικρό μας σύμπαν· το διέστελλαν και το σμίκραιναν κατά πώς ήταν η διάθεσή μας.

Λοιπόν, δεν χάθηκαν τα δρεπάνια· μπήκαν μέσα μας· ελπίζω να μπουν και στα παιδιά μας (και στα παιδιά των παιδιών, εσαεί).

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Κόρη Ιουνίου σε σταροχώραφο
Ιουνία κόρη, τρυφερή, ευειδής και λυσίκομος στην κάθε ώρα της ομορφιάς της, αλλάζει όψη του θερισμού τις μέρες και στέκεται στη μέση της γης, έτοιμη να αντιμετωπίσει τον καύσωνα και το τεράστιο σταροχώραφο....
Κόρη Ιουνίου σε σταροχώραφο
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Προφορικότητα...
Υπάρχουν παλιές και μυστηριακές συνδέσεις ανάμεσα στον γενέθλιο τόπο και τις αστικές εικόνες -ο σύνδεσμος βέβαια είναι η γλώσσα είτε ως προφορικότητα είτε ως γραφή.
Προφορικότητα...
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Απελπισμένοι σταφυλοπαραγωγοί Στιμάγκας
Αυτό το νέο κι αν ήταν συνταρακτικό. Παραγωγοί εξαγώγιμων επιτραπέζιων σταφυλιών, πρώτης ποιότητας, βρίσκονται στα πρόθυρα απόλυτης ένδειας αφού ο έμπορος που τα αγόρασε αρνείται να εξοφλήσει τις υποχρεώσεις...
Απελπισμένοι σταφυλοπαραγωγοί Στιμάγκας
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Για το αιώνιο, φυσικό κάλλος
Λοιπόν, όσο μπορούμε να γευτούμε τους μεσογειακούς αυτούς καρπούς που μας έτυχαν [ξεχάσαμε όσπρια, χόρτα, βολβούς, σαλιγκάρια!] γιατί δεν θα τους ξαναγευτούμε [ήδη η γεύση σε πολλούς απ' αυτούς έχει αλλοιωθεί,...
Για το αιώνιο, φυσικό κάλλος
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ιδού, τι εστί μελίκοκον...
Η φύση, που συνήθως κρύπτεσθαι φιλεί, εδώ ξεδίπλωνε υπέροχα τα μυστικά της και την καλοσύνη της -ευωδιές, αρώματα, χρώματα, ματωμένα παιδικά γόνατα, γδαρσίματα που σμίλευαν το κορμί αλλά και την ψυχούλα των...
Ιδού, τι εστί μελίκοκον...
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Υπεραισιοδοξία...
Ο Ελληνας πρωθυπουργός έχει τη δική του οπτική στους ανθρώπους και τις καταστάσεις, κάπως υπεραισιόδοξη θα λέγαμε αν κρίνουμε απ’ αυτά που λέει με βεβαιότητα δημόσια -ισχυρίζεται λ.χ. ότι αν βγει κανείς μια...
Υπεραισιοδοξία...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας